Trends & Ontwikkelingen

Domeinoverstijgend financieren is het combineren van gelden uit verschillende sectoren (zoals cultuur, zorg, openbare ruimte, onderwijs) om een project te bekostigen.

De inhoud van het project laat dan vaak ook een samenwerking zien met een ander domein. Een beeldend kunstenaar die met creatieve interventies achterhaalt hoe bewoners in een wijk prettig samen kunnen leven. Een culturele organisatie die met dans ouderen met Parkinson in beweging brengt. Financiering voor dit soort domein overstijgende initiatieven komt relatief vaak uit de cultuursector. Dat kan anders: als alle betrokken domeinen meebetalen, wordt de samenwerking eerlijker en sterker. Maar waar vind je deze financiering? Cultuur en Ondernemen zette per domein voorbeelden op een rij van samenwerkingspartners, fondsen en regelingen waar je aanknopingspunten kunt vinden voor financiering.

Dertien vernieuwende culturele projecten krijgen dankzij de gezamenlijke regeling van TURF en Brabant C de kans om hun ideeën tot leven te brengen tijdens TURF 2026 in Breda. Met een totaalbedrag van ruim €97.500 ondersteunen TURF en Brabant C makers en organisaties die experimenteren op het snijvlak van elektronische muziek, kunst, cultuur en technologie.

Dankzij de steun van betrokken bedrijven en organisaties kunnen 77 kinderen en jongeren van de wachtlijst komend jaar deelnemen aan lessen en activiteiten van De Kubus. Met het Kubus Fonds voor Talentontwikkeling neemt De Kubus zelf het initiatief om ook in de toekomst zoveel mogelijk kinderen de kans te geven zich creatief te ontwikkelen. Tegelijkertijd bouwt De Kubus daarmee aan een bredere financiële basis, waardoor de continuïteit van haar aanbod beter kan worden gewaarborgd.

Het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA heeft een financiering toegekend aan het project European Research Initiative for Sustainable Creative Hubs (ERISCH). Initiatiefnemer van het onderzoeksvoorstel is de Hanzehogeschool Groningen. Het doel is om een Europees netwerk te vormen dat kennis deelt, samenwerkingen versterkt en praktijkgericht onderzoek verricht naar (de impact van) creatieve hubs. 

Culture Action Europe heeft het initiatief genomen tot een open brief aan EU-beleidsmakers over de toekomst van Creative Europe binnen de volgende meerjarenbegroting van de EU. Tot nu toe hebben meer dan 70 culturele organisaties, netwerken en instellingen uit heel Europa de brief ondertekend, waarin wordt gepleit voor een sterker, specifiek cultuuronderdeel binnen het nieuwe AgoraEU-programma.

Zij pleiten ervoor dat ten minste 25% van het budget voor het nieuwe AgoraEU-programma wordt toegewezen aan de culturele component ervan; daarnaast vragenze om toegankelijkere financieringsprocedures, sterkere steun voor internationale culturele samenwerking, en garanties voor een eerlijke beloning en sociale zekerheid.

Achttien culturele organisaties kunnen de komende vier jaar rekenen op een meerjarige subsidie van de gemeente Nijmegen. Via de regeling Meerjarige Culturele Programma's (MCP) ontvangen zij subsidie voor de periode 2027-2030. Onder meer Schemerlicht, Theatergroep De Horde, Novio Magica, Podium1390, Beatwise en het Wijkleerorkest Nijmegen behoren tot de gehonoreerde organisaties. Met de regeling stelt de gemeente €770.000 beschikbaar. 

Van 17 juni tot en met 23 juni heeft het concept-coalitieakkoord van de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek ter inzage gelegen. Daarbij zijn veel reacties gehad over het ontbreken van cultuur in het coalitieakkoord. De coalitiepartijen onderschrijven van harte dat cultuur een belangrijk en onmisbaar onderdeel van de gemeente Hilvarenbeek is. 

In de inleiding van het coalitieakkoord staat dat de Hilvarenbeekse VVD en het CDA Hilvarenbeek nadrukkelijk hebben gestreefd naar een akkoord op hoofdlijnen, het cultuurbeleid komt daardoor niet aan de orde. Uit de binnengekomen reacties blijkt dat deze aanpak wordt ervaren als het niet waarderen van cultuur. Dat betreuren de coalitiepartijen VVD en CDA. Vandaar voegen zij een extra paragraaf toe over kunst en cultuur. Kunst en cultuur wordt ook opgenomen in het hoofdstuk preventie als preventieve maatregel, culturele verenigingen worden erkend als gelijkwaardige partners, naast sportverenigingen en de rugzakjes worden vanaf 2027 geïndexeerd.   

De rijkscultuurfondsen lanceren gezamenlijk de Regeling Interdisciplinair: een nieuwe subsidieregeling voor professionele makers en culturele organisaties die in hun werk meerdere kunstdisciplines integreren. Hiermee intensiveren de rijkscultuurfondsen hun samenwerking om zo beter te investeren in cross-over kunstvormen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk.

De regeling is een samenwerking van het Mondriaan Fonds, het Nederlands Filmfonds, het Fonds Podiumkunsten, het Nederlands Letterenfonds, Fonds voor Cultuurparticipatie en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. Met deze regeling willen de zes rijkscultuurfondsen professionele makers en organisaties ondersteunen zodat zij met hun interdisciplinaire werk beter aansluiting vinden bij de fondsen.

De gemeente Hengelo steekt jaarlijks ruim 9,2 miljoen euro in kunst en cultuur. Meer dan 90 procent van dat bedrag gaat naar de culturele kernvoorzieningen: Bibliotheek Hengelo, Oyfo, Schouwburg Hengelo en Metropool. Maar wat dat geld precies oplevert voor inwoners, daar heeft de gemeente te weinig zicht op. Dat concludeerde de Rekenkamer Hengelo onlangs in een onderzoeksrapport. De gemeenteraad wil daarom duidelijkere afspraken over cultuursubsidies.

KPN wordt de nieuwe Founder van het Rijksmuseum. KPN zal als Founder een substantiële bijdrage leveren aan het behoud van de nationale collectie en het vergroten van de digitale toegankelijkheid van het museum voor de hele wereld. Als onderdeel van de samenwerking krijgt de tentoonstellingsvleugel van het Rijksmuseum de naam KPN-vleugel. Met deze stap onderstreept KPN het belang van kunst en geschiedenis voor iedereen.

Kunsten '92 zet de indexatie van culturele subsidies op een rij. Bij gemeenten is het een overzicht na een rondgang in het voorjaar van 2026, door de Taskforce culturele en creatieve sector, langs culturele instellingen in verschillende gemeenten door het hele land. Bij de provincies heeft het IPO een inventarisatie gedaan. Vanuit het Rijk komt een memorie van toelichting. 

Gemeente Breda kent voor de periode 2027-2028 aan 10 culturele organisaties een tweejarige subsidie toe. Samen ontvangen zij jaarlijks € 391.020. Met deze ondersteuning investeert Breda in een sterke, toegankelijke en toekomstbestendige culturele sector die bijdraagt aan een levendige stad, dorpen en wijken. De tweejarige subsidieregeling is een uitwerking van het cultuurbeleid 'Stad van Creatief Talent 2025-2040'. 

In totaal 50 schrijvers, onder wie 10 debutanten, ontvangen van het Nederlands Letterenfonds een projectsubsidie voor het schrijven van een boek. Het is de eerste keer dat er binnen de nieuwe regeling toekenningen worden gedaan; de regeling Projectsubsidies voor makers van boeken ging van start op 1 januari 2026. In totaal is er in deze ronde meer dan € 1 miljoen toegekend.

Op 23 maart 2026 deed de rechtbank Rotterdam (hierna: de rechtbank) uitspraak in de beroepszaak die Walhalla had ingesteld tegen het besluit van het Fonds in het kader van de Podiumregeling om de productiebijdrage wel en de programmeringsbijdrage niet te honoreren. Hoewel de adviescommissie een positief advies uitbracht over de aanvraag voor een programmeringsbijdrage, liet het budgettaire kader een toekenning niet toe.

De rechtbank heeft het beroep daarom gegrond verklaard en heeft het Fonds opdracht gegeven een nieuw besluit te nemen. Bij de uitvoering van deze opdracht van de rechtbank bleek het binnen de door de rechtbank gestelde termijn niet mogelijk een nieuwe adviescommissie met vergelijkbare kennis over de culturele infrastructuur in de regio samen te stellen. Daarbij constateerde het Fonds dat de aanvraag voor de programmeringsbijdrage een positief advies van de adviescommissie had. Om deze unieke redenen is het Fonds het gesprek aangegaan met Walhalla over een minnelijke oplossing. Dit gesprek heeft geresulteerd in een incidentele meerjarige projectsubsidie bedoeld als bijdrage voor de programmeringskosten voor drie jaar.

De organisaties TENT en Pynarello vroegen subsidie aan binnen de regeling meerjarige productiesubsidie voor de periode 2025-2028. Hoewel de adviescommissie een positief advies uitbracht over de aanvragen van deze organisaties, liet het budgettaire kader een toekenning niet toe.  Zowel TENT als Pynarello tekenden beroep aan tegen het besluit van het Fonds om de aangevraagde meerjarige productiesubsidie niet te honoreren.

Beide organisaties hebben op verzoek van het Fonds een onderbouwd voorstel gedaan voor een financiële tegemoetkoming ter ondersteuning van een gezonde bedrijfsvoering in de resterende periode 2026-2028, zodat artistieke ambities kunnen worden waargemaakt. Het Fonds heeft dit voorstel overgenomen en gaat voor zowel Pynarello als TENT over tot toekenning van een incidentele meerjarige projectsubsidie. 

De overheid heeft de plicht goed om te gaan met filantropische initiatieven, zeker nu de wereld van filantropie onderhevig is aan allerlei krachtenvelden. Misschien kan de minister-president daarom op een plek algemeen belang en nut samenbrengen. Daarover schrijft Wim Pijbes in het Financieel Dagblad

Ontwikkel het IZA en AZWA door en verbreed de beweging naar gezondheid in al het beleid. En geef spoedig helderheid over de structurele bekostigingswijze ter vervanging van de SPUK AZWA. Hier pleit de VNG voor in een inbreng voor het Kamerdebat over de akkoorden IZA en AZWA op woensdag 1 juli.

Om het AZWA uit te kunnen voeren, is langjarig commitment vanuit het rijk noodzakelijk. Structurele veranderingen vragen ook een structurele investering met bijhorende zekerheid. Die zekerheid biedt de SPUK nu niet, terwijl de investeringen die gemeenten moeten doen dat wel vergen.

In 2026 krijgt marketing binnen veel culturele organisaties een steeds groter aandeel van het totale organisatiebudget. Tegelijkertijd blijft het marketingbudget waarmee deze organisaties werken gelijk aan voorgaande jaren en is ruimte voor verdere groei beperkt. Hoewel het algemene beeld van marketingbudgetten redelijk stabiel is, zijn de verschillen tussen branches aanzienlijk.

De provincie zet een volgende stap in de ontwikkeling van de ‘street culture & sports scene’. Dankzij een investering van €450.000 werken BrabantSport, Kunstloc en partners aan een programma dat 13 projecten ondersteunt. Ook is de aftrap gegeven van het ‘Brabant Street Platform’: een netwerk van ongeveer 40 organisaties uit verschillende steden en disciplines.

De Raad van State kwam op 3 juni met zijn advies over het wetsvoorstel om de subsidietermijn binnen het cultuurbestel te verlengen van vier naar acht jaar. De Raad van State concludeert dat het wetsvoorstel de mogelijkheid tot achtjarige financiering vergroot, maar dat het kabinet onvoldoende onderbouwt hoe die mogelijkheid tot acht jaar zal worden omgezet in feitelijke praktijk. En of het ook daadwerkelijk leidt tot meer rust en ruimte. Daarom adviseert de Raad van State om de memorie van toelichting aan te vullen met een nadere onderbouwing van de verwachte effecten én effectiviteit van het wetsvoorstel.

Het Cultuurfonds stelt in 2026 een bijzondere eenmalige bijdrage van €400.000 beschikbaar aan Open Monumentendag, in het kader van het 40-jarig jubileum van het evenement. De bijdrage is bedoeld om de ruim 300 lokale comités en bijna 18.000 erfgoedvrijwilligers die de VriendenLoterij Open Monumentendag mogelijk maken te ondersteunen.

Alle lokale comités ontvangen een bijdrage van €1.000 om hun programmering, publieksbereik en lokale activiteiten verder te versterken. Daarmee wil het Cultuurfonds bijdragen aan het vergroten van de betrokkenheid van een breed publiek bij monumentaal erfgoed in Nederland.

Kunstenaars willen maken en blijven dat doen, zelfs als de beloning belabberd is. Ook werknemers in de filmsector worden veelal gedreven door het heilige vuur – en krijgen slecht betaald. Maar er wordt hard gewerkt aan eerlijke betaling. Het nieuwe platform Filmwerkwijs maakt sectorafspraken en richtlijnen voor fair pay digitaal toegankelijk.

Mensen beleven de werkelijkheid steeds meer via schermen. Daarom investeert de EU 3,5 miljoen euro in een project waarin negen partners uit verschillende Europese landen onderzoeken hoe kunst, muziek en theater in de toekomst ook beter digitaal beleefd kunnen worden. 

Het Trans Realities Lab is een van die partners, zo maakte de Design Academy vrijdag bekend. Deze afdeling van de Design Academy houdt zich onder leiding van Ian Biscoe bezig met de nieuwste virtuele en digitale ontwikkelingen. De komende drie jaar werken studenten en docenten van het lab mee aan het project, waarbij ze een virtueel ‘operahuis’ gaan bouwen. Ze zijn hiervoor uitgekozen vanwege de grote technische en creatieve kennis die ze in huis hebben.

Het Filmfonds past vanaf 1 augustus enkele wijzigingen toe in de regeling Minoritaire Coproductie Speelfilm, Lange Animatiefilm en Documentaire. De aanpassingen voor speelfilms en lange animatiefilms zijn erop gericht om meer balans tussen kleine en grote producties te houden. Om meer ruimte te geven aan documentaireproducenten, wordt de maximale bijdrage voor documentaires verhoogd.

“Tracing Constellations: Stories of Culture, Cooperation and Impact across Creative Europe Cooperation Projects (2021–2024)” belicht 50 projecten die tussen 2021 en 2024 zijn gefinancierd in het kader van de Europese samenwerkingsprojecten van het Creative Europe Cultuur-subprogramma. De publicatie is uitgegeven door het Europees Uitvoerend Agentschap voor Onderwijs en Cultuur (EACEA) en bevat ook projecten van Nederlandse organisaties, zoals bijvoorbeeld het project HybridLab, geleid door Design Academy Eindhoven.

De Implementatiebijdrage van Cultuurloket DigitALL is wegens succes verlengd! Culturele instellingen kunnen nu tot 1 november 2026 een aanvraag indienen, in plaats van 31 mei 2026.

Met de Implementatiebijdrage (tot €30.000) hergebruik je bestaande technologie uit de DigitALL Toolkit en pas je deze aan voor je eigen organisatie. Het uitgangspunt: technologie die al bestaat, kan vaak op meerdere plekken worden ingezet, met soms een aanpassing of aanvulling. Door technologie te delen, besparen instellingen kosten en kunnen ze sneller en effectiever starten. 

Een buurtmoestuin die werkelijkheid wordt dankzij tientallen lokale donateurs. Een jonge maker die haar eerste voorstelling kan produceren omdat het publiek de toegangskaartjes al vóór de première heeft gekocht. Crowdfunding werkt. Dus kiezen steeds meer maatschappelijke en culturele initiatieven ervoor. Ook zorgt crowdfunding voor draagkracht en stimuleert het ondernemerschap onder initiatiefnemers. VSBfonds maakt crowdfunding nog impactvoller door ook regelmatig zelf een bijdrage te doen.

Naast een manier om geld bij elkaar te brengen zorgt crowdfunding ook voor breder draagvlak. Juist daarom vult VSBfonds geslaagde crowdfundingcampagnes aan met een donatie: matchfunding. In de culturele sector werkt VSBfonds al ruim twaalf jaar samen met Voordekunst. 

Het Cypriotische voorzitterschap heeft zijn onderhandelingsplan voor de volgende meerjarenbegroting van de EU (MFF) gepubliceerd. Dit plan bevat voorgestelde begrotingsposten ter ondersteuning van de onderhandelingen over het MFF tijdens de komende vergaderingen van de Europese Raad. De voorgestelde begroting is voor AgoraEU geen goed nieuws.

Wat het AgoraEU-programma betreft, stelt de Raad een budget van € 7.295 miljoen (in constante prijzen) voor, wat neerkomt op een reductie van 33% ten opzichte van het voorstel van het Parlement – ​​ongeveer € 500 miljoen minder per jaar voor de Europese culturele en creatieve sector. 

Sena is toegetreden tot AFEM, de internationale branchevereniging voor de elektronische muziekindustrie. Als eerste organisatie voor naburige rechten binnen dit netwerk zet Sena hiermee een belangrijke stap in het vergroten van haar internationale positie en het versterken van de bekendheid van naburige rechten binnen de dance sector.

Jongeren ontwikkelen zich niet alleen op school, thuis of binnen formele organisaties. Juist binnen communities vinden zij plekken waar ze zich gezien voelen, anderen ontmoeten, van elkaar leren en de ruimte krijgen om zichzelf te ontwikkelen. Om deze kracht van communities verder te versterken lanceert Fonds 21 de stimuleringsregeling Power of Community.

Fonds 21 roept community-based maatschappelijke organisaties, makerscollectieven en sociaal-culturele platforms op plannen in te dienen waarin jongeren tussen de 12 en 30 jaar meedenken, meedoen en meebeslissen.