Trends & Ontwikkelingen

Klimrekken, kunstwerken en picknickbankjes trekken Deurnenaren naar het Tuinpad Park. Maar de oprichters willen meer. De initiatiefnemers willen het park, dat een paar jaar geleden is geopend, beter toegankelijk maken en verbeteren, ook voor mensen die slecht ter been zijn.  „Het museum staat dan mooi in de kijker. Wat kunst langs het pad zou mooi zijn.”

De gemeente Deurne ziet het zitten. Het is goed voor toerisme en Deurne wordt er weer een stukje groener van. Eerst moet nog blijken hoe haalbaar alle plannen zijn.

Punk wordt vijftig. In 1976 repeteerde de band Sex Pistols in zijn jeugdhonk op Denmark Street en maakte in Londense stripclubs, kelders en kleine zaaltjes de eerste bekeerlingen. EMI tekende de band voor een platencontract, maar voor de rest van de wereld was punk nog vaag gerommel achter de horizon. In de documentaire I Was a Teenage Sex Pistol geeft oud-bassist Glen Matlock zijn versie van het verhaal van de beroemdste punkband ooit. Een verhaal dat anders is dan het dominante beeld.

De internationaal gerenommeerde kunstenaar Otobong Nkanga ontvangt de Sikkens Prize 2026, een internationale onderscheiding voor vernieuwend gebruik van kleur in kunst en ontwerp.

De tweejaarlijkse prijs wordt toegekend aan een kunstenaar of collectief dat een belangrijke bijdrage levert op het gebied van kleur. Otobong Nkanga (1974) ontvangt een bedrag van 75.000 euro. De uitreiking vindt plaats op maandag 26 oktober, waarna in Singer Laren haar solotentoonstelling ‘Humus Blues’ opent.

De nieuwe Kennisbank van de Code Diversiteit & Inclusie brengt bestaande kennis over diversiteit, inclusie, gelijkwaardigheid (DIG) en toegankelijkheid samen op één centrale plek. In de kennisbank vind je een breed aanbod aan informatie, zoals onderzoeken en rapporten, handreikingen, praktijkvoorbeelden, tools en instrumenten, artikelen, podcasts en video's. 

Film, publiek en de manieren waarop verhalen worden verteld veranderen voortdurend, zegt de Noors-Nederlandse Filmacademie-directeur Tzara Tristana aan het begin van de dag waarop de Filmacademielichting van 2026 hun afstudeerfilms voor het eerst aan de wereld laat zien. Het is aan haar academie én aan de film- en tv-industrie waarin haar studenten belanden om ‘niet te reproduceren wat er is’, maar om ‘nieuwe stemmen van nieuwe makers met nieuwe ideeën en perspectieven ruim baan te geven’.

Onder haar leiding hoeft het ook in Amsterdam niet meteen goed. Integendeel. Vergissingen zijn er welkom en zouden zelfs moeten worden gekoesterd. Concreet: ‘We zijn er niet om briljante films af te leveren, maar om briljante filmmakers op te leiden.’ De Volkskrant licht er drie uit.

Wat doe je als de mussen van het dak vallen? Op de heetste junidag ooit gemeten in Nederland biedt een gratis afkoeling in het museum in ieder geval een alternatief. 

„We zien dat veel mensen aan het worstelen zijn met de warmte. Dit is hét perfecte toevluchtsoord! Dankzij een ingenieus klimaatbeheersysteem dat continu is afgesteld op zo’n 20 graden beschermen we onze kunst. En nu dus ook even de bevolking”, reageert Maan Leo namens het museum.

Het boek ‘Corso! Een cultuur in beeld’, samengesteld door de Corsokoepel, biedt een inkijk in de wereld van de Nederlandse corsocultuur in beeld en tekst, en laat zien hoeveel mensen, kennis en tradities schuilgaan achter de kleurrijke optochten die jaarlijks duizenden bezoekers trekken. Op 21 juni overhandigde Herman ter Haar, voorzitter van de Corsokoepel, het boek aan KIEN. Namens KIEN nam Saskia van Oostveen het boek in ontvangst, samen met Amito Haarhuis, directeur van het Nederlands Openluchtmuseum. 

Het gemeentebestuur van Amstelveen zet de koers voort om kunst en cultuur in Amstelveen verder te versterken. Uit onderzoek blijkt dat de basis op orde is, met sterke podiumkunsten en een aantrekkelijk woonklimaat. Tegelijk is er ruimte om het cultuuraanbod breder en toegankelijker te maken, zodat het meegroeit met Amstelveen. Momenteel zijn er per inwoner minder festivals, filmvoorzieningen en bibliotheken dan in vergelijkbare gemeenten. 

In opdracht van de gemeente heeft Atlas Research de positie van cultuur in Amstelveen onderzocht. In het rapport ‘Cultuur in Amstelveen’ zijn aanbod, deelname en financiering vergeleken met andere steden uit de G50, de Metropoolregio Amsterdam en vergelijkbare gemeenten. Amstelveen staat op de 24ste plek van de vijftig grootste gemeenten.

Gemeente Breda kent voor de periode 2027-2028 aan 10 culturele organisaties een tweejarige subsidie toe. Samen ontvangen zij jaarlijks € 391.020. Met deze ondersteuning investeert Breda in een sterke, toegankelijke en toekomstbestendige culturele sector die bijdraagt aan een levendige stad, dorpen en wijken. De tweejarige subsidieregeling is een uitwerking van het cultuurbeleid 'Stad van Creatief Talent 2025-2040'. 

Overal in Nederland krijgen in onbruik geraakte industriegebieden, leegstaande kantoren en parkeerterreinen, uitgedoofde buitenwijken en spoorzones van Utrecht en Tilburg tot Zwolle en dus Delft een tweede leven. Het zijn plekken waar aan ‘stadsverdichting’ wordt gedaan: het bijbouwen binnen de bestaande stad. Dat klinkt misschien minder heldhaftig dan de ‘tien nieuwe steden’ waarmee D66 de afgelopen verkiezingen won. En het is meestal ook ingewikkelder en tijdrovender dan rijtjeshuizen ‘in de wei’ bouwen.

Binnenstedelijk verdichten lijkt onvermijdelijk. Men verwacht dat in 2050 84 procent van de Europeanen in steden leeft, ten opzichte van 75 procent nu. Tegelijkertijd heeft de EU vastgelegd dat stedelijke gebieden niet meer mogen uitbreiden als dat ten koste gaat van de natuur. „Het geeft steden echt een impuls”, aldus Tess Broekmans. „Er ontstaat meer draagvlak voor voorzieningen, het maakt wijken levendiger en daardoor veiliger, en je kan vergroenen.”

Het festival Down The Rabbit Hole ontvangt dit jaar maximaal 42.000 bezoekers, en niet 50.000 zoals vorig jaar. De organisatie besloot het festivalterrein in te richten op een kleiner aantal bezoekers nadat de kaartverkoop van dit jaar is tegengevallen.

Volgens de organisator verliep de kaartverkoop in 2026 anders dan voorheen, omdat mensen later pas lijken te beslissen of ze een kaartje willen kopen. Het festival noemt de doorverkoop van tickets, de stijgende kosten van levensonderhoud en onrust in de wereld als externe factoren die hebben bijgedragen aan de tegenvallende kaartverkoop, waar ook andere festivals dit jaar mee kampen.

Op 25 juni werd het rapport ‘Archeologie van slavernij en kolonialisme in Nederland’ gepubliceerd op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit rapport verkent twee thema’s in de Nederlandse archeologie die lange tijd onderbelicht zijn gebleven, namelijk slavernij en kolonialisme. Het onderzoeksrapport is het resultaat van een reeks interviews met archeologen, historici en andere specialisten in de erfgoedsector. Het doel van het onderzoek was te verkennen wat verstaan wordt onder de noemer ‘archeologie van slavernij en kolonialisme in Nederland’, wat de huidige stand van zaken op dit gebied is en hoe onderzoek naar slavernij en kolonialisme in de archeologie uitgebreid zou kunnen worden.

Theater De Kleine Komedie opent deze zomer een speciaal telefoonnummer waar je uitsluitend naar moppen kunt luisteren. Op deze manier hoopt de iconische cabarettempel in Amsterdam in zware tijden de verbindende, relativerende en verlichtende kracht van humor te onderstrepen. De Geinlijn is de hele zomer geopend en 24 uur per dag bereikbaar op het nummer 020-2480104.

De Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) heeft maandag de genomineerden voor de VSCD Dansprijzen 2026 bekend gemaakt. Deze zogenoemde Zwanen en Jonge Zwanen voor de meest indrukwekkende dansproducties en -prestaties van het voorbije seizoen worden uitgereikt tijdens het Nederlandse Dansdagen Gala op 2 oktober in Theater aan het Vrijthof in Maastricht.

De VSCD reikt al sinds 1983 de VSCD Dansprijzen uit. Er zijn vier categorieën: De Zwanen voor de meest indrukwekkende dansproductie en voor de meest indrukwekkende dansprestatie van het afgelopen seizoen, en de Jonge Zwanen voor de meest indrukwekkende jeugddansproductie en de meest indrukwekkende jeugddansprestatie. Winnaars ontvangen een bronzen beeld gemaakt door choreograaf en beeldend kunstenaar Toer van Schayk.

Muziekfestivals in heel Europa opereren in een steeds moeilijkere omgeving. Stijgende gages voor artiesten, toenemende technische en productionele eisen, inflatie, klimaatgerelateerde verstoringen en groeiende onzekerheid rond financiering en sponsoring zetten organisatoren onder druk.

Dit zijn een aantal conclusies van nieuw onderzoek door de Europese vereniging Live DMA. Hiervoor werden zestien muziekfestivals uit verschillende Europese landen geinterviewd, waaronder twee VNPF-leden. Het rapport beschrijft hoe festivalorganisatoren deze ontwikkelingen in de praktijk ervaren en ermee omgaan.

In 2025 stegen de totale uitgaven van de VNPF-poppodia harder dan de totale inkomsten, net als het jaar ervoor, waardoor ruim de helft van de poppodia een negatief financieel resultaat had.

De financiële situatie verschilt per podium, maar bij veel poppodia is de rek uit de exploitatie. Dalende of onvoldoende geïndexeerde gemeentelijke subsidies, stijgende kosten en teruglopende inkomsten uit onder meer clubnachten zetten de bedrijfsvoering onder druk. Poppodia moeten daardoor bezuinigen op programma en personeel, spreken hun financiële reserves aan of zijn aangewezen op aanvullende steun van gemeenten. Deze cijfers zijn afkomstig van de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF), die de analyse maakte op basis van gegevens van 55 van de 72 aangesloten poppodia.

Zangeres Dua Lipa heeft dit weekeinde in de Portugese boekhandel Livraria Lello in Porto de Manifesto Library geopend: een permanente collectie van honderd boeken die verboden, gecensureerd of onderwerp van maatschappelijk debat zijn. In een bericht op de website van Service95 schrijft de organisatie dat de bibliotheek “the first physical expression is of our founder, Dua Lipa’s vision: for the Service95 Book Club to become a home for writers and readers, wherever they are and whatever their circumstances.”

De KB ontvangt samen met een internationaal samenwerkingsverband van universiteiten, kennisinstellingen en culturele organisaties 5 miljoen euro subsidie voor het onderzoeksproject CULTURAI. Dit onderzoek legt de basis voor een internationaal virtueel Competence Centre voor AI in de culturele en creatieve sector. Vanaf 2030 ondersteunt dit kenniscentrum culturele instellingen en makers bij de verantwoorde inzet van kunstmatige intelligentie.

In totaal 50 schrijvers, onder wie 10 debutanten, ontvangen van het Nederlands Letterenfonds een projectsubsidie voor het schrijven van een boek. Het is de eerste keer dat er binnen de nieuwe regeling toekenningen worden gedaan; de regeling Projectsubsidies voor makers van boeken ging van start op 1 januari 2026. In totaal is er in deze ronde meer dan € 1 miljoen toegekend.

Fonds Podiumkunsten ontvangt tussen 2025 en 2028 jaarlijks aanvullend 9,6 miljoen euro van het ministerie van OCW. Deze bijdrage is bedoeld om de positie van makers en andere professionals in de culturele sector te versterken. De middelen werden destijds beschikbaar gesteld door staatssecretaris Uslu.   

Het budget van 9,6 miljoen euro is verdeeld over verschillende regelingen, zowel meerjarige regelingen als projectregelingen. De focus ligt op het verbeteren van beloningsvoorwaarden voor betrokken artiesten en andere professionals.  Het Fonds Podiumkunsten geeft een overzicht hoe de middelen worden ingezet.  

Nederlandse antiquariaten worden benaderd door buitenlandse bedrijven die hun tweedehands boeken willen gebruiken voor het voeden van kunstmatige intelligentie. Dat meldt nieuwszender BNR. Zwitserse, Spaanse en Duitse media zagen al dezelfde soort verzoeken aan boekhandelaren, aldus BNR.

Maandag lanceerde een coalitie van Nederlandse uitgevers en CB een nieuw platform rond het gebruik van boeken door AI-partijen. ‘We zien dat boeken momenteel wereldwijd massaal gebruikt worden voor AI-training, vaak zonder toestemming en zonder vergoeding aan auteurs of uitgevers’, aldus Bookpact.ai. Op het platform kunnen uitgevers per titel bepalen óf en hoe een boek mag worden gebruikt door AI-bedrijven, en tegen welk tarief. Door het initiatief moeten de deelnemers ‘zeggenschap behouden over hun eigen boeken’.

De Stichting Kunst in de Heilige Driehoek, die in oneven jaren altijd de h3h biënnale organiseert, een internationale kunstmanifestatie in Oosterhout, gaat nu in de jaren dat er geen biënnale is, steeds een kunstlezingendag organiseren. Dat gebeurt dit jaar voor het eerst en wel op zondag 16 augustus 2026. Deze nieuwe cyclus heeft de naam Cock Gorisse-lezing gekregen. Cock Gorisse was degene die ooit het initiatief nam om een kunstbiënnale te organiseren in De Heilige Driehoek van drie kloosters – Catharinadal, O.L.Vrouweabdij en Paulusabdij – in Oosterhout

De komende drie maanden vindt in Gelsenkirchen en drie andere Ruhrsteden (Duisburg, Essen en Bochum) de grote kunstbiënnale Manifesta plaats, met werk van meer dan honderd kunstenaars en collectieven. De rondreizende biënnale kiest elke twee jaar een andere plek in Europa met een ‘probleem’, en laat zich inspireren door prangende lokale kwesties die ook van betekenis zijn voor de rest van Europa.

De Volkskrant blikt terug op het afgelopen theaterseizoen. Theater is geen talkshow, theatermakers reageren doorgaans niet een-op-een op het nieuws van de afgelopen week. Wat ze wél bij uitstek kunnen, en wat dit jaar ook volop gebeurde, is reflecteren op de grote thema’s en verschuivingen die de huidige tijd in zijn greep houden: de maatschappelijke verruwing en verrechtsing, de opkomende manosfeer, het bizarre geweld tegen nieuwkomers. Terwijl analisten aan de talkshowtafels de actualiteit proberen te ordenen, laten theatermakers – via de omweg van de fictie, bepakt met hyperbolen, poëzie en doelgerichte ontregeling – op eigen wijze hun licht schijnen op de wereld van nu. 

Maar de blik werd niet alleen naar buiten gericht: ook de theater- en kunstwereld zelf werd in een aantal voorstellingen aan een kritisch onderzoek onderworpen. Meerdere makers reflecteerden op grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik in de cultuursector. Een andere opvallende ontwikkeling in theaterland is dat, naast actuele, nieuwe stukken, makers weer vaker teruggrijpen op de klassieke (toneel)canon. 

Als eerste animatiefestival met de felbegeerde A-status, bevestigt Annecy definitief zijn reputatie als ‘het Cannes van de animatie’. Met een recordaantal professionele bezoekers – inclusief de Amerikaanse studio’s – en medewerking van Cannes zelf. Maar met zijn vijftigste editie heeft Annecy die lauwerkrans dit jaar ook echt verdiend. In maart verwierf het, als eerste en enige animatiefestival, de A-status van de International Federation of Film Producers’ Associations (FIAPF). Het lijkt erop dat Annecy het cruciale punt heeft bereikt waarop iedereen gaat – omdat iedereen gaat.

Het ontslag van de directeur van het Nederlands Fotomuseum Birgit Donker was onterecht. Dat heeft de rechtbank van Rotterdam vandaag geoordeeld. De rechtbank zegt dat de raad van toezicht van het museum "ernstig verwijtbaar heeft gehandeld" door Donker zonder geldige reden te ontslaan. Het museum moet van de rechtbank een schadevergoeding van 400.000 euro betalen aan Donker. Ook moet er een rectificatie worden gepubliceerd en verspreid via media.

Als de overheid, de creatieve sector en makers niet zo snel mogelijk actief en gezamenlijk de regie nemen als het gaat om AI, dreigen er essentiële culturele en artistieke waarden verloren te gaan. Dat stelt de Raad voor Cultuur, het onafhankelijke, officiële adviesorgaan voor cultuurbeleid van het kabinet, maandag in een ongevraagd advies. Er zou onder meer een ‘contentheffing’ moeten komen, evenals een speciale regeringscommissaris en een taskforce.

AI zélf is het probleem niet. Maar het baart de Raad grote zorgen dat de technologie in handen is van een kleine groep (Amerikaanse) bedrijven, die gericht zijn op dominantie, ongebreidelde vermogensgroei en kunst en cultuur zien als onbeschermde bron van data. Menselijke creativiteit, auteurschap, pluriformiteit en artistieke vrijheid komen zo in de verdrukking. Een ‘existentiële dreiging’, noemt voorzitter Kristel Baele het. ‘We moeten actief voor die waarden gaan staan, omdat ze anders sluipenderwijs eroderen.’

De minister van OCW stuurde onlangs het onderzoek Geografische Spreiding van cultuur in Nederland naar de Tweede Kamer. In de begeleidende brief schrijft de minister dat met dit rapport verschillende moties zijn afgedaan. Dat is opmerkelijk omdat het rapport geen antwoord geeft op die aangenomen moties. Zo komt bijvoorbeeld de breed aangenomen motie Mohandis en Rooderkerk – over het wettelijk verankeren van doelstellingen in de wet op het specifiek cultuurbeleid – niet aan bod.

Kunsten ’92 is benieuwd naar de reactie van de medeoverheden en of volgens hen de moties voldoende zijn ingewilligd. Volgens Kunsten '92 had het rapport meer kracht gehad wanneer een aantal extra punten waren meegenomen. 

Ze heeft het voor elkaar, theatermaker Minou Bosua. Van een maand naar een jaar in de IJzergieterij in Den Bosch. Waar sinds begin juni een experimenteerplek voor creativiteit, ontmoeting en samenwerking aan het ontstaan is. Het is dankzij medewerking van de gemeente en de verhuurder dat La Vie Bohème, zoals het project heet, een jaar lang mag blijven zitten.

Kunstenaar Michiel van de Weerthof presenteert een geluidskunstwerk over het Wilhelminapark in Breda. Het werk is vanaf zondag 5 juli te beluisteren. Het geluidskunstwerk ‘Het Wilhelminagebeuren’ brengt 135 jaar geschiedenis van het Wilhelminapark tot leven. Michiel van de Weerthof heeft daarbij gebruik gemaakt van brieven, raadsnotulen, krantenberichten en andere historische bronnen. Het werk schetst een droogkomisch portret van lokale geschiedenis en menselijke patronen.

Vroeger pakte je nog wel eens een oude schoenendoos om een kijkdoos van te maken. Wie toe is aan dat nostalgische gevoel, kan een wandeling maken door de Tilburgse binnenstad. Door het hele dwaalgebied zijn in oude schoenschrapers kleine kunstwerkjes gemaakt, en zo zijn het ware kijkdoosjes geworden. Tot 27 september kun je in twintig van die schoenschrapers kleine kunstwerkjes vinden, gemaakt door vijf Tilburgse creatievelingen.