Trends & Ontwikkelingen

In Groningen is afgelopen vrijdag huis voor amateurkunst en cultuur Tumult geopend. Het complex naar ontwerp van NEXT architects en Koschuch Architects ligt direct naast Forum Groningen. Het 7.300 vierkante meter omvattend Tumult bestaat uit een combinatie van drie monumentale panden en een nieuwbouwdeel. Tumult, voorheen bekend als Vrijdag, biedt plek voor kunst, muziek en cultuur.

Talent en ambitie is er volop in de noordelijke provincies, maar dat betekent nog niet dat je meteen een goed filmklimaat hebt. Broedplaats CineNord bouwde de afgelopen jaren aan een stevig fundament voor opkomende regionale makers, met inmiddels klinkende resultaten. Uniek daarbij is vooral de visie op talentontwikkeling. “Er is nog veel te weinig aandacht voor de zakelijke kant van filmmaken.”

The Love Files van Sanne De Wilde en Samir Veen en All the Downtime van Ant Hampton (Time Based Editions), zijn geselecteerd voor de Film Fund DocLab Interactive Grant 2026. Beide projecten ontvangen €10.000 van het Nederlands Filmfonds om hun werk af te ronden en in november te presenteren tijdens de twintigste editie van IDFA DocLab in Amsterdam.

Ontwikkelen, produceren, verbinden en vertonen; veel initiatieven richten zich op één onderdeel van die keten. Maar bij CineSud is alles onderdeel van dezelfde integrale aanpak. Het Limburgse platform bouwde de afgelopen jaren bewust aan een ecosysteem waarin ontwikkeling, productie, nationale en internationale positionering, netwerkvorming en publieksbereik elkaar versterken. Niet één traject staat centraal, maar de duurzame ontwikkeling van makers en de sector als geheel.

Met uiteenlopende programma’s en evenementen, plus de zichtbaarheid op verschillende festivals, groeide CineSud uit van regionaal geworteld platform tot een positie die inmiddels internationaal verankerd en erkend is. 

Op De liefdesbrief en Het wijnglas heeft kunsthistoricus Adriaan Waiboer in totaal dertig details gevonden die volgens hem niet door Johannes Vermeer zijn geschilderd.

In het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Historians of Netherlandish Art trekt de Nederlandse kunsthistoricus nu de vergaande conclusie dat De liefdesbrief én Het wijnglas, dat in de Gemäldegalerie in Berlijn hangt, niet door Johannes Vermeer zijn geschilderd. Volgens Waiboer zijn ze gemaakt door schilders in Vermeers directe omgeving. Daarmee wordt het toch al zeer kleine oeuvre van Vermeer teruggebracht van 34 tot 32 schilderijen.

‘Als een warm bad.’ Zo omschrijft Marcelle Hendrickx haar eerste zes maanden als directeur van Méér Muziek in de Klas. ‘Door alle verschillende indrukken voelde ik me als Sjakie in de Chocoladefabriek.’ In een interview met Marcelle kijken we terug naar een half jaar vol bijzondere ontmoetingen en evenementen. Ook kijkt ze vooruit naar de uitdagingen die er liggen.

Je organiseert een voorstelling, cursus, workshop of ander cultureel aanbod. Maar hoe zorg je dat mensen daarvan weten en zich aanmelden?

Goede promotie vraagt niet altijd om veel geld of ingewikkelde campagnes. Duidelijke keuzes maken vaak het grootste verschil. Weet wie je wilt bereiken, vertel een herkenbaar verhaal en kies passende kanalen. Kijk vervolgens wat werkt. Zo kun je jouw communicatie bij iedere volgende activiteit verder verbeteren. Cultuur Schakel geeft 8 eenvoudige tips. 

Na een succesvolle eerste Friese editie in Oosterwolde krijgt de Pitch Parade dit najaar een vervolg. Keunstwurk organiseert samen met lokale partners drie Pitch Parades verspreid over Fryslân. Jongeren van 15 tot en met 27 jaar krijgen hier de mogelijkheid om een idee voor hun eigen omgeving te presenteren én maken kans op maximaal €2.500 om dat idee daadwerkelijk uit te voeren.

Bij de meeste politieke partijen in de gemeenteraad en in het culturele veld van de stad staan de seinen op groen: Nijmegen moet meedoen aan de race om in 2033 Culturele Hoofdstad van Europa te worden.

De gemeente had er al 1,5 miljoen euro voor gereserveerd om de kandidatuur voor te bereiden. Deze week werd duidelijk dat er brede steun bij politiek Nijmegen is om officieel kandidaat te worden en een eerste bidbook samen te stellen. Het wordt niet alleen een Nijmeegs feestje, maakte wethouder Noël Vergunst duidelijk tijdens de Politieke Avond deze week op het stadhuis. De hele regio wordt bij het jaar van de Culturele Hoofdstad betrokken. „We voeren ook gesprekken in Arnhem en in de Duitse grensregio.”

De Nederlandse culturele en creatieve sector is officieel begonnen met het Cultuurberaad Klimaat, een burgerberaad dat zich richt op de rol van kunst en cultuur in de klimaattransitie. Via loting zijn 75 representatieve deelnemers geselecteerd, gebaseerd op criteria zoals leeftijd, gender, regio, functie en cultuurdiscipline. De deelnemers komen uit heel Nederland en vertegenwoordigen een breed palet van de sector: musea, festivals, theaters, individuele kunstenaars en makers.

Het beraad bouwt voort op bestaande kennis en duurzame initiatieven in de sector. De deelnemers buigen zich over zowel de kansen als dilemma’s binnen de sector. Ze combineren deze kennis met nieuwe inzichten, creativiteit en expertise om concrete aanbevelingen op te stellen voor de Nederlandse cultuursector.

Schrijvers, vertalers en journalisten protesteren bij het kantoor van Meta in Amsterdam tegen misbruik van hun teksten én broodroof door AI. ‘Onze creatieve stem wordt hier misbruikt.’ Het wordt ‘de diefstal van de eeuw’ genoemd, althans door de slachtoffers van het jatwerk. En dinsdagochtend worden de vermeende daders aangesproken, bij een protestactie voor de deur van het Amsterdamse kantoor van het Amerikaanse techbedrijf Meta. 

Een groep van ruim honderd schrijvers, journalisten en vertalers komt ‘verhaal halen’ bij een van de grootste aanbieders van generatieve AI-systemen. Een bedrijf dat volgens de organisatoren van het protest ‘aan de haal gaat met creatief werk’. Want de AI-tools van Meta worden volgens de demonstranten zonder toestemming getraind met auteursrechtelijk beschermd schrijfwerk, dat dus is gemaakt door echte mensen. 

De toekomstige gebruikers van het cultuurcentrum De Loswal in Baarle-Hertog kregen afgelopen weekend voor het eerst de mogelijkheid om eens een blik te werpen in hun toekomstige huisvesting. De bedoeling is dat het pand in het voorjaar van 2027 in gebruik wordt genomen. Op de enclaveraad van komende donderdag moet nog de goedkeuring voor een extra budget voor de binneninrichting worden gegeven.

De eerste prijs van Tromp Percussion Eindhoven werd zondag gewonnen door de Taiwanese Hui Chi Li. Die voor melodisch slagwerk, ofwel de Tromp Next Gen Mallet Competition, ging naar Franse Florentin Klingelschmitt.

Artistiek directeur Dominique Vleeshouwers van Tromp Percussion is de kartrekker van de nieuwe opzet, waarin creatieve vrijheid en verbinding de overhand hebben. ‘We hebben door de jaren een community opgebouwd van jonge, innovatieve slagwerkers uit de hele wereld die willen winnen, maar elkaar ook door dik en dun supporten’.

Nederland kan leren van de Caribische delen van het Koninkrijk, ziet de Arubaanse antropoloog Francio Guadeloupe. Laat politieke voorkeur geen deel worden van je identiteit, is een van zijn boodschappen. 

Alle zes eilanden die onderdeel zijn van het Koninkrijk der Nederlanden daarin ogenschijnlijk gemakkelijk hun weg. Een belangrijke rol is daarbij volgens Guadeloupe weggelegd voor het maatschappelijke middenveld. Als mensen de politiek niet vertrouwen, moeten ze volgens hem op andere plekken leren hoe ze met elkaar kunnen omgaan. Hij noemt sportvelden, muziekfestivals en andere plekken waar mensen elkaar ontmoeten op basis van gedeelde interesses, in plaats van politieke opvattingen. Het kan ook muziek zijn. 

Chassé Theater opent als eerste theater in Nederland een Changing Places Toilet. De officiële opening is maandag 5 oktober tijdens de Week van de Toegankelijkheid in het theater in Breda. Het zorgtoilet heeft onder meer een tillift, een in hoogte verstelbaar toilet, een wastafel, een aankleedtafel en extra ruimte om te bewegen. De voorziening is er voor mensen die extra begeleiding of ruimte nodig hebben bij hun toiletbezoek.

Er is zoveel in Udenhout op het gebied van cultuur, maar onderling contact was er maar weinig. Daar moet met gratis culturele evenementen verandering in komen. 

De Culturele Steenoven is opgericht met als doel gratis culturele evenementen in de breedste zin van het woord te organiseren voor jong en oud, arm en rijk, en zo mensen met elkaar te verbinden. „Wij willen culturele crossovers maken en ons publiek verrassen met unieke combinaties. Er gebeurt zoveel moois dat een groter publiek verdient”, aldus mede-oprichter Peter Nouwens.

Het negenenvijftigste IVC in ’s-Hertogenbosch ontvangt veertig kandidaten die allemaal het verplichte werk moeten zingen. Componist Anne-Maartje Lemereis heeft er zeven verschillende versies van gemaakt. De International Vocal Competition ’s-Hertogenbosch, IVC, vindt van 2 tot en met 10 oktober 2026 plaats in het Theater aan de Parade. 

Vijftig jaar muziek, dans, theater, beeldende kunst en vooral: héél veel creatieve energie. Het Pieck in Drunen bestaat 50 jaar en dat wordt gevierd! Op zondag 4 oktober verandert De Voorste Venne in Drunen in één groot podium voor kunst en cultuur. 

Kunst in het Rond wint de Veldhovense Cultuurprijs 2026. Het kunstenaarscollectief laat volgens de jury zien dat kunst niet alleen plaatsvindt in musea of theaters, maar vooral wanneer makers en de samenleving elkaar ontmoeten.

Wethouder Paul van Liempd overhandigde de prijs op de kunstmarkt in de tuin van Museum ’t Oude Slot. Kunst in het Rond organiseert activiteiten zoals de Atelierroute en kunstmarkten. De prijs moet toekomstige kunstenaars en kunstliefhebbers aanmoedigen.

In de schaduw van het Forum in Groningen klinken geen drilboren of zware machines meer, maar gitaarakkoorden en theaterteksten. Na jaren van sloop en nieuwbouw opent kunstcentrum Tumult, voorheen bekend als VRIJDAG, de deuren van een splinternieuw pand.

Nu de nieuwbouw klaar is, brengt Tumult alle kunstvormen samen onder één dak. Voorheen konden makers en bezoekers terecht op verschillende plekken in de stad, zoals aan de Walstraat en in het Prinsentheater, vlak bij het Noorderplantsoen. Beide panden zijn inmiddels verkocht aan de gemeente Groningen. 

Nederlandse schrijvers en journalisten komen in actie tegen Facebook vanwege het trainen van AI-taalmodellen met hun werk. Volgens hen heeft het bedrijf daarvoor nooit toestemming gevraagd of betaald. Ze komen dinsdag samen voor het hoofdkantoor van Facebook Nederland in Amsterdam.

De organisatoren van de actie zijn Stichting Literaire Rechten Auteurs (Lira), de Auteursbond en de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Volgens hen maken AI-bedrijven op grote schaal gebruik van creatief werk van freelance schrijvers, journalisten en vertalers om taalmodellen te trainen.

Nederland heeft een breed en veelzijdig aanbod van cultuurbeoefening. Toch staat de infrastructuur die mensen laat kennismaken met kunst en cultuur en hen helpt zich verder te ontwikkelen onder druk. Minder scholen worden bereikt, buitenschools aanbod is versnipperd en activiteiten in het sociaal domein zijn vaak afhankelijk van incidentele financiering. Dat blijkt uit Cultuurbeoefening in kaart, het jaarlijkse onderzoek van Cultuurconnectie naar de ontwikkelingen in de sector.

Opera is een van de grootste kunstvormen die er zijn, vindt burgemeester van New York Zohran Mamdani. Maar lang niet iedereen kan zich een kaartje veroorloven: daarom lanceert Mamdani het project ‘Opera for All’.

In samenwerking met de Metropolitan Opera, het beroemde operahuis van New York, gaat Mamdani dit seizoen 70.000 gratis operatickets weggeven. Inwoners van New York kunnen zich inschrijven voor een loterij die elke maand 10.000 vrijkaarten uitdeelt voor voorstellingen als Macbeth, La bohème, en andere legendarische opera’s.

De klassieke-muziekprijs De Ovatie is zaterdagavond uitgereikt aan de Nederlandse Reisopera en het Noord Nederlands Orkest voor hun samenwerking in Second Love, de seizoensopener van vorig najaar. De vakjury noemt het een "verrassend en ijzersterk tweeluik". De Ovatie is een jaarlijkse onderscheiding voor de meest indrukwekkende podiumprestatie op het gebied van klassieke muziek. 

De Louis Hartlooper Prijs voor de Beste Filmpublicatie van 2026 is gegaan naar Schokkend Nieuws. De jury roemt het filmmagazine over horor, sci-fi, fantasy en cult om de kwalitatief hoogstaande filmjournalistiek, scherpe analyses, humor en enthousiasme. De Louis Hartlooper Prijs werd dit jaar voor 22^ste keer uitgereikt.

Deze week publiceerde het Ministerie van OCW het onderzoek 'Naar een toekomstbestendig financieringslandschap voor cultureel AV-aanbod'. Nederlandse films winnen de laatste jaren veel prijzen op internationale festivals, maar het concurrentievermogen van de Nederlandse filmindustrie staat onder druk, constateert het Nederlands Filmfonds. Daarbij speelt onder andere de manier waarop de films gefinancierd worden. "De afhankelijkheid van het Filmfonds is groot", zegt woordvoerder Marieke van Zalk. "Wij financieren nooit een hele film. Makers moeten altijd op zoek naar andere potjes."

En dat is volgens haar niet eenvoudig in Nederland. In het buitenland zijn volgens het Filmfonds meer mogelijkheden om private investeringen aan te trekken van bijvoorbeeld bedrijven. Mede daardoor hebben buitenlandse filmmakers vaak hogere budgetten.

Trouw maakte een rondgang langs zes literaire uitgeverijen. Hoe zit het met hun AI-beleid? Hebben ze dat überhaupt? Hebben lezers recht op een bijsluiter als het boek niet gegarandeerd AI-vrij is? Geen enkele uitgever maakt trots melding van een AI-protocol.

Drie van de zes aangeschreven uitgevers antwoorden ook bij herhaald verzoek niet. Eén uitgever wil niet geciteerd worden. Het lijkt erop dat de razendsnelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie ook de uitgeversbranche overvalt.

Na een volle week van festiviteiten is de kop er nu echt af in en rond de Bühnen Köln, de verzamelnaam voor de opera, de kinderoperazaal (de enige ter wereld) en het theater voor toneel in de stad. De verbouwing van onder andere de Keulse opera duurde maar liefst veertien jaar. 

Het door Wilhelm Riphahn ontworpen wederopbouwmonument uit 1957 was zowel van binnen als van buiten totaal vervallen. Tijdens de sanering die het gebouw in ere moest herstellen, ging vervolgens van alles mis: er werd langs elkaar heen gewerkt, waardoor installaties van luchtkanalen en bekabeling in de knoop raakten; de bouw lag lange tijd stil en bouwbedrijven gingen failliet. Uiteindelijk liepen de kosten op tot ongeveer 1,5 miljard euro.

Hoe komt het dat kunst op de ene plek een vanzelfsprekend onderdeel wordt van de zorg, terwijl het op de andere plek een tijdelijk project blijft? De afgelopen periode maakte Kunstloc Brabant een landelijke inventarisatie van Arts in Health-initiatieven en een analyse van werkzame elementen in kunst, zorg en welzijn.

De meerwaarde van kunst in zorg wordt door alle betrokkenen erkend. Tegelijkertijd zijn veel initiatieven nog afhankelijk van bevlogen individuen en tijdelijke financiering.

Tijdens een feestelijke bijeenkomst ter ere van het 50-jarig jubileum heeft toneelvereniging De Lindespelers zaterdagmiddag de zilveren erepenning van de gemeente Nuenen ontvangen. De jubilerende club kreeg deze onderscheiding en de bijbehorende oorkonde uit handen van burgemeester Freek van Genugten.

Een pas voor iedereen. Zo lanceerde de gemeente in januari 2026 de Bossche Pas. Bedoeld voor álle Bosschenaren, maar met extra steun voor lage inkomens. Ruim acht maanden later blijkt het een voorzichtig succes. Gratis bioscoopbezoek is het populairst.

Dat blijkt uit een update die wethouder Wies Korver (PRO Den Bosch) aan de gemeenteraad stuurde. De Bossche Pas is vooral ingevoerd om mensen met een kleine portemonnee ook mee te kunnen laten doen aan culturele en sportieve activiteiten. Zij krijgen de pas gratis, geladen met een vrij te besteden tegoed voor sport, cultuur of een uitje.

Onderzoek en een rapport van Hogeschool Fontys en het CRa laten een nieuw geluid horen over eenzaamheid en publieke ruimte. Niet alleen ontmoetingsplekken tellen, maar ook ruimte waar mensen anderen kunnen zien, herkennen of nabij zijn zonder contact te hoeven maken. Beide partijen bieden daarvoor handvatten voor inrichting en ontwerp.

Fontys vertaalt deze bredere blik naar concrete ontwerpprincip. Daarnaast adviseert Fontys variatie tussen open en beschutte plekken en zitplaatsen met zicht op bijvoorbeeld kunst, water, spel of voorbijgangers. Zulke plekken bieden gedeelde aandacht zonder gespreksverplichting.