Trends & Ontwikkelingen

Het nieuwe kunstwerk Maaskracht op de rotonde in Ravenstein maakt de tongen los. Het zou té modern zijn voor het historische stadje. Mensen noemen het gekscherend ‘de vliegenmepper’. „Jammer”, vindt kunstenares Vera Meulendijks. „Ik wil mensen juist blij maken.”

Aanstaande vrijdag is de officiële onthulling en de bijbehorende expositie in de Garnizoenskerk. Meulendijks wil er ondanks de commotie vooral een feestelijk moment van maken. „Ik wil vieren dat het werk er staat. Ik ben er supertrots op.”

Binnen de rijksdienst werken diverse veranderinitiatieven aan een proactieve, responsieve en wendbare rijksoverheid. Al deze initiatieven herkennen patronen die het voor iedere rijksambtenaar soms lastig maken om te doen wat de situatie vraagt. Medewerkers vanuit Ambtelijk vakmanschap, Beleidskwaliteit, Beleidskompas, Doenvermogen, Werk aan uitvoering en de Publieke Ontwerppraktijk (PONT) hebben de handen ineengeslagen en zijn een initiatief gestart om deze patronen te onderzoeken en los te wrikken.

In gezamenlijkheid zijn vier hoofdpatronen geïdentificeerd die het effectief oppakken van complexe maatschappelijke opgaven belemmeren: veranderpatroon, hiërarchiepatroon, politiek patroon, en verantwoordingspatroon. 

Design Thinking kun je toepassen bij het uitvoeren van je digitale projecten. Het wordt vaak gezien als iets voor ontwerpers maar ook managers, beleidsmakers en ander professionals werken ermee. De aanpak combineert een mensgerichte mindset met een concrete, stapenmethode ervoor zorgt dat je projecten succesvoller worden. Het is een iteratieve aanpak waarin je complexe problemen oplost door steeds opnieuw te leren van je gebruikers. 

DEN legt uit wat Design Thinking is, hoe de vijf fasen werken en wat jij daar als cultuurprofessional mee kan.

Stichting Cultuur Eindhoven maakt de genomineerden bekend voor de Eindhoven Cultuurprijs 2026. Er zijn drie genomineerden per categorie. De genomineerden voor de Stimuleringsprijs zijn: Kruisstraat Original, La Cantina / XEHV Radio en Studio Beun. De genomineerden voor de Waarderingsprijs Organisatie zijn: Dutch Design Week (DDW), MU en Striptopia. De genomineerden voor de Waarderingsprijs Individu zijn: Bart Hess, Niels Bakkerus en Woody Veneman. Op woensdag 14 oktober worden tijdens de feestelijke uitreiking in DOMUSDELA de winnaars bekendgemaakt. 

Tijdens het CultureAndHealth Forum kwamen makers, onderzoekers, beleidsmakers en zorgprofessionals uit heel Europa samen rond één vraag: hoe kunnen kunst en cultuur bijdragen aan gezondheid en welzijn? Ook Kunstloc Brabant was aanwezig, als de Nederlandse partner van het CultureAndHealth Platform. 

Daria Oghabi schrijft wat ze heeft opgestoken van deze conferentie: Kunst werkt, dat is bewezen. Kunst is een investering die zichzelf terugverdient. En het is niet nodig om het wiel telkens opnieuw uit te vinden. 

Recent is een onderzoeksrapport inzake de financiering van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod aan OCW aangeboden. Daarnaast heeft het Commissariaat voor de Media de Tweede Kamer een rapportage toegezonden met voorlopige uitkomsten inzake de investeringsverplichting ten behoeve van Nederlands cultureel audiovisueel aanbod. Het onderzoek en de rapportage zijn van belang voor hetzelfde doel: een sterk, divers en toekomstbestendig Nederlands cultureel audiovisueel (AV) aanbod. 

De minister van OCW informeert de Tweede Kamer hierover in een brief, met zowel kernbevindingen van het onderzoek als het vervolgproces. 

In de berm langs een weg in Meerhoven in Veldhoven ligt een kunstwerk van Jan Wils te verpieteren. De gemeente spreekt van een ‘tijdelijke opslag’ en zoekt naar een nieuwe plek voor de beeldengroep Monumentale Stapelingen.

De Eindhovense kunstenaar Wils hoopt dat de vijf blauwe zuilen weer snel te zien zijn voor het publiek en heeft zelf al wat locaties op het oog. De gemeente Eindhoven heeft geen beste reputatie als het gaat om het bewaren van kunst. Er sneuvelden diverse monumentale kunstwerken. 

Wat gebeurt er als je jonge circusmakers niet alleen een podium geeft, maar ook de ruimte om hun ideeën écht uit te bouwen? Dan krijg je werelden waarin woonkamers tot leven komen, idealisme botst met de werkelijkheid en zelfs een glimlach barsten kan vertonen. 

Tijdens Festival Circolo zagen we drie kersverse afstudeerders van Fontys Circus and Performance Art die ieder op hun eigen manier de grenzen van hedendaags circus opzochten. Dankzij het Keep an Eye-project kregen zij na hun afstuderen de kans om hun eigen voorstelling te produceren, maandenlang te trainen en hun werk tijdens een residentie in Cultuurhuis de Warande in Turnhout verder uit te diepen.

Voor de Europese culturele sector wordt 2027 een jaar van afsluiting en nieuw begin. Het is het zevende en laatste jaar van Creative Europe – het EU-programma voor film, theater, literatuur, muziek en journalistiek – waarvan de Commissie heeft bevestigd dat het over een budget van 402 miljoen euro zal beschikken voor de laatste twaalf maanden. 

De Commissie, het Europees Parlement en de 27 EU-lidstaten zijn het er nog niet over eens hoeveel geld er naar cultuur, media en het maatschappelijk middenveld moet gaan zodra Creative Europe vanaf 2028 opgaat in een nieuw programma genaamd AgoraEU.

De Europese Commissie heeft een ingrijpende herziening van het initiatief 'Europese Culturele Hoofdstad' voorgesteld. Vanaf 2034 zullen nieuwe regels de focus verleggen van een enkel jaar vol festivals naar het opbouwen van een duurzame erfenis voor de gemeenschap.

Opdat het festival de financiële aderlating van de subsidiestop kan dragen, besloot artistiek directeur Ido Abram zijn functie neer te leggen; zakelijk directeur Marjolijn Bronkhuyzen vormt nu in haar eentje de leiding, als algemeen directeur. Maar NFF staat er wel weer, van vrijdag 25 september tot en met vrijdag 2 oktober, als het ‘feest van de Nederlandse film’ afsluit met het Kalverengala. Met in totaal 104 premières, inclusief de openingsfilm Downtown. 

‘We vertonen een schat aan films’, zegt Bronkhuyzen. ‘Ook zijn er weer allerlei debatten over wat er momenteel allemaal speelt binnen de Nederlandse filmwereld. Ons motto dit jaar is: terug naar de kern. Maar we vieren de Nederlandse film nog steeds in de volle breedte.’ Na 2028 komt NFF weer in aanmerking voor gemeentelijke subsidie.

André Rieu is Nederlands grootste muziekfenomeen. Wereldwijd behaalde zijn plaatverkoop 500 keer platina; volgens Pollstar, de datasite van de concertindustrie, is hij met 11,5 miljoen verkochte kaartjes de 14de live-act van de 21ste eeuw: iets groter dan Madonna, iets kleiner dan Beyoncé. Zijn kanaal op YouTube heeft 9,91 miljoen abonnees, de video’s scoren 100 tot 224 miljoen views. En zijn Johann Strauss Orkest is het grootste privé-orkest ter wereld, met een omzet van zo’n 70 miljoen euro per jaar. In NRC een portret. 

Na 25 jaar en meer dan duizend evenementen krijgt de Kleine Zaal van MEZZ een grondige metamorfose. De vertrouwde zaal wordt omgebouwd tot MEZZ Club, een eigentijdse clubzaal voor concerten, nachtcultuur en nieuw talent. Voor de laatste fase van de verbouwing is MEZZ een crowdfunding gestart. De popzaal wil daarmee 25.000 euro ophalen.

Verdiepende theaterkritiek – dat wordt gemist door zowel makers als critici. De precaire omstandigheden van freelance critici, maar ook van platforms voor recensies – zoals de dagbladen en gespecialiseerde sites als Theaterkrant in Nederland en Pzazz of Etcetera in Vlaanderen – staan dat in de weg. Kan de overheid hier een rol bij spelen? Niet zolang daar geen visie op de rol van ‘reflectie’ is. Dat waren de conclusies van het Nederlands-Vlaams kritiekgesprek op vrijdag 4 september in de Brakke Grond tijdens NTF Pro.

Vandaag start de Nederlandse culturele en creatieve sector haar eigen Cultuurberaad Klimaat. Een gelote groep van 75 cultuurmakers gaat zich buigen over de rol van kunst en cultuur in de klimaattransitie. Scenograaf Django Walon vraagt zich af of de organisatoren zich bewust zijn ‘hoe ver dit initiatief mogelijk inbreekt op de vrije kunsten’. ‘De kracht van kunst een specifiek nut toedichten en inzetten als oplosmiddel voor een grote wereldwijde uitdaging, miskent de plek van kunst in onze samenleving.’

De Vereniging van EvenementenMakers (VVEM) presenteert donderdag 24 september tijdens een ontbijtsessie in Perscentrum Nieuwspoort in Den Haag een wensenlijst voor de Nederlandse evenementensector.

Met de bijeenkomst wil de brancheorganisatie Tweede Kamerleden en ambtenaren informeren over de economische en maatschappelijke betekenis van festivals en evenementen en aandacht vragen voor de uitdagingen waarmee de sector wordt geconfronteerd. Volgens de VVEM draagt de Nederlandse evenementensector jaarlijks 9 miljard euro bij aan de economie en biedt deze ruim 70.000 vaste banen. Daarnaast benadrukt de brancheorganisatie de sociale en culturele betekenis van evenementen, die jaarlijks miljoenen bezoekers samenbrengen.

Museumvereniging en de vier vakbonden FNV, CNV, CMHF en Kunstenbond hebben overeenstemming bereikt over een nieuwe Museum cao voor de periode 1 juli 2026 tot en met 31 december 2027.

De Design Council brengt met het rapport de economische waarde van design in het Verenigd Koninkrijk in kaart. Daarbij kijkt de organisatie onder meer naar de bijdrage van design aan de economie, werkgelegenheid en regionale ontwikkeling. Volgens het rapport genereerde de Britse designsector in 2023 een bruto toegevoegde waarde (GVA) van £136,7 miljard. Dat is een stijging van 40 procent ten opzichte van 2019. Design draagt daarmee niet alleen bij binnen de traditionele ontwerpsector. Maar liefst 80 procent van de ontwerpers werkt in andere sectoren. Samen waren zij goed voor £90,6 miljard aan GVA.

Ook het aantal mensen dat in design werkt, groeit. In 2025 waren er 2,27 miljoen mensen werkzaam in design in het Verenigd Koninkrijk. Dat is 15 procent meer dan in 2020. Naast de economische bijdrage en werkgelegenheid besteedt het rapport aandacht aan de bredere waarde van design. Zo komt ook de rol van design bij duurzaamheid en regionale ontwikkeling aan bod.

Afgelopen vrijdag is de twaalfde editie van de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR) gestart. De Rotterdamse architectuurbiënnale staat dit keer in het teken van het thema Systems of Support. Hierbij werpt de IABR het licht op de systemen die ons dagelijks leven mogelijk maken: van water, energie en materialen tot wonen en infrastructuur.

“Hoe kunnen we ze zo veranderen dat ze niet alleen efficiënter, maar ook eerlijker, veerkrachtiger en toekomstbestendiger worden? En welke rol kunnen architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur daarin spelen?”, zijn de vragen die de IABR opwerpt.

Op 22 september zat het Chassé Theater in Breda vol met 700 kinderen uit verschillende basisscholen uit de stad. Ze kregen als een van de eersten in Nederland de voorstelling Mijn Lieve Datamonster te zien. Een interactieve voorstelling waarin kinderen leren wat de impact van data, AI en privacy is.

De voorstelling is ontwikkeld door Rudy van Belkom (directeur van STT, initiatiefnemer) van de voorstelling. Ter verrijking van de voorstelling ontwikkelden STT en Bredata een educatief spel dat aan alle basisscholen in Breda wordt aangeboden. De pilot levert inzichten op voor verdere ontwikkeling en een mogelijke landelijke uitrol. 

Tekenaar Siegfried Woldhek heeft dinsdag de Inktspotprijs voor de beste politieke prent van het parlementaire jaar gewonnen. Dat maakte de jury bekend bij de uitreiking in Nieuwspoort in Den Haag. Woldhek wint de jaarlijkse prijs van Stichting Pers & Prent voor zijn tekening Poetin bespeelt Trump van augustus 2025.

Om ‘het goede gesprek’ tussen dirigenten en (vaak vrijwillige) besturen te helpen, lanceren Koornetwerk Nederland en de Bond voor Orkestdirigenten en Instructeurs (BvOI) in samenwerking met fairPACCT en het LKCA een nieuwe Gespreksleidraad, inclusief overzichtelijke Routekaart. Langs tien stappen ontdek je de werkgebieden van een dirigent of artistiek (bege)leider: van reguliere werkzaamheden als het leiden van repetities en concerten tot ‘extra’ werkzaamheden als bestuurlijke coaching van de vrijwilligers of het ontwikkelen van specifiek educatief materiaal.

Gemeenten kunnen vanaf vandaag gebruikmaken van de VitIndex: een nieuw online dashboard dat gegevens over sport, bewegen, gezondheid en brede welvaart overzichtelijk samenbrengt. De VitIndex is ontwikkeld door het Mulier Instituut in samenwerking met Vereniging Sport en Gemeenten (VSG). Het dashboard – te vinden via de website van Sport Data Valley(opent in nieuw tabblad) – helpt gemeenten om beter inzicht te krijgen in lokale opgaven en om beleidskeuzes met data te onderbouwen.

De VitIndex biedt gegevens op verschillende schaalniveaus: van regio en gemeente tot wijk. Gebruikers kunnen gegevens bekijken en verschillende gebieden met elkaar vergelijken. Zo ontstaat inzicht in onder meer sportdeelname, het aantal sportaccommodaties, overgewicht en de ervaren kwaliteit van leven.

Het vernieuwde Spectrum, de multifunctionele accomodatie voor cultuur en welzijn in Schijndel, opent begin oktober feestelijk opnieuw zijn deuren. Van vrijdag 2 tot en met zondag 4 oktober is er een speciaal programma met voorstellingen en activiteiten voor jong en oud. Na zes maanden verbouwen is het gebouw volledig vernieuwd en klaar voor gebruik.

De VNG en gemeenten werken, samen met de zorgsector en de politiek, aan de beweging van zorg naar gezondheid die al volop is ingezet. Het Integraal ZorgAkkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bevatten afspraken die een impuls geven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners. In het bijzonder hebben we aandacht voor het verbeteren van de situatie van mensen met gezondheidsachterstanden en mensen in een kwetsbare situatie. 

Rondom de nieuwe AZWA organiseert de VNG een aantal online webinars en vragenuurtjes. De planning staat online op de website van de VNG. Ook zijn oude webinars terug te kijken. 

Hoe zorg je dat mensen die drempels ervaren actief deelnemen aan cultuur? De inzichten uit vijf jaar praktijkervaring sluiten aan bij een ontwikkeling die binnen het Fonds al langer zichtbaar is: succesvolle cultuurbeoefening vraagt om ruimte voor samenwerking, maatwerk en co-creatie. De publicatie Vijf jaar Samen Cultuurmaken laat zien hoe verschillende door het Fonds gesteunde projecten hieraan werkten binnen het programma Cultuurparticipatie (2020-2024).  

Een belangrijke stap in het vervlolg is het verder uitbouwen van de samenwerking tussen cultuur, zorg en welzijn. Daarom wil het Fonds samen met Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) zich inzetten voor een structurele samenwerking. 

Hoe zorg je dat mensen die drempels ervaren actief deelnemen aan cultuur? De inzichten uit vijf jaar praktijkervaring sluiten aan bij een ontwikkeling die binnen het Fonds al langer zichtbaar is: succesvolle cultuurbeoefening vraagt om ruimte voor samenwerking, maatwerk en co-creatie. De publicatie Vijf jaar Samen Cultuurmaken laat zien hoe verschillende door het Fonds gesteunde projecten hieraan werkten binnen het programma Cultuurparticipatie (2020-2024).  

Hoe kunnen we opgaven rondom wonen, klimaat, mobiliteit, natuur en economie slimmer met elkaar verbinden in de beperkte ruimte die Nederland heeft? Met het vervolg van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp zet het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie de komende drie jaar opnieuw in op de kracht van ontwerpend onderzoek bij complexe ruimtelijke vraagstukken. 

Het was weer huilen met de pet op, de leesvaardigheid van onze kinderen. Weer gedaald! Paniek in Nederland, want het denken in lijstjes gijzelt ons. Er is altijd wel een lijstje te vinden waarop we dalen of stijgen.

Abdelkader Benali vindt dat we  die vermeende leescrisis echt aan onszelf te danken hebben, omdat we al dertig jaar bezig zijn met het vernietigen van het culturele domein; het wordt belachelijk gemaakt en geassocieerd met elitair, tijdsverspilling en slappe hap. Er is een politieke keuze gemaakt om cultuur door het toilet te spoelen en daar betalen we deze prijs voor. 

De plannen van het Nationaal Archief om publiekstaken te staken moeten worden voorgelegd aan onder meer de Raad voor Cultuur. Een motie daarover van Pro-Kamerlid Mohandis kon op een meerderheid in de Tweede Kamer rekenen.

De toekomst van Hollywood is bepaald. Na een hoogoplopende biedingenstrijd met Netflix, een massale tegenbeweging van Hollywood-sterren en openbaar aanklagers, én een juridisch gevecht lijkt het nu definitief: mediaconglomeraat Paramount Skydance zal filmstudio Warner Bros. Discovery overnemen. Topman David Ellison (zoon van Oracle-miljardair Larry) krijgt zo twee van de vijf grootste Hollywood-studio’s in handen, plus streamingdienst HBO Max en nieuwszender CNN. Een deal die het Amerikaanse medialandschap ingrijpend zal veranderen.

De 36-jarige acteur Bram Suijker heeft de Albert van Dalsumring ontvangen, een bijzondere theateronderscheiding die sinds 1959 van acteur op acteur wordt doorgegeven. De onderscheiding is vernoemd naar acteur Albert van Dalsum (1889-1971). Hij kreeg de ring in 1959 ter gelegenheid van zijn vijftigjarig artiestenjubileum. Sindsdien wordt de ring op eigen initiatief van de bezitter doorgegeven. 

Hans Kesting (65) bezat deze unieke toneelonderscheiding al sinds 2015 en besloot om hem dinsdagavond over te dragen aan zijn jongere collega Bram Suijker.

Medewerkers van de Nederlandse Filmacademie voelen zich onveilig en er hangt een sfeer van angst en wantrouwen in het gebouw aan het Amsterdamse Mr Visserplein. Dat stellen 49 van de circa 100 medewerkers die in een brandbrief directeur Tsara Tristana verantwoordelijk stellen.