Katja Grässli, choreograaf en artistiek leider van Tilburgs dansgezelschap MoveToMeet, verbindt met haar danslessen dove en horende kinderen en volwassenen met elkaar. In 2025 kreeg zij een werkbeurs van €8000,- van het CultureAndHealth Platform. Kunstloc Brabant vertegenwoordigt Nederland in dit platform. Wat heeft deze beurs voor Katja betekend?
Geschreven door Simone Vos
“Gelijkwaardige ontmoetingen creëren, waarbij verschillen mogen blijven. Ik leg graag de verbinding met de voorstellingen en projecten die ik doe. Dat is het grootste goed dat wij hebben als mens; we kunnen verbinden”, vertelt Katja.
“In de afgelopen jaren heb ik daarom voorstellingen gemaakt met doven en horenden samen. Een cross-over van gebarentaal en dans. Ik ben daar al lang mee bezig en ben heel blij met wat ik heb bereikt. Ik wil dove mensen een podium geven en hen zichtbaar maken in de merendeels horende maatschappij. Maar ik ben nog op zoek naar een diepere laag, want ik merk dat het niet de diepte heeft bereikt die ik had willen bereiken.
Het is meer dan: naar een voorstelling gaan waarin doven en horenden samen dansen, erdoor geraakt worden en weer naar huis gaan. We moeten niet alleen over inclusie praten, maar het ervaren en doen is veel belangrijker. Meer begrip krijgen voor elkaar."
Zonder tolk
Tijdens de repetities merkte ik dat er echt iets veranderde in het contact tussen de dove en horende dansers. Er is altijd een tolk bij om een groepsgesprek te vertalen, maar toen de dansers samen aan de slag gingen, hadden ze hun eigen communicatie gevonden.
In direct contact, zonder de tolk. Deze vrijheid, onbevangenheid in contact van mensen met elkaar die eigenlijk elkaars taal niet spreken, raakte mij heel erg. Dans heeft dus de kracht om mensen op een pure manier te verbinden. Dat zou ik zo graag overal terugzien, dat wederzijdse begrip en de gelijkwaardigheid.”
Katja geeft een dansles Foto: Ilse Wolf
Jonge doelgroep
De werkbeurs kwam op een goed moment voor Katja. Ze had al langer het idee om voor dove kinderen danslessen te ontwikkelen en had al contact gehad met de Koninklijke Auris Groep. “Het is juist mooi om bij de jongste doelgroep te beginnen, als zij het gevoel krijgen gelijkwaardig te zijn aan anderen en volwaardig mee te doen in de maatschappij, werkt dat hun hele leven door.
Auris was geïnteresseerd in mijn project en samen met hen heb ik de aanvraag voor de werkbeurs gedaan. Mijn ideaalbeeld is dat dove en horende kinderen samen dansen. Een ervaring is namelijk veel meer waard dan twintig gesprekken over inclusie. Zonder te kijken vanuit een barrière, maar vanuit verbinding in contact gaan en het perspectief van de ander leren kennen.”
Katja geeft een dansles Foto: Ilse Wolf
Unieke danstaal
Zo deelt Auris over Katja: “Ze heeft een unieke danstaal ontwikkeld die een brug slaat tussen gebarentaal en dans. Dit biedt een vertrouwd vertrekpunt voor dove kinderen en jongeren en creëert de nodige veiligheid om nieuwe dingen te proberen.”
Katja vertelt verder: “Ik vond dit zo’n mooie kans om dit project te starten met Auris, via hen kwam ik bij scholen binnen. Het is pionierswerk, dus de paden zijn nog niet zo gebaand. Zo’n samenwerking en een beurs maken het in ieder geval iets makkelijker om te starten. Ik had een veel groter plan, voor kinderen van alle leeftijden, maar merkte al snel dat ik in de beperkte tijd me moest focussen op een kleinere groep.”
Gebarentaal als dans
“Dat werd de groep kinderen van 1,5 tot 4 jaar oud. Ik heb met mijn collectief al een gebarentaal-dans-taal ontwikkeld, dus daar is al een methodiek voor. Gebarentaal communiceert ook met bewegingen en expressies, net als dans. En het is vertrouwd voor dove kinderen. Dan voelen ze zich daarin in ieder geval niet achtergesteld, omdat ze bijvoorbeeld de muziek niet horen. In reguliere danslessen ligt de focus heel erg op muziek waardoor dove kinderen bij reguliere danslessen al 1-0 achterstaan.
Omdat gebarentaal mijn vertrekpunt is voor de dansles, begin ik met iets vertrouwds. Het was nog best een uitdaging om voor deze groep goede danslessen te ontwikkelen, omdat kinderen van die leeftijd zich nog niet zo bewust zijn van ruimte en fysiek nog wat minder ver zijn. Gelukkig had ik een werkgroep binnen Auris waarmee ik goed kon overleggen en die mij verder hielp binnen de scholen."
Katja tijdens een dansles Foto: Ilse Wolf
Voorleesverhaal
Ik heb eerst een aantal lessen geobserveerd en de kinderen leren kennen, want ik kan geen dansles bedenken als ik de doelgroep niet ken. Hoe communiceren ze met elkaar? Hoe gaat dat binnen het onderwijs? Dat heeft me wel geraakt. Het was heel rustig in de klassen, de docenten maken bewust en echt contact met de leerlingen en ze werken in kleine groepjes. Ze tonen bij elke activiteit een afbeelding of foto en bij het voorlezen gebruikten ze een groot scherm voor de afbeeldingen bij het verhaal.
Dat inspireerde mij voor de danslessen. Een voorleesverhaal uit de klas ‘Mama kwijt’ heb ik vertaald in een dansles. Daarin komen veel dieren voor, dus die bewegingen heb ik uitvergroot in de les. In de dansles gaan ze op zoek naar mama en daar zijn alle bewegingen omheen gemaakt.”
Stromen
Hoewel de werkbeursperiode nu officieel afgerond is, zijn er wel mogelijkheden waarbij Katja de lessen nog verder ontwikkelt. Ze is in afwachting van subsidiegoedkeuringen vanuit diverse instanties. “Ik voel het stromen bij dit project, maar er zijn echt partners nodig. Het enthousiasme is er zeker en de werkbeurs was een heel mooi begin. Ik merkte echt dat die beurs veel deuren heeft geopend, dat mensen jou ook meer zien en daarop inhaken. De kunstenwereld meer betrekken bij de maatschappij is zó nodig. Dat blijkt maar weer bij dit project.”
Positieve effecten van dans
De afgelopen jaren is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de positieve effecten van dans. Wetenschapsjournalist Mark Mieras bracht verschillende resultaten samen in De kracht van dans. Dans zorgt voor ontspanning, draagt bij aan een positieve identiteit en verbetert zelfsturing.
Ook laat onderzoek zien dat het deel in de hersenen dat belangrijk is voor spraak, het centrum van Broca, een rol speelt bij gebaren en dans. Katja heeft dit zelf ervaren: dove en horende dansers konden tijdens repetities met elkaar communiceren zonder tolk. Dans werkt eigenlijk als een taal. Een taal zonder woorden, die mensen samenbrengt.
Daarom gebruikt Katja dans als middel van verbinding. Dat past bij wat veel inwoners van Brabant vinden. Uit de Cultuurpeiling van 2025 blijkt dat bijna driekwart van hen aangeeft dat kunst en cultuur zorgen voor ontmoeting en verbinding. MoveToMeet maakt dit prachtig duidelijk: doven en horenden ervaren door samen te dansen hoe het is om echt contact te maken.
Europees project
Kunstloc is een van de Europese partners in het CultureAndHealth-platform. Dit platform sluit aan bij de ambitie van Kunstloc Brabant om cultuurparticipatie te vergroten, de gezondheidskloof te dichten en kunst en cultuur te integreren in de publieke gezondheid, welzijn, sociaal domein en de zorg.
De rol van Kunstloc Brabant in dit Europese project bestaat onder andere uit:
- Het organiseren en begeleiden van nationale werkbeurzen
- Verspreiden/communiceren Europese call voor werkbeurzen en reisbeurzen
- Bijdragen aan (inter)nationale zichtbaarheid van de kunstenaars in dit werkveld door kennisdeling en voorbeelden uitlichten via onze eigen kanalen en de Europese database
The Culture & Health Platform is an initiative of Culture Action Europe and is co-funded by the European Union.
Meer weten over deze werkbeurs?
Neem gerust contact met mij op:
