“Veel verpleegkundigen zeggen: kunst daar heb ik niets mee” vertelde een kunstcommissielid van een ziekenhuis mij vorige week. We hadden het over de ingewikkelde rol van deze vrijwillige kunstcommissie. Ze willen graag zichtbaar en betrokken zijn bij de nieuwbouw.
Met de kunstcommissie schrijven we vanuit Cultuuradvies op Maat een kunstvisie. Zo krijgen ze handvatten en houvast: Hoe maak je keuzes bij de aankoop van kunstwerken? Hoe zet je een kunstopdracht uit en hoe verbind je je met de lokale kunstwereld?
Verwarring
En als je het hebt over kunst in de zorg, loop je al vast op het woord: Kunst. Want veel mensen denken bij kunst aan een schilderij of aan een museum vertelde het kunstcommissielid mij. Terwijl ze er dagelijks door omringd zijn: in kleding, architectuur, interieur, zelfs in de manier waarop een ruimte voelt.
Wat mij een tijdje geleden bijzonder raakte was een presentator van Omroep Brabant die grapte over mensen die naar de Rietveld gaan en iets maken wat zijn kleine zusje ook kan. En toen de klassieke: “Als ik hier een drol op tafel leg, is dat dan ook kunst? Lachuh. Wie kan mij vertellen wat kunst is?" Kunst is altijd een makkelijk middel om te gebruiken in een populistisch verhaal. Kijk maar naar de jarenlange politieke ophef over het Draaiend Huis van John Körmeling in Tilburg. Deze week besefte ik dit kunstwerk daar een mooi antwoord op is: de sculptuur Stationnement Gênant van de onlangs overleden Wim T. Schippers.
Eilandjes
Het goede nieuws is dat er dit voorjaar een aantal belangrijke mijlpalen zijn gezet door Janine Stubbe, Tineke Abma en Crétien van Campen. Zij publiceerden over het belang van kunst in de zorg en de relatie tussen kunst en gezondheid. De beweging groeit! We worden afgeschilderd als geloofsgenoten maar er ligt gewoonweg wetenschap aan ten grondslag.
Toch voelt het soms alsof we op verschillende eilandjes werken. Mijn verhaal wordt niet snel gelezen door mensen die werken in de zorg simpelweg omdat ik werk in de culturele wereld.
Vanuit de culturele sector proberen we de zorg te bereiken. Vanuit de zorg wordt vaak gevraagd hoe kunst te verantwoorden want er zijn tekorten in de zorg. Kopen we een kunstwerk of nieuwe apparatuur? Dat is appels met peren vergelijken, het gaat om een andere invulling van zorg. Maar ook binnen de kunstwereld stuiten initiatieven in de zorg op meewarigheid. Het gaat over hoe kunst meer ruimte kan innemen in onze samenleving, niet alleen in de kunstwereld.
Stijn Rompa
Kunst geen bijzaak
Gelukkig staat een groot aantal kunstenaars te trappelen om kwaliteit van leven voor kwetsbare mensen te vergroten. En door bezig te zijn met kunst werk je aan preventie. Wat als kunst geen bijzaak meer is, maar onderdeel van zorg? Dat je kunst net zo vanzelfsprekend “voorgeschreven” krijgt als beweging of voeding. Dat musea echt publieke ruimtes zijn, zonder financiële drempels. Daar droom ik van en daar blijf ik aan werken. Net als vele mensen met mij en we laten ons inspireren door de doeners. Want het gebeurt al, meer dan je denkt.
Voorvechters
Zet jij je ook in voor meer kunst in de zorg of om jouw culturele instelling toegankelijker te maken voor een breder publiek?
Lees de publicaties van deze voorvechters:
- Crétien van Campen Toekomstverkenning Zorg en Cultuur
- Tineke Abma The Art of Healing
- Janine Stubbe De kracht van kunst – van belofte naar praktijk
En op datum 22 of 25 september ben je van harte welkom om kennis te delen bij ons Brabantse netwerk CareFull. We houden de bijeenkomst dit keer bij de Dongense pionier Vrouw Muskens dat vijf jaar bestaat.
Benieuwd wat wij kunnen betekenen voor meer kunst in de zorg?
Neem contact met mij op.
