Het beleidskader Levendig Brabant 2030 zet de koers uit voor het provinciaal beleid ten aanzien van cultuur, erfgoed, sport en vrije tijd. In dit advies reflecteren we specifiek op de betekenis, aansluiting en impact van dit beleidskader op de culturele sector in Brabant. Eerder schreven we als input bij de totstandkoming van het beleidskader een bijdrage Overwegingen bij beleidskader 2030. Dit advies is hierop aanvullend en naar aanleiding van de definitieve versie van het Beleidskader Levendig Brabant 2030.

Lees het beleidskader Levendig Brabant 2030

Het advies in het kort

  • Het beleidskader is helder, met name over de ambities en biedt daarmee een goede basis en werkbare kaders om richting te geven aan de verdere uitwerking en concretisering in toekomstige uitvoeringsagenda’s. 
  • Een beleidskader dat loopt tot 2030 past bij de situatie in de praktijk, waar behoefte bestaat aan een vaste koers, relatieve rust en meerjarig perspectief.

Onze adviezen

  1. Maak een expliciete keuze of breng prioriteit aan tussen de fysieke leefwereld (de Omgevingsvisie) als basis van het beleidskader of de zachte kant van de leefwereld (wat Brabanders willen); 
  2. Gebruik vooral de ambities en streefbeelden (en minder de doelen) uit het beleidskader als leidraad om tot een uitvoeringsagenda te komen; 
  3. Vul het beleidskader aan met een ambitie/inzet op cultuureducatie, cultuurparticipatie en amateurkunst; 
  4. Draag er zorg voor dat in de uitvoeringsagenda een provinciale inzet op behoud en ontwikkeling van het Brabantse “makersklimaat” wordt opgenomen; 
  5. Stel waar de provincie met stakeholders en partners werkt aan maatschappelijke opgaven (o.a. uit de Omgevingsvisie), de deelname vanuit de culturele sector (of een van de andere sectoren uit het beleidskader) als voorwaarde.

Levendig is wat Brabanders levendig vinden

Levendig is een aanstekelijk begrip, maar werkt in dit beleidskader ook verwarrend. Het beleidskader stoeit met de precieze betekenis, duidt het op verschillende manieren en komt uiteindelijk tot de slotsom: levendig is wat Brabanders levendig vinden. Daarmee ontstaat echter een tegenstelling. Enerzijds staat de Omgevingsvisie aan de basis die zich richt op de fysieke leefomgeving, anderzijds vragen Brabanders juist aandacht voor de zachte kant van de leefwereld: de sociale samenhang. Beide dienen is niet goed mogelijk, zonder de beide uitgangspunten te kort te doen. Om het beleidskader beter kaderstellend in te kunnen zetten is het advies om hierin een meer expliciete keuze te maken.

Perspectief op 2030

Het beleidskader is helder over de ambities (hfdst. 3). De streefbeelden - waarin geschetst wordt hoe Brabant er in 2030 uitziet als het gaat over levendigheid voor iedereen, een aantrekkelijk en innovatief Brabant en de verbinding met maatschappelijke opgaven (brede welvaart) - sluiten aan bij de ontwikkelingen die we zien in het culturele veld. We adviseren dan ook om vooral deze ambities voor ogen te houden bij de verdere concretisering van het beleid in uitvoeringsagenda’s. Toekomstig beleid kan getoetst worden aan de mate waarin het bijdraagt aan het realiseren van deze ambities. Het is goed dat sprake is van een meerjarig beleidskader tot 2030. Het culturele veld is, net als de andere sectoren, gebaat bij een vaste koers, relatieve rust en meerjarig perspectief. Dit beleidskader biedt daartoe een goede basis en werkbare kaders om richting te geven aan de verdere uitwerking en concretisering in toekomstige uitvoeringsagenda’s.

Het Brabantse culturele ecosysteem of de Brabantse snoepwinkel?

Hoewel de doelen en subdoelen (hfdst. 4) op zichzelf bijdragen aan de ambities uit het beleidskader, versmalt met deze doelen de benadering van cultuur tot een product, aanbod of transactie. Maar cultuur is veel meer dan een soort snoepwinkel met voor ieder wat wils. Dat wordt elders in het beleidskader ook bevestigd doordat het de intrinsieke waarde van cultuur, cultuur als voedingsbodem en een benadering als ecosysteem (pag. 14) onderschrijft, maar klinkt niet door in de doelstellingen. Gezonde, goed functionerende ecosystemen hebben een ingebouwd vermogen om met veranderingen en crises om te gaan. Beleidsinterventies die zich specifiek richten op onderdelen van het culturele veld en geen acht slaan op het geheel, kunnen de bestaande balans (soms ernstig) verstoren en daarmee uiteindelijk de weerbaarheid van het bestaande ecosysteem schaden. Daarom is het essentieel dat steeds vanuit een ecosysteem-benadering gezocht wordt naar de juiste aanpak. 

In het beleidskader ontbreekt verder de rol die de provincie neemt ten aanzien van cultuureducatie, cultuurparticipatie en amateurkunst. Terwijl juist hiermee op de meest directe manier aansluiting gevonden wordt bij dat waar Brabanders aandacht voor vragen: de zachte kant van de leefwereld. Het raakt bovendien aan de maatschappelijk rol van cultuur en de ambitie om publiek niet alleen als consument te zien maar ook als deelnemer. Het advies is om hierop het beleidskader aan te vullen.

Inzet het Brabantse “makersklimaat”

Het beleidskader laat zich niet uit over een provinciale rol bij het behoud of versterking van het Brabantse “makersklimaat”. De ecosysteem-benadering heeft hierin de afgelopen jaren zijn werk gedaan, waardoor de culturele sector zich in samenhang sterk heeft ontwikkeld op het gebied van ondernemerschap. Het vormt de voedingsbodem voor een aantrekkelijk en innovatief Brabant. Het streefbeeld bij deze ambitie geeft er alle aanleiding toe om als provincie een regierol te nemen bij het bestendigen of versterken van het Brabantse “makersklimaat”. We adviseren om dit bij de uitwerking van het beleidskader in uitvoeringsprogramma’s voor ogen te houden.

Bijdragen aan maatschappelijke opgaven

Bij de ambitie om de beleidsvelden te verbinden met maatschappelijke opgaven beginnen we niet bij nul. De inzet van creativiteit en verbeeldingskracht heeft zich inmiddels in de praktijk bij meerdere maatschappelijke opgaven bewezen. Maar daarmee is het realiseren van het streefbeeld, met de droom: “dat in 2030 stakeholders uit andere domeinen de creativiteit, inspiratie, innoverende en verbeeldingskracht van een, of meerdere van de vier sectoren inschakelen”, geenszins binnen handbereik. Vanuit andere (financieel) dominante domeinen als economie en ruimte wordt deze samenwerking – ook binnen de provincie - nog niet vanzelfsprekend gezocht, waarmee er ook geen praktijk groeit waarin de meerwaarde van kunstenaars bij maatschappelijke opgaven benut wordt. Het vraagt dan ook een serieuze investering om deze samenwerking gemeengoed te maken. 

Het betrekken van creatieven of kunstenaars bij de opgaven van de Brabantse Omgevingsvisie slaagt niet als dit tot doel heeft om alternatieve verdienmodellen voor de culturele sector te realiseren. Alleen als de meerwaarde van deze inzet gezien en (h)erkend wordt, ontstaat - op den duur - een praktijk die structureel bijdraagt aan de vitaliteit van de culturele sector. De provincie kan hierin het voortouw nemen. Het advies is om als provincie bij de provinciale programma’s en maatschappelijke opgaven (uit de Omgevingsvisie) waaraan met stakeholders en partners gewerkt wordt, de deelname vanuit de culturele sector (of een van de andere sectoren uit het beleidskader) als voorwaarde te stellen.

Tot slot

Een beleidskader dat doorloopt tot 2030, kan niet in beton gegoten worden. De tijd is hoog dynamisch en de vele ontwikkelingen leiden tot grote onzekerheid op vele terreinen. Om toch succesvol te zijn vraagt deze situatie zowel om ultieme flexibiliteit en wendbaarheid, als perspectief en gerichtheid. Het beleidskader is daarin vooral een kompas. Het biedt een perspectief op de rijkere, bredere en diepere rol die creativiteit en cultuur in Brabant voor alle Brabanders kunnen spelen, op de veranderingen die dat van ons vraagt en de manier waarop we allemaal - overheden, sectoren, regio’s, het gehele brede en gevarieerde culturele veld, sociaal-maatschappelijke partners en bedrijven - zullen moeten samenwerken om dat te bereiken.

Meer weten over dit advies?

Neem contact met mij op.

cultuurbeleid

"Cijfers alléén vertellen nooit het hele verhaal"

Een interview met Jeroen van der Zweth, hoofd afdeling Cultuur gemeente 's-Hertogenbosch, over de monitor de Waarde van cultuur.

30 november 2022
"Cijfers alléén vertellen nooit het hele verhaal"

Advies | Beleidskader Levendig Brabant 2030

Aanvullend advies waarin we reflecteren op de betekenis, aansluiting en impact van het beleidskader op de culturele sector.

28 november 2022
Advies | Beleidskader Levendig Brabant 2030

Brabantse infrastructuur en aanbod scoren bescheiden

De nieuwe editie van de monitor Waarde van cultuur laat zien dat de culturele arbeidsmarkt in Brabant zeer kwetsbaar is.

21 juni 2022
Brabantse infrastructuur en aanbod scoren bescheiden

Herstel, vernieuwing en groei

Staatssecretaris Gunay Uslu schetst hoe het kabinet de culturele sector voorziet van een extra impuls. Wat betekent dit voor Brabant?

24 mei 2022
Herstel, vernieuwing en groei

Ook kunstenaars hebben perspectief nodig

Directeur Henri Swinkels over de weerbaarheid van makers, kunstenaars en de gehele culturele sector. Ook benadrukt hij het belang van perspectief.

21 december 2021
Ook kunstenaars hebben perspectief nodig

Cultuur in het regeerakkoord

Een vorm van erkenning zou je kunnen zeggen. Het nieuwe regeerakkoord noemt cultuur van wezenlijk belang voor onze samenleving.

17 december 2021
Cultuur in het regeerakkoord

Praat mee over nieuw beleid provincie

Via levendigbrabant2030.nl nodigt de provincie de inwoners van Brabant uit om mee te denken over o.a. cultuurbeleid.

22 november 2021
Praat mee over nieuw beleid provincie

De verkenners gaan op pad

De eerste verkenners zijn Joy’s van Lieshout, Jacques Jeannau Jean Louis en Mandela Wee Wee en zij starten met het thema Diversiteit & Inclusie.

27 september 2021
De verkenners gaan op pad

Cultuur is wel/niet essentieel

We kunnen best een dagje zonder cultuur, dus cultuur is niet essentieel, zo redeneerde minister Hugo de Jonge. Maar zo simpel is het niet.

21 juni 2021
Cultuur is wel/niet essentieel

BrabantStad sluit cultuurconvenant met minister

Er zijn convenanten gesloten tussen het ministerie van OCW en de veertien stedelijke cultuurregio’s over de gezamenlijke beleidsprioriteiten in de periode 2021–2024.

23 april 2021
BrabantStad sluit cultuurconvenant met minister

Een pas de deux voor politiek en cultuur

Is het cultuurbestel gebaat bij depolitisering? Moeten politiek en cultuur juist meer samenwerken? In Boekman 126 opent Henri Swinkels de dans.

7 april 2021
Een pas de deux voor politiek en cultuur

Brabant bezorgd over gehavende culturele sector

Veel Brabanders maken zich zorgen over de culturele sector. Terecht, want uit onderzoek blijkt het een van de hardst getroffen sectoren te zijn.

9 maart 2021
Brabant bezorgd over gehavende culturele sector

Het Landelijke Cultuurdebat

Bekijk hier de registratie van Het Landelijke Cultuurdebat.

8 februari 2021
Het Landelijke Cultuurdebat

Provincie wil minder bijdragen aan cultuureducatie en -participatie

Het college van Gedeputeerde Staten heeft besloten de subsidie van Kunstloc Brabant gefaseerd af te bouwen.

22 januari 2021
Provincie wil minder bijdragen aan cultuureducatie en -participatie

Het verdriet van Brabant

Onze vertrekkende directeur-bestuurder Chris van Koppen deelt zijn bevindingen over het Beleidskader Vrije Tijd, Cultuur en Sport 2021-2022.

22 januari 2021
Het verdriet van Brabant

Evaluatie impulsgeldenprogramma door adviesbureau Berenschot

Uit de onafhankelijke evaluatie in opdracht van Provincie Noord-Brabant blijkt dat de impulsgelden een effectieve investering in de cultuursector zijn.

18 januari 2021
Evaluatie impulsgeldenprogramma door adviesbureau Berenschot

Essay | De gave van de verbeelding

Chris van Koppen betoogt dat we het verhaal over de waarde van cultuur moeten vertellen langs een economische, een creatieve en een mythische lijn.

5 januari 2021
Essay | De gave van de verbeelding

BrabantStad gereed voor twee nieuwe jaren samenwerken

Bekijk het magazine over de resultaten van twee jaar samen bouwen aan een sterk kunst- en cultuurklimaat.

11 december 2020
BrabantStad gereed voor twee nieuwe jaren samenwerken

Henri Swinkels nieuwe directeur-bestuurder Kunstloc Brabant

Met veel genoegen maakt Kunstloc Brabant bekend dat Henri Swinkels per 1 januari in dienst treedt als directeur-bestuurder van Kunstloc.

1 december 2020
Henri Swinkels nieuwe directeur-bestuurder Kunstloc Brabant

Zonder bezoekers geen herstel

Blijvend investeren in de Brabantse cultuur- en vrijetijdssector is essentieel. Een gezamenlijke oproep aan overheden en bedrijfsleven.

30 oktober 2020
Zonder bezoekers geen herstel

Aftrap Panorama Brabant | gesprek van de toekomst

Op 29 oktober trappen we af met een bijeenkomst waarbij de thema’s bouwen, gelijke kansen, leren en innoveren centraal staan.

8 oktober 2020
Aftrap Panorama Brabant | gesprek van de toekomst

Brabander wil rijk en gevarieerd cultureel aanbod

Waar staan we in Brabant na de adviezen voor de BIS en BrabantStad subsidies? Onze directeur Chris van Koppen kijkt door zijn ooghaartjes.

23 juni 2020
Brabander wil rijk en gevarieerd cultureel aanbod

BrabantStad investeert in cultuur in Brabant

In de eerste door BrabantStad afgestemde subsidieregelingen gaat er ruim € 9,9 miljoen subsidie per jaar naar 53 Brabantse instellingen.

18 juni 2020
BrabantStad investeert in cultuur in Brabant

Liveblog: Corona en de culturele sector

Dit live-blog is beëindigd. We houden je voortaan op de hoogte via Trends & Ontwikkelingen.

15 juni 2020
Liveblog: Corona en de culturele sector

Eén gezamenlijke aanvraag voor CmK 2021-2024

Aan Kunstloc Brabant en de partnerorganisaties van BrabantStad de taak om een gezamenlijke aanvraag te schrijven.

9 juni 2020
Eén gezamenlijke aanvraag voor CmK 2021-2024

Reacties op coalitieakkoord Brabant

Het bestuursakkoord van VVD, CDA, Lokaal Brabant en FvD laat een koerswijziging zien voor kunst en cultuur. We verzamelden de reacties.

8 juni 2020
Reacties op coalitieakkoord Brabant

Brabant verdubbelt in de Basisinfrastructuur

Het aantal Brabantse organisaties in de BIS stijgt van 6 naar 12, en mogelijk 13. Een mooi resultaat voor Regioprofiel BrabantStad.

5 juni 2020
Brabant verdubbelt in de Basisinfrastructuur

Proeftuin Internationalisering in beeld

Vanuit de 112 initiatieven in de proeftuin zijn er samenwerkingsverbanden met 43 verschillende landen, op alle continenten.

28 mei 2020
Proeftuin Internationalisering in beeld

Cultuur: een Brabantse kernwaarde 

Wij hebben het nieuwe bestuursakkoord van de provincie aandachtig gelezen. Ons vallen een aantal zaken op. Een korte samenvatting.

14 mei 2020
Cultuur: een Brabantse kernwaarde 

Tussentijdse balans Impactloket op Brabant Cultureel

Culturele instellingen in Noord-Brabant lijden 15 miljoen euro schade, tot nu toe. Emmanuel Naaijkens bevroeg onze adviseur Teun van Irsel over zijn bevindingen.

6 mei 2020
Tussentijdse balans Impactloket op Brabant Cultureel

De herontdekking van creativiteit

De corona-crisis brengt veel onzekerheid, verdriet en angst. Maar nu al zien we hoeveel creativiteit het in ons losmaakt. We laten een enorme veerkracht zien. En wat opvalt: onze veerkracht drijft op creativiteit.

23 april 2020
De herontdekking van creativiteit

Laat de jeugd vanaf 29 april ook buiten kunst maken!

Maak niet alleen buitensport en -spel, maar ook kunst weer mogelijk voor de jeugd! Die oproep doet het culturele veld aan kabinet en gemeenten in reactie op de versoepeling van de corona-maatregelen.

22 april 2020
Laat de jeugd vanaf 29 april ook buiten kunst maken!

BrabantStad voert krachtig pleidooi voor meer Brabantse instellingen in BIS

BrabantStad reageerde op de aanvragen uit onze regio voor de landelijke basisinfrastructuur 2021 - 2024.

23 maart 2020
BrabantStad voert krachtig pleidooi voor meer Brabantse instellingen in BIS

Corona Impactloket

Wat is de impact van het Coronavirus op de culturele sector? Kunstloc komt met het Corona Impactloket.

18 maart 2020
Corona Impactloket

Kabinet kondigt maatregelen aan om ondernemend Nederland te ondersteunen

Maatregelingen voor ondernemend Nederland verzacht ook pijn in de culturele sector.

18 maart 2020
Kabinet kondigt maatregelen aan om ondernemend Nederland te ondersteunen

Coronacrisis raakt culturele sector hard

Musea en theaters sluiten hun deuren en culturele evenementen worden en masse afgezegd. Hoe kunnen we het culturele veld steunen in deze tijd?

13 maart 2020
Coronacrisis raakt culturele sector hard

Update Brabantstad-samenwerking Cultuureducatie met Kwaliteit

Beleidsmedewerkers, huidige penvoerders en uitvoerende intermediairs cultuureducatie spraken samen over penvoering, inhoud en verbreding van de CmK-regeling.

15 januari 2020
Update Brabantstad-samenwerking Cultuureducatie met Kwaliteit

Meerjarensubsidies gepresenteerd

Door de samenwerking in Regioprofiel-verband zijn er nu vijf op elkaar afgestemde regelingen: van de Provincie, Breda, Eindhoven, ’s‑Hertogenbosch en Tilburg.

27 november 2019
Meerjarensubsidies gepresenteerd

Verbinding M7-gemeenten en BrabantStad

De eerste bijeenkomst tussen BrabantStad en de M7 in het kader van het regioprofiel was volgens alle aanwezigen succesvol.

29 oktober 2019
Verbinding M7-gemeenten en BrabantStad

Proeftuin Internationalisering: de stand van zaken

Nadenken over plannen voor gezamenlijk beleid met als doel de regio nog zelfbewuster, aantrekkelijker en internationaler te maken.

9 september 2019
Proeftuin Internationalisering: de stand van zaken

Reactie BrabantStad op uitgangspuntenbrief

BrabantStad is blij met de voorgestelde vernieuwing en verbreding van het cultuurbeleid van het ministerie, de aandacht voor design, waaronder het Futurelab design en technologie, en investeringen in cultuur.

3 juli 2019
Reactie BrabantStad op uitgangspuntenbrief

Minister van Engelshoven presenteert uitgangspunten in LocHal

Vandaag presenteerde minister Ingrid van Engelshoven in de LocHal haar uitgangspuntenbrief voor de komende beleidsperiode onder de titel: Cultuurbeleid 2021 – 2024: Cultuur voor iedereen.

11 juni 2019
Minister van Engelshoven presenteert uitgangspunten in LocHal

Brief aan minister Van Engelshoven

De Raad van Twaalf reageerde in een brief aan minister van Engelshoven op het advies dat de Raad voor Cultuur onlangs uitbracht over het cultuurbestel na 2020.

29 mei 2019
Brief aan minister Van Engelshoven

Opinie: Cultuur voor iedere Brabander

Gemeentes in geldnood grijpen makkelijk naar de subsidiekraan voor kunstencentra. Eefje Sperber, dochter van de eerste directeur van de Goirlse muziekschool, waarschuwt dat daardoor de toegankelijkheid van cultuureducatie in het gedrang komt.

21 mei 2019
Opinie: Cultuur voor iedere Brabander

OCW steunt internationalisering BrabantStad

BrabantStad ontvangt €400.000 van het ministerie van OCW voor de proeftuin Internationalisering. Dit voorstel is onderdeel van het regioprofiel Brabant Maakt Het!

17 mei 2019
OCW steunt internationalisering BrabantStad

Update werkgroep harmonisatie regioprofiel

De Werkgroep bereidt een nieuwe gezamenlijke subsidieregeling voor voor een deel van de culturele organisaties die bij meer dan één overheid aanvragen voor de periode 2021-2024.

15 mei 2019
Update werkgroep harmonisatie regioprofiel

Raad voor Cultuur bevestigt koers Brabant

Twee weken geleden bracht de Raad voor Cultuur aan de minister zijn advies uit over het cultuurbestel na 2020. Kunstloc Brabant is blij met het advies.

7 mei 2019
Raad voor Cultuur bevestigt koers Brabant

Maak van Brabant een hotspot van culturele ontwikkeling

Kunstloc Brabant heeft in een brief aan de Informateur en Statenleden van de Provincie Noord-Brabant opgeroepen om de beweging die de afgelopen jaren is ingezet in het cultuurbeleid van de provincie de komende vier jaar te blijven faciliteren en hierin haar rol en verantwoordelijkheid te pakken.

8 april 2019
Maak van Brabant een hotspot van culturele ontwikkeling

Aan de slag met het Regioprofiel

Brabant Maakt Het is de titel van het regioprofiel van BrabantStad, zoals het in november 2018 op de burelen van het ministerie van OCW lag. Nu gaat de taskforce BrabantStad aan de slag met de operationalisering.

15 maart 2019
Aan de slag met het Regioprofiel

Opinie | Drie speerpunten voor provinciaal cultuurbeleid

Kunst en cultuur zijn geen hobby maar noodzakelijk en onvermijdelijk voor de samenleving, stelt Chris van Koppen in een opiniestuk op Cultureel Kapitaal.

15 maart 2019
Opinie | Drie speerpunten voor provinciaal cultuurbeleid

Blog | Kunst en cultuur in een verdeelde samenleving

De fusie van Kunstbalie en bkkc maakt het mogelijk de dienstverlening aan de culturele sector en overheden efficiënter, vollediger en flexibeler te maken. Chris van koppen blogt over zijn visie op vernieuwing en continuïteit.

22 december 2018
Blog | Kunst en cultuur in een verdeelde samenleving

Brabant stuurt regioprofiel cultuur naar minister

Brabant is een regio van makers, een innovatieve culturele regio. De provincie staat in de top 5 van Europese kennis- en innovatieregio’s en wil deze positie verstevigen met een hogere kwaliteit van leven.

10 oktober 2018
Brabant stuurt regioprofiel cultuur naar minister

Input culturele veld uit de regio van belang bij nationaal cultuurbeleid

Het ministerie van OCW heeft samenwerkende overheden uitgenodigd om regioprofielen op te stellen. Ook BrabantStad zet de gezamenlijke ambitie op papier. Input vanuit het culturele veld is hierbij van groot belang.

14 september 2018
Input culturele veld uit de regio van belang bij nationaal cultuurbeleid

Blog | Waarde van cultuur

Op 18 juni presenteerden we het eerste rapport van de Waarde van Cultuur en daar zijn we trots op. Lees in Jennekes blog over het spannende traject voor publicatie en presentatie en over hoe we verder gaan.

4 juli 2018
Blog | Waarde van cultuur

Eerste rapport Waarde van Cultuur gepresenteerd

Het PON, Telos, de Boekmanstichting, Pyrrhula Research Consultants en Kunstloc Brabant presenteerden de eerste uitkomsten van de tweejaarlijkse monitor Waarde van Cultuur. “Dit rapport bevat veel data, maar uiteindelijk draait het erom: wat doen we hier nu mee? Hoe pakken we hier op door?”

19 juni 2018
Eerste rapport Waarde van Cultuur gepresenteerd