Trends & Ontwikkelingen

“Tracing Constellations: Stories of Culture, Cooperation and Impact across Creative Europe Cooperation Projects (2021–2024)” belicht 50 projecten die tussen 2021 en 2024 zijn gefinancierd in het kader van de Europese samenwerkingsprojecten van het Creative Europe Cultuur-subprogramma. De publicatie is uitgegeven door het Europees Uitvoerend Agentschap voor Onderwijs en Cultuur (EACEA) en bevat ook projecten van Nederlandse organisaties, zoals bijvoorbeeld het project HybridLab, geleid door Design Academy Eindhoven.

De Implementatiebijdrage van Cultuurloket DigitALL is wegens succes verlengd! Culturele instellingen kunnen nu tot 1 november 2026 een aanvraag indienen, in plaats van 31 mei 2026.

Met de Implementatiebijdrage (tot €30.000) hergebruik je bestaande technologie uit de DigitALL Toolkit en pas je deze aan voor je eigen organisatie. Het uitgangspunt: technologie die al bestaat, kan vaak op meerdere plekken worden ingezet, met soms een aanpassing of aanvulling. Door technologie te delen, besparen instellingen kosten en kunnen ze sneller en effectiever starten. 

Een buurtmoestuin die werkelijkheid wordt dankzij tientallen lokale donateurs. Een jonge maker die haar eerste voorstelling kan produceren omdat het publiek de toegangskaartjes al vóór de première heeft gekocht. Crowdfunding werkt. Dus kiezen steeds meer maatschappelijke en culturele initiatieven ervoor. Ook zorgt crowdfunding voor draagkracht en stimuleert het ondernemerschap onder initiatiefnemers. VSBfonds maakt crowdfunding nog impactvoller door ook regelmatig zelf een bijdrage te doen.

Naast een manier om geld bij elkaar te brengen zorgt crowdfunding ook voor breder draagvlak. Juist daarom vult VSBfonds geslaagde crowdfundingcampagnes aan met een donatie: matchfunding. In de culturele sector werkt VSBfonds al ruim twaalf jaar samen met Voordekunst. 

Op 18 juni staat poppodium EKKO in Utrecht in het teken van de landelijke finale van Muziek Schept een Band. Tijdens deze avond treden de winnaars van de lokale edities van deze muziekprijs op. 

Met deze prijs wil VSBfonds muzikanten belonen en versterken die niet alleen op het podium willen staan, maar ook iets betekenen voor hun gemeenschap, zoals een hiphopcollectief dat jamavonden organiseert met jongeren in de buurt of bands die geregeld optreden in verzorgingstehuizen. Zo wordt muziek ingezet om mensen en buurten te versterken. De prijs werd ontwikkeld in samenwerking met de Vereniging Nederlandse Poppodia en -Festivals (VNPF). 

Bibliotheken blijven een van de weinige openbare ruimtes waar mensen elkaar kunnen ontmoeten zonder iets te hoeven kopen, het overal mee eens te hoeven zijn of al ergens bij te horen. 

Van 3 tot en met 5 juni kwamen meer dan 220 bibliotheekmedewerkers, buurtorganisatoren, beleidsmakers en culturele professionals bijeen in OBA Oosterdok in Amsterdam voor 'Bibliotheken in het hart van Europa', een bijeenkomst van de European Cultural Foundation (ECF) waarin werd onderzocht hoe bibliotheken gemeenschappen helpen te reageren op de sociale, digitale en groene transities in Europa.

Bad, dat was zo’n beetje de teneur onder recensenten toen zij de film Michael hadden gezien. Maar ondanks die kritieken en de verhalen over misbruik die nadrukkelijk níet in de film voorkomen, gaan bezoekers massaal naar de biopic over Michael Jackson, de popster die in 2009 overleed. Michael passeerde deze week de grens van 1 miljoen bezoekers in de Nederlandse bioscopen.

Biopics van popsterren zijn uitgegroeid tot een populair format in Hollywood. Veel biopics draaien om herkenning. Vooral door hits in de film op te nemen. Dat effect is terug te zien in de streamingcijfers. Nooit eerder luisterden zoveel mensen via Spotify en andere streamingdiensten naar hits van Michael Jackson.

Vorig jaar is Méér Muziek in de Klas gestart met een pilot voor een voucherregeling, exclusief voor leden van de Professionele Leergemeenschap Caribische Opleidingen. Het doel van deze impuls is het ondersteunen van initiatieven uit de PLG die ervoor zorgen dat er duurzaam méér kunst en cultuur bij kinderen en jongeren komt in het Caribische deel van het Koninkrijk. Tijdens online bijeenkomsten op 4 en 9 juni 2026 presenteerden de ontvangers van deze vouchers hun eerste resultaten. Een greep uit de initiatieven en samenwerkingen.

‘Ik wil studenten laten zien hoe mooi een carrière als muziekdocent in het speciaal onderwijs kan zijn', zegt muziekdocent Kim Schimmel. Bij een aantal conservatoria in Nederland komt gespecialiseerd onderwijs niet of nauwelijks aan bod. Daar probeert Kim verandering in te brengen met het seminar Speciaal Onderwijs.

Op Paleis Het Loo opende op 3 juni de Creatiefste Expositie van Nederland, met werk van ruim duizend basisscholieren uit heel het land. Met de expositie willen we laten zien hoe belangrijk kunst- en cultuuronderwijs is in het basisonderwijs en wat dit oplevert voor de ontwikkeling van kinderen.

Voor kinderen in het gespecialiseerd onderwijs is een bezoek aan het theater vaak niet vanzelfsprekend. Vervoer, begeleiding, prikkelverwerking of fysieke toegankelijkheid vormen drempels. Met Get Moved probeert Gwen Sengers hier verandering in te brengen. Een interview met een gedreven kracht achter de schermen.

In 2022 lanceerde het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een ‘Masterplan basisvaardigheden’. De maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen om de taal- en rekenvaardigheden van kinderen te verbeteren hebben niet genoeg resultaat opgeleverd, schrijft staatssecretaris van Onderwijs en Emancipatie Judith Tielen (VVD) woensdag in een Kamerbrief. De miljoenen aan subsidies die sinds 2022 beschikbaar zijn gesteld aan scholen hebben volgens Tielen nog niet het „gewenste effect” gehad. 

Hoewel het ‘Masterplan’ niet wordt geschrapt, wil Tielen dat er meer nadruk komt te liggen op taal. De hoop is dat andere basisvaardigheden daarna ook sneller zullen verbeteren. „De noodzaak is groot om taal nu echt op de eerste plaats te zetten”, schrijft Tielen. „Taal is essentieel voor de ontwikkeling van leerlingen, ook om zich op andere vlakken te kunnen ontplooien.”

Afstuderen in een saai klaslokaal? De studenten van het Summa College in elk geval niet. Het jaarlijkse terugkerend Crafted festival transformeert het Klokgebouw tot een bijzonder festival. Het industriële Klokgebouw wordt omgetoverd tot een waar kijkspel. Van fashion en interieurbouw tot technologie en van design tot hospitality. Elke hoek van de ruimte wordt gevuld door iets waar de studenten het gehele jaar hard aan hebben gewerkt.

Een creatieve werkplaats, zo omschrijft kunstenaar David Bade de Tuin der Lusten. Zelf geeft hij de ‘Burn Out Clinic’. Een van de opvallendste onderdelen van de Tuin der Lusten, waar wordt voorbereid op de Bosch Parade, een varend kunstfestival.

De Tuin der Lusten, sinds 21 mei open en gratis toegankelijk voor iedereen, bruist van de activiteiten. Wie binnenloopt, ziet kunstenaars aan hun vaartuigen werken voor de Bosch Parade en kan eventueel meedoen aan een van de vele workshops. Naast de Burn Out Clinic zijn er ook dansvoorstellingen en een fluitworkshop. „Het is toegankelijk, niet elitair. Kunst is hier voor iedereen”, zegt Bade.

In 2025 zei 47 procent van de Nederlanders zich in de afgelopen twaalf maanden ten minste één keer als vrijwilliger te hebben ingezet voor een organisatie of vereniging. Dit is vrijwel hetzelfde als in 2019, net voor de coronapandemie, maar iets lager dan in 2024 en 2023. Het percentage vrijwilligers dat wekelijks of maandelijks vrijwilligerswerk doet, is met 60 procent ongeveer gelijk aan 2023 en 2024.  Dat blijkt uit onderzoek van het CBS. 

Net als in eerdere jaren zetten de meeste vrijwilligers zich in bij sportverenigingen. Het vrijwilligerswerk bij culturele verenigingen wordt opvallend veel gedaan door 65-plussers. 

Het Cypriotische voorzitterschap heeft zijn onderhandelingsplan voor de volgende meerjarenbegroting van de EU (MFF) gepubliceerd. Dit plan bevat voorgestelde begrotingsposten ter ondersteuning van de onderhandelingen over het MFF tijdens de komende vergaderingen van de Europese Raad. De voorgestelde begroting is voor AgoraEU geen goed nieuws.

Wat het AgoraEU-programma betreft, stelt de Raad een budget van € 7.295 miljoen (in constante prijzen) voor, wat neerkomt op een reductie van 33% ten opzichte van het voorstel van het Parlement – ​​ongeveer € 500 miljoen minder per jaar voor de Europese culturele en creatieve sector. 

Culturele organisatie hebben te maken met steeds meer digitale wet- en regelgeving. Dat komt doordat steeds meer onderdelen van het werk digitaal verlopen: online ticketverkoop, publieksdata, nieuwsbrieven, digitale collecties, websites, apps en het gebruik van AI-tools. Ook zijn veel organisaties afhankelijk van externe leveranciers, zoals ticketing- en cloudsystemen. 

In een overzicht van DEN vind je de belangrijkste digitale wet- en regelgeving voor de cultuursector. Van AI en privacy (AVG) tot digitale toegankelijkheid, auteursrecht en cybersecurity. Per onderwerp lees je kort wat de regels inhouden en wat je als culturele organisatie moet regelen. 

Je wil met AI vragen stellen aan vertrouwelijke interne documenten. Of met AI een contract opstellen. Of een bestuursverslag over vertrouwelijke onderwerpen opstellen. Je aarzelt: Mag je ChatGPT daarvoor gebruiken? Je wil niet dat deze informatie wordt gebruikt om AI-modellen te trainen.  

Er is een alternatief dat veel mensen nog niet kennen: AI-modellen die op je eigen computer draaien. Zonder dat je gegevens ergens terechtkomen. Deze lokale modellen werken het beste wanneer je ze een concrete en niet te complexe taak of opdracht geeft. Ollama is de meest gebruikte optie. 

De Zilveren Griffels en Penselen zijn uitgereikt aan de blij verraste makers van de negentien beste geschreven en mooist geïllustreerde kinderboeken van het afgelopen jaar. Daarnaast werd voor het eerst de winnaar van de Groene Griffel bekendgemaakt, een nieuwe prijs in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds. Deze bekroning voor het beste kinderboek over natuur en wilde dieren ging naar Lotte Stegeman voor het boek Wij, beren.

De winnaars van een Zilveren Griffel of Zilveren Penseel maken kans op de Gouden Griffel of het Gouden Penseel, die voorafgaand aan de Kinderboekenweek worden uitgereikt tijdens het Kinderboekenbal. 

Iedereen wil het, maar bijna niemand lukt het: jongeren verleiden tot cultuur. Generaties Z en Alpha brengen veel uren online door. Door strenge privacywetgeving zijn tieners moeilijk te bereiken op social. Hoe breek je door die digitale muur heen? Het antwoord ligt volgens het Oostenrijkse Belvedere museum niet op TikTok of Snap, maar in de wereld van gaming en virtuele werelden.

Sena is toegetreden tot AFEM, de internationale branchevereniging voor de elektronische muziekindustrie. Als eerste organisatie voor naburige rechten binnen dit netwerk zet Sena hiermee een belangrijke stap in het vergroten van haar internationale positie en het versterken van de bekendheid van naburige rechten binnen de dance sector.

Dat schijnzelfstandigheid sterk leeft bleek op 16 juni 2026 tijdens een netwerkbijeenkomst over de inhuur van zzp’ers, georganiseerd door digiPACCT en Oog voor Impuls, beide programma’s van Platform ACCT, samen met betrokken brancheorganisaties. Tijdens de bijeenkomst werd de actuele stand van zaken juridisch en fiscaal toegelicht. Ook kwamen twee praktijkvoorbeelden aan bod van organisaties die de overstap hebben gemaakt van zzp-inhuur naar dienstverbanden.

Hoe kleine dingen soms geweldig uit kunnen pakken: het podium van de binnentuin in de Tilburgse Spoorzone valt ontzettend in de smaak. Dat blijkt de laatste maanden. Er wordt gedanst tijdens kinderfeestjes, mensen lezen er een boek, slapen er hun roes uit of eten er een broodje. 

En er komt nog veel meer leven aan. „Dit is het experimenteerjaar.” Dat vertelt Bastiaan Gietema. Hij is aangesteld om de tuin tot leven te brengen. „Theater, muziek, markten. We gaan veel uitproberen en mensen mogen met ideeën komen.”

Voor duizenden basisschoolleerlingen uit Oisterwijk, Moergestel en Haaren is een bezoek aan het theater inmiddels geen uitzondering meer, maar een vanzelfsprekend onderdeel van hun schooltijd. Dankzij de inzet van de cultuurcoach van de gemeente Oisterwijk bezoeken komend schooljaar maar liefst 2.331 kinderen een professionele voorstelling in cultureel centrum Tiliander.

Het project, onderdeel van het Uitvoeringsprogramma Cultuur van de gemeente Oisterwijk, richt zich op cultuureducatie vanaf jonge leeftijd

Het kan stress verminderen, veroudering vertragen en het risico op ziektes reduceren. Kunst maken of beleven bevordert het welzijn. Kunstfinanciering in de zorg moet niet worden gezien als „een goededoelenactie, of als extraatje”. Op het festival The Art of Healing iin Rotterdam kwamen veel, soms ontroerende, voorbeelden langs. „Kunst kan niet genezen, maar wel helen”, zegt Tineke Abma, bijzonder hoogleraar kunst en zorg aan de Erasmus Universiteit.

De organisatie van PopOss en Centrum voor de Kunsten Muzelinck gaan de komende jaren samenwerken. Doel is om het muziekfestival te gaan verbreden met ook andere creatieve onderdelen. De komende editie op 5 juli moet dat al zichtbaar worden. Muzelinck levert onder meer via het Rockkoor Oss een bijdrage aan de programmering. 

Recent is een nieuw onderzoeksrapport van Hendrik Beerda (Beerda Brand Consultancy) verschenen, gebaseerd op het Continu Bezoekersonderzoek (CBO). Dit rapport biedt verdere verdieping op het Culturele Doelgroepenmodel.

Het onderzoek laat zien dat doelgroepen niet alleen verschillen in profiel, maar ook in hun motivaties en verwachtingen van een cultuurbezoek. Waar sommige groepen gericht zijn op ontspanning en entertainment, zoeken andere juist verdieping, emotie of een bijzondere ervaring. Ook op het gebied van informatiegebruik en prijsgevoeligheid bestaan duidelijke verschillen. 

Je voelt in je buik wat je publiek wil. Maar wat als je wat mist? Met publieksdata stop je met gokken en weet je echt wie je bereikt, wie je nog niet ziet, en waar je budget het meest impact heeft. Je programmeert beter, je communicatie wordt scherper, en je groei wordt meetbaar. DEN publiceert nu een stappenplan voor culturele organisaties, ook kleinere instellingen, die willen starten met publieksdata of net gestart zijn en door willen pakken. 

Arm theater, Theater van de Onderdrukten, Werkteater, wijktheater, relationele esthetiek, ontmoetingskunst – een kleine duik in de rijke historie leert dat de neiging tot categoriseren niet leidt tot een eenduidige definitie van wat sociaal-artistiek theater – zoals we het nu in Nederland veelal noemen – precies is. 

In Nederland lijken zowel de hoeveelheid makers en instellingen als de frequentie van sociaal-artistieke projecten de laatste twee decennia wel geëxplodeerd – feitelijk doordat er verschillende lijnen uit de geschiedenis samen komen. Een overzicht in Theaterkrant magazine. 

Zaterdag, op de Dag van de Componist, brengen negen stadscomponisten hun muziek naar de burger. En ja, die stukken klinken tegenwoordig verrassend toegankelijk. De Volkskrant spreekt een van de initiatiefnemers en vier stadscomponisten. Waaronder Nicoline Soeter, de stadscomponist van Tilburg. 

Op 23 juni start het nieuwe abonnementsjaar van Publieksdata Brabant. Met de Tool Publieksdata Brabant en het Culturele Doelgroepenmodel krijgt een publieksontvangende culturele instelling grip op wie wordt bereikt – en wie nog niet. Inmiddels is de tool bij veel Brabantse culturele instellingen die met kaartverkoop werken geen onbekende meer. 

In april schreven Kunstloc Brabant en CAST, in samenwerking met de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), gezamenlijk de open call uit voor ontwerpatelier Leisure, Landschap, Vestigingsklimaat. In het ontwerpatelier staat de vraag centraal hoe leisure en landschap elkaar kunnen versterken. Een onafhankelijke selectiecommissie heeft zich over de 23 inzendingen gebogen en drie teams geselecteerd. 

Van 18 tot en met 21 juni varen en peddelen achttien spectaculaire kunstwerken voorbij tijdens Bosch Parade, in hartje Den Bosch. Onder het thema Mankement als Motor laten kunstenaars met hun drijvende creaties zien waar het schuurt, hapert en wringt. “Alles wordt speciaal voor dit evenement gemaakt, door professionele kunstenaars van over de hele wereld.” Maatschappelijke kwesties, persoonlijke frustraties, krakende systemen, haperende lichamen, dingen die mislukken: tijdens de elfde editie van Bosch Parade komt het allemaal aan bod.