Trends & Ontwikkelingen

Het voormalige Bosch-gebouw op Strijp-S in Eindhoven moet de komende tijd uitgroeien tot nieuwe culturele hotspot. Tijdens de Dutch Design Week opent een nachtclub in de kelder van het pand. Pop-up club Pixl is een van de nieuwe gebruikers van het Bosch-gebouw. Die houdt tijdens de aankomende designweek vijf clubavonden.

Naast een plek voor het nachtleven moet het Bosch-gebouw de komende maanden ruimte bieden aan uiteenlopende initiatieven. De precieze invulling ligt nog niet vast. „Dat hoeven we niet vooraf al precies te bepalen. Vandaag kan hier een clubavond plaatsvinden en morgen een kunstexpositie”, zegt Tim van Mol, mede-oprichter van Pixl. „Die dynamiek past bij Strijp-S.”

De cultuurprogramma’s van de NTR zullen over een paar jaar verdwijnen als ze geen nieuwe omroep vinden. De Componist, de Denker, de Dichter, de Stripmaker en de Theoloog der Nederlanden schreven minister Rianne Letschert van Onderwijs gezamenlijk een brief over hun zorgen. In Trouw vijf vragen aan Camiel Jansen, de Componist der Nederlanden én presentator van NTR-radioprogramma Podium.

De Grieks-Nederlandse componist Calliope Tsoupaki schrijft haar ‘mystieke’ stukken omringd door vele kleine altaren in haar werkkamer. Bij festival Dag in de Branding krijgt ze vrijdag de Johan Wagenaar Prijs, de belangrijkste Nederlandse onderscheiding voor componisten. In NRC een interview met haar. 

Op Dia di Pais Kòrsou, de Dag van het Land Curaçao, werd de Curaçaose auteur Frank Martinus Arion (1936-2015) postuum geëerd met een schrijverssteen in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Arion verwierf eeuwige roem met meesterwerken als Dubbelspel, maar achter die succesroman schuilt een strijdvaardige visie om Nederland haar koloniale verleden onder ogen te laten zien.

Poppodium Doornroosje start 'Vrienden van Roosje', een vriendenprogramma voor iedereen die gelooft in de kracht van livemuziek. Met steun van haar Vrienden wil Doornroosje risico blijven nemen met nieuwe makers, kleine shows en experimentele avonden, juist nu de popsector onder zware financiële druk staat.

De tweejaarlijkse Hypatiaprijs voor het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw gaat dit jaar naar Rodante van der Waal met haar essay Baas in eigen buik. 

Als financiële steun van de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland uitblijft, dan gaat het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC) binnen twee weken failliet. Die boodschap hebben de directeur-bestuurder en de raad van toezicht van Stichting Zeehondencentrum Pieterburen maandag gepubliceerd.

De problemen zijn ontstaan omdat de realisatie en ingebruikname van de nieuwe locatie, die opende in april 2025, ‘onverwachte kosten’ met zich meebrachten. “Tegelijkertijd waren de financiële reserves al beperkt, doordat de exploitatie in de voorgaande jaren achterbleef bij de begroting. Het voorgenomen faillissement is een ongelooflijk moeilijke conclusie”, aldus het WEC.

Op 9 oktober 2026 stuurde minister Letschert van OCW een brief aan de Tweede Kamer met voorstellen voor een herziening van het cultuurbestel vanaf 2029. 

De eerste zorg van Kunsten ’92 ligt op het financiële vlak. De mogelijkheid van een subsidieperiode van maximaal acht jaar kan veel in beweging zetten. Benut die ruimte dan ook voor een andere manier van beoordelen: meer vertrouwen, leren en bijsturen. Overheveling én herinrichting vormen samen een grote operatie. Kunsten ’92 maakt zich zorgen of deze transformatie voor 1 januari 2029 te realiseren is. 

Van 9 tot en met 13 september 2026 presenteerde TU Delft negen projecten tijdens Ars Electronica in Linz, Oostenrijk. Onder de naam black_box_detox, een Features-exhibition, brachten de projecten studenten en onderzoekers van TU Delft samen met kunstenaars en samenwerkingspartners van partnerinstellingen.

Samen boden de tentoongestelde projecten verschillende manieren om naar technologie te kijken en ermee te werken. Van creatieve robots tot systemen en infrastructuren die normaal gesproken aan het zicht onttrokken blijven, zoals glasvezeltechnologie en mijnbouwalgoritmen. 

In 2033 draagt opnieuw een stad de titel Europese Culturele Hoofdstad namens Nederland. Na Amsterdam, Rotterdam en Leeuwarden krijgt een volgende stad de kans om een jaar lang internationaal in de schijnwerpers te staan. Alle steden in het Koninkrijk der Nederlanden mogen zich kandidaat stellen. De oproep opent op 16 november 2026. In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) coördineert DutchCulture, het platform voor internationale culturele samenwerking, het selectieproces.

Heb je hulp nodig bij jouw financieringsmix? De AI-chatbot van Cultuur + Ondernemen denkt met je mee. 

De chatbot helpt je bij het vinden van de juiste geldbronnen in de culturele en creatieve sector;
Denkt mee over mogelijke verdienmodellen en hoe je deze kunt aanpakken in jouw situatie;
Verwijst je door naar passende financiers en ondersteunende organisaties.

Burgemeester Sjoerd Potters is de nieuwe ambassadeur van Stichting Méér Muziek in de Klas Helmond. De stichting zet zich in voor structureel muziekonderwijs voor alle basisschoolkinderen in de gemeente Helmond.

Potters gaat volgens de stichting een actieve rol spelen bij het lokale initiatief. Als muziekliefhebber wil hij bijdragen aan het doel om muziek een vaste plek te geven in het leven van ieder kind. Méér Muziek in de Klas is een landelijk initiatief voor muziek in het basisonderwijs.

Vierhonderd medewerkers van publieke omroepen willen dat de NPO afziet van deelname aan het Eurovisiesongfestival. Dat schrijven ze in een brandbrief, met als titel #NietMijnSongfestival, die zojuist is verzonden aan de directie en Raad van Bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep.

De medewerkers, van wie een deel bij de NPO zelf werkt, zeggen niet te kunnen aanvaarden ‘dat de wens om aan een entertainmentprogramma deel te nemen zwaarder weegt dan de talloze levens van mensen die worden vermoord’. Ook hekelen ze de manier waarop de NPO heeft besloten toch mee te doen aan het Songfestival, volgend jaar mei in Bulgarije. 

Poppodium Mezz heeft zijn laatste verbouwing ondergaan: de kleine zaal is verbouwd tot ‘volwaardige plek voor de Bredase nachtcultuur’. Met de verbouwing worden twee doelgroepen geholpen: niet alleen bands die aan het begin van hun carrière staan, maar ook liefhebbers van de nachtelijke dancescene. „Eindelijk hebben we nu een speeltuin voor bandjes en dj’s. Een volwaardige plek voor de Bredase nachtcultuur”, zegt Mezz-directeur Rik Peters. 

De 50-jarige Letschert is ervan overtuigd dat cultuur ‘een fundament onder onze maatschappij’ is. Ze rekent daar alles toe wat burgers ‘in ontspanning en verbinding’ bijeenbrengt, van operagezelschappen tot carnavalsoptochten. Ze vindt cultuur essentieel voor de ‘weerbaarheid’ in tijden van polarisatie en oorlogsdreiging.

Om iedereen in het koninkrijk daar ‘goede toegang’ toe te geven, zette Letschert vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer de eerste lijnen uit van de grootste herziening van het subsidiestelsel voor cultuur in meer dan dertig jaar. Ze hoopt binnen een jaar een meerderheid voor haar ideeën te krijgen, precies op tijd voor de subsidieronde van 2029.

Je gaat langs de bibliotheek, zingt in een koor, bezoekt een film of loopt langs de oude molen om de hoek. Cultuur is overal om ons heen. Het maakt ons creatief, brengt mensen samen en levert ook een belangrijke bijdrage aan de economie. Nederlandse makers en culturele instellingen staan hoog aangeschreven. Om dit ook in de toekomst zo te houden moeten er aanpassingen worden gedaan aan het cultuurbestel. De ministerraad heeft daarvoor een plan vastgesteld op voorstel van minister Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Goede toegang voor iedereen, minder eisen en toekomstbestendige rijkscultuurfondsen staan in het plan centraal.

The Culture is breed aanwezig in de Metropoolregio Amsterdam, maar blijft binnen bestaande beleidskaders nog regelmatig buiten beeld. Het nieuwe onderzoek The Culture in Kaart brengt 261 initiatieven in 24 MRA-gemeenten in beeld. Het laat zien hoe makers, ontmoetingsplekken, talentontwikkeling en creatieve infrastructuur samen een regionaal ecosysteem vormen.

Het onderzoek van bureau DoDiversity, uitgevoerd in opdracht van de MRA, brengt voor het eerst de omvang en spreiding van The Culture in de regio in beeld. Het rapport adviseert om niet alleen naar afzonderlijke initiatieven te kijken, maar ook naar de functies en verbindingen binnen het culturele ecosysteem. 

Bij vooralsnog 36 culturele instellingen in de provincie Groningen is het dragen van een AI-bril voortaan verboden. De deelnemers hopen zo te voorkomen dat het gebruik van deze brillen genormaliseerd wordt. „Voordat we allemaal denken: hé, we hebben weer een nieuwe gadget en we gaan die met z’n allen gebruiken”, licht een woordvoerder toe. Voorts roepen de instellingen de overheid op om duidelijke regels op te stellen om de privacy en vrijheid van bezoekers te beschermen.

De beroemde ‘diamant van Banjarmasin’, in 1859 door het Nederlandse koloniale bewind gestolen van de sultan van Banjarmasin, gaat terug naar Indonesië. Dat maakte minister Rianne Letschert (OCW) deze vrijdag bekend. Zij volgt hiermee het advies van de Commissie Koloniale Collecties.

In augustus onthulde NRC dat Indonesië eind 2025 een officieel verzoek om teruggave had ingediend bij Nederland, nadat onderzoek van het Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) in 2022 had uitgewezen dat de edelsteen is geroofd. Het object stond op een lijst van gestolen koloniaal erfgoed.

Het Stadhuis van Gouda ontvangt de eretitel Meesterrestauratie 2027. De vakjury waardeert het project als een uitzonderlijk en compleet restauratieproject, waarin historisch onderzoek, ambachtelijk vakmanschap, verduurzaming en hedendaags gebruik op overtuigende wijze zijn verbonden.

Een opvallende gebeurtenis deed zich voor bij de Bestseller 60 deze week. Paulien Cornelisse brak postuum een record. De auteur stond een week na haar overlijden met zeven boeken in de Bestseller 60. De eerste plaats haalde  ze niet. Deze week veroverde het officiële Prentenboek van de Kinderboekenweek Herrie in de tent  van Harmen van Straaten die plek.

In totaal schreef Cornelisse 9 boeken, wat betekent dat maar twee van haar boeken de lijst deze week niet haalden. “Dit is een prachtig eerbetoon van haar lezers aan haar,” vertelt een woordvoerder van de CPNB aan het Algemeen Dagblad. 

Auteur en taalwetenschapper Kristel Doreleijers (33) ontving op 10 oktober met haar boek Superbrabants de Taalboekenprijs 2026. Doreleijers kreeg de prijs, de oorkonde en 3000 euro prijzengeld tijdens een uitzending van het radioprogramma De Taalstraat. Volgens de jury is het boek niet alleen heel aantrekkelijk, maar geeft het boek ook “een brede invulling aan het begrip dialect.”

De Amerikaanse mezzosopraan Lea Shaw (29) won zaterdagavond de eerste prijs in de finale van de International Vocal Competition in Den Bosch, de Grand Prix 's-Hertogenbosch. Het was de 59e keer dat het prestigieuze vocale concours in Den Bosch plaatsvond.

Shaw viel flink in de prijzen: naast de Grand Prix sleepte ze nog drie andere awards in de wacht. Zo nam ze ook nog de Van Amelsvoort Prijs mee naar huis, uitgereikt voor de beste vertolking van een speciaal voor het concours geschreven nieuwe compositie, het stuk Feathers van Anne-Maartje Lemereis. Ook de publieksprijs én de persprijs vielen haar ten deel.

013IFF, het internationale filmfestival in Cinecitta, Tilburg, beleeft van 20 tot en met 25 oktober zijn achtste editie. Het festival kiest bewust voor films die zich niet gemakkelijk laten vangen in een hokje. Het toont artistiek uitdagende producties uit alle delen van de wereld, waarvan een groot deel nog niet in Nederland is uitgebracht.

Minister Rianne Letschert van Cultuur werkt aan de grootste hervorming van het subsidiestelsel voor cultuur in dertig jaar. De subsidietermijnen gaan van vier naar acht jaar en er komt een herverdeling om minder bedeelde provincies tegemoet te komen.

De 50-jarige Letschert is ervan overtuigd dat cultuur ‘een fundament onder onze maatschappij’ is. Ze rekent daar alles toe wat burgers ‘in ontspanning en verbinding’ bijeenbrengt, van operagezelschappen tot carnavalsoptochten. Ze vindt cultuur essentieel voor de ‘weerbaarheid’ in tijden van polarisatie en oorlogsdreiging.

Om iedereen in het koninkrijk daar ‘goede toegang’ toe te geven, zette Letschert vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer de eerste lijnen uit van de grootste herziening van het subsidiestelsel voor cultuur in meer dan dertig jaar. 

Ina Klaassen, directeur van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, is zondag overleden. Ze was ernstig ziek. In mei legde ze haar werkzaamheden neer.

De winnaar van een prestigieuze wedstrijd voor beelden die met behulp van een microscoop zijn gemaakt is gediskwalificeerd. De spectaculaire winnende korte video van minuscule bewegende trilhaartjes in de luchtwegen van een kind bleek met kunstmatige intelligentie (AI) te zijn gemaakt.

Onderzoeker Ning Xu van de Tsinghua Universiteit in China had voor de Small World in Motion-wedstrijd een korte video ingestuurd. Direct nadat de winnaar was gekozen, ontstond scepsis over het filmpje in de wetenschappelijke wereld. 

Ruud Smulders, Lisa Ostermann en Yentl en de Boer zijn dit jaar de winnaars van de Poelifinario’s, de prijzen voor de beste cabaretvoorstellingen van het afgelopen seizoen. De aanmoedigingsprijs Neerlands Hoop gaat naar debutant David Linszen.

Dat werd maandagavond bekendgemaakt in Theater Diligentia in Den Haag. Voor zowel Ostermann als Yentl en de Boer is het de tweede ‘Poelie’ in hun prijzenkast: zij wonnen de belangrijkste cabaretprijs ook al voor hun vorige voorstelling. 

De Stadsschouwburg in Nijmegen is dicht, want die wordt verbouwd. Daarom gaat het theater de wijken in. Heseveld krijgt de primeur: twee dagen voorstellingen. Het wordt een klein cultuurfestival. Bedoeld voor buurtbewoners van alle leeftijden. 

Het evenement komt uit de koker van Stadsschouwburg en De Vereeniging. Theater in de Wijk heet het. „Dit is de eerste editie”, zegt schouwburgdirecteur Eva Middelhoff. „We kijken hoe het gaat. Als het aan ons ligt, houden we twee keer per jaar Theater in de Wijk.”

In het derde kwartaal van 2026 heeft het Cultuurfonds Noord-Brabant € 254.674 geïnvesteerd in 59 cultuur- en natuurprojecten in de provincie. Van een reizend voedselbos dat kunst en natuur samenbrengt tot een rockopera over een iconische Tilburgse platenzaak.

Ook werken ruim honderd inwoners uit 3 Brabantse dorpen samen aan een muziektheatervoorstelling over actuele maatschappelijke thema’s. De projecten laten zien hoe cultuur en natuur ruimte bieden voor ontmoeting, verbeelding en verbinding.

Hoe maak je een voorstelling? Wat komt er kijken bij het organiseren van een festival? En welke kansen zijn er om van je creatieve talent je beroep te maken? 

Met het project Cement Backstage werken Festival Cement en het Koning Willem I College samen om mbo-studenten kennis te laten maken met de praktijk van de culturele sector. Studenten bezoeken voorstellingen, ontmoeten makers, krijgen gastlessen van professionals en ontdekken welke beroepen er allemaal schuilgaan achter een cultureel evenement. Het project draagt direct bij aan de ambitie om talent de ruimte te geven zich te ontwikkelen en het Bossche makersklimaat verder te versterken.

Het Van Gogh Museum en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hebben overeenstemming bereikt over de financiering van een grootschalige renovatie van het museumgebouw. Dat werd deze donderdag bekendgemaakt. Het museum spreekt in een persbericht van een afspraak „waarmee de continuïteit van het museum en het behoud van de collectie zijn geborgd”. Op financiële details gaan het museum en het ministerie niet in, omdat de overeenkomst „het resultaat is van een vertrouwelijk mediationtraject”.

De Canadese schrijver Anne Carson (76) krijgt dit jaar de Nobelprijs voor Literatuur. Dat maakte de Zweedse Academie zojuist bekend. Carson geldt al jaren als een grote favoriet om de prijs te winnen.