Trends & Ontwikkelingen

Café de Bommel is al zo’n 40 jaar een begrip in het Bredase horeca- en nachtleven. De nieuwe eigenaren blazen het verleden van de Bommel als kunstenaarscafé nu nieuw leven in met een kunstestafette. Aan het begin van iedere maand komt er een kunstenaar werk ophangen aan de muren van het café. “Ik hoop dat mensen iedere maand binnenkomen en denken: ‘oh, nieuwe shit, weet je wel, leuk’,” aldus mede-eigenaar Schipperheijn. 

GGzE, Parktheater, MU Hybrid Art House, Summa, Fontys en Archipel Zorggroep hebben gezamenlijk de stichting E/topia opgericht, met als doel om verbindingen te leggen tussen de verschillende domeinen van zorg, onderwijs en kunst. Initiatieven voor sociaal-culturele projecten zijn er vanuit de organisaties zelf al; E/topia zorgt er vooral voor dat mensen elkaar makkelijker weten te vinden en dat er ideeën worden gedeeld.

GGzE-directeur Annika van den Nieuwendijk, voorzitter van de stichting: „Eindhoven ontwikkelt zich volop, maar het gevoel van gezamenlijkheid is er niet altijd. Als mensen elkaar ontmoeten rondom cultuur wordt Eindhoven leefbaarder en weerbaarder.”

Hoe haal je meer uit publieksdata? Die vraag stelde International Film Festival Rotterdam (IFFR) zich. Er was veel klantdata, maar deze werd nog niet optimaal ingezet om campagnes aan te scherpen. De organisatie besloot dat er ruimte moest komen voor gerichtere e-mailmarketing en ticketsales.

“Van de tientallen verstuurde e-mailcampagnes die zijn uitgevoerd voor de festivaleditie van 2026 was een klein deel volledig datagedreven,” vertelt Romy Rechmann, Coördinator Audiences & Communities bij IFFR. Toch leverden juist deze campagnes meer dan de helft van de totale ticketverkoop en campagne-omzet via e-mail op. 

ASML en Muziekgebouw Eindhoven verlengen hun samenwerking t/m 2028. Beide organisaties bouwen voort op wat de afgelopen jaren samen is ontwikkeld: muziek toegankelijk maken voor zoveel mogelijk mensen in de Brainport-regio. 

De samenwerking richt zich op initiatieven die direct iets betekenen voor inwoners van de regio. Denk aan gratis concertkaarten voor mensen met een kleine beurs, muziekeducatie voor basisschoolleerlingen en het aantrekken van internationale topartiesten en -musici.

Gemeente Voorschoten is op 11 mei officieel eigenaar geworden van de Kruispuntkerk. Met de aankoop zet de gemeente een belangrijke stap richting het herontwikkelen van de kerk tot een toekomstbestendig cultureel centrum.

Zakelijk leiders en zzp’ers in de creatieve sector gaan ver om hun werk voor elkaar te krijgen. Mark Deuze, hoogleraar Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam, deed er uitgebreid onderzoek naar en publiceerde de bevindingen in een boek. Op basis van studies en interviews laat hij zien hoe werkdruk en passie samenhangen met welzijn in creatieve beroepen. Hij noemt dit de paradox van passie. 

Drie gevaren zitten ingebakken in de creatieve sector: Inzet en opbrengst zijn niet in balans, weinig invloed op beslissingen en beperkte autonomie om je werk goed te doen. Deuze geeft zes praktische stappen om weer in balans te komen. 

Buitentheater is opgenomen in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Daarmee krijgt de theatertraditie landelijke erkenning als cultureel erfgoed.

Immaterieel erfgoed draait om levende cultuur: tradities, gebruiken, ambachten en vormen van expressie die gemeenschappen verbinden en worden doorgegeven aan nieuwe generaties. In Nederland wordt deze inventaris gecoördineerd door het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland, binnen het kader van het UNESCO-verdrag voor het beschermen van immaterieel cultureel erfgoed. Onder Buitentheater vallen volgens het kenniscentrum allerlei theatervormen, ‘zolang ze maar in de openbare ruimte plaatsvinden en voor de toeschouwer gratis te bewonderen zijn’.

De financiering van culturele activiteiten staat onder grote druk door de stijgende kosten voor onder andere energie, personeel en huur. Om financiële problemen en verlies van activiteiten te voorkomen, is het essentieel dat gemeenten de indexering van cultuursubsidies meenemen in hun begroting. Gemeenten zijn voor 60% verantwoordelijk voor de publieke middelen voor cultuur en daarom is dit extra urgent.

Een rondgang door de Taskforce culturele en creatieve sector langs culturele instellingen in gemeenten door het hele land laat zien dat de indexering van subsidies in 2026 vaak onvoldoende is om de gestegen kosten op te vangen. Waar sommige gemeenten indexering voor gestegen lonen en prijzen correct toepassen, lopen de meeste gemeenten fors achter. Niet alleen in 2026, maar ook in de jaren daarvoor. Dit leidt tot structurele uitholling.

Rapper Ye, ook bekend als Kanye West, moet geweerd worden uit Nederland. Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer steunt een motie daarover van de ChristenUnie en de VVD. De Amerikaanse artiest wil begin volgende maand twee concerten geven in het stadion Gelredome in Arnhem, maar de Kamer vindt dat die niet door moeten gaan vanwege antisemitische uitlatingen van Ye in het verleden. De Kamer wil dat het kabinet zich gaat inzetten om Ye ook uit Nederland te weren. De motie werd gesteund door D66, GroenLinks-PvdA, PVV, CDA, JA21, SGP, BBB, 50Plus, Partij voor de Dieren, Volt en het lid Keijzer.

Eerder leek er nog een motie nodig om kunstzinnige invullingen te krijgen van bepaalde locaties in Roosendaal. Het college is voortvarend te werk gegaan en achtte een haalbaarheidsonderzoek overbodig. Daarmee krijgt het plan om kunst in de stad en dorpen te brengen al snel vorm. Onder de noemer Roos in de picture zijn er al kunstwerken gerealiseerd op verschillende locaties. 

De gemeente Roosendaal erkent het belang van beeldende kunst in de openbare ruimte. Voor die ontwikkeling en een professionele aanpak hebben ze de Advies Commissie Public Art in het leven geroepen. Kunstenaar Benjamin Scheltema vertelt over de samenwerking met inwoners. 

Ze vormen de eerste ontmoeting tussen maker en toeschouwer en houden het midden tussen marketingmiddel en kunstwerk. Welke theaterposters sieren het straatbeeld? Wie maakt ze? En wat maakt een poster eigenlijk goed?

Hij is met afstand de productiefste schrijver van Nederland, met meer dan tweeduizend titels op zijn naam, meldt hij aan Trouw. Zijn naam: Andries B.V. En hij heeft overal verstand van. Andries B.V. schrijft zijn boeken niet zelf, dat zou ook niet kunnen met het huidige tempo van zo’n tien boeken per dag, volgens cijfers van Centraal Boekhuis. De boeken zijn door kunstmatige intelligentie (AI) gemaakt. Dat staat er op de meeste verkoopsites alleen niet bij.

“Ik weet van een paar aanbieders die tientallen AI-boeken hebben gemaakt”, zegt Noor van der Heijden van de Auteursbond, “maar één producent van duizenden van die boeken, dat is ongekend. En alarmerend. Voor de consument, die niet weet wat hij koopt. En voor schrijvers. Want de AI-modellen zijn getraind met illegaal verkregen, auteursrechtelijk beschermd materiaal. Die teksten zijn van onze schrijvers gejat en nu gaat zo’n AI-boekenmaker met de bestolen schrijvers concurreren. Daar zijn we als Auteursbond tegen.”

Op 1 juli 2026 opent het Fair Pop Fonds de eerste aanvraagronde. Met het fonds kunnen artiesten een aanvulling aanvragen op hun gage voor optredens op VNPF-poppodia. 

In het huidige livecircuit ontvangen veel acts nog geen passende vergoeding, terwijl poppodia vaak onvoldoende budget hebben om passende betaling volledig te realiseren. Deze problematiek is de afgelopen jaren in kaart gebracht binnen de fairPACCT Ketentafel Popmusici van Platform ACCT. Het Fair Pop Fonds bouwt voort op deze inzichten en biedt een concrete oplossing: een aanvulling op gages tot fair pay. 

Jolanda Kooijmans kan € 15.000 bijschrijven op haar rekening, want zij heeft de Amarte Literatuurprijs 2026 gewonnen met de dichtbundel Addertje (Koppernik). Op de shortlist stonden ook Kijk es naar al dat licht van Alara Adilow, Korstmos van Rinske Bouwman, Ons gaan allemaal van Benzokarim en Rouwdouwers van Falun Ellie Koos. 

Het Amarte Fonds is in 2019 opgericht door particulieren en families die de kunsten een warm hart toedragen. Het fonds heeft als doel talentontwikkeling in kunst en cultuur te stimuleren door het beschikbaar stellen van financiële middelen, begeleiding, kennis en ervaring.

Iedere maand vertraging die optreedt bij de realisatie van de nieuwe culturele broedplaats in de Belcrum kost Breda 60.000 tot 70.000 euro extra. Dat zegt wethouder Jeroen Bruijns, die een snelle bouw nastreeft. „Een Blind Wall-tekening prima, maar dat is een ander traject.”

Bruijns (CDA, vastgoed) reageerde donderdag op diverse raadsfracties nu een besluit wordt genomen over de 14 miljoen euro kostende nieuwbouw van Podium Bloos, theaterwerkplaats Tiuri, Makers van Breda en Nieuwe Veste. Over de broedplaats zelf is nauwelijks discussie. De twijfel zit hem vooral in de donkere gevel aan de Speelhuislaan.

Na maanden van stemmen is de winnaar van de Zilveren Camera Publieksprijs bekend: Remko de Waal. In totaal werden bijna 5.000 stemmen uitgebracht, waarvan bijna 1.000 op de winnende foto. Hij kreeg een award voor zijn foto waarop prinses Amalia poseert tussen militairen. De Zilveren Camera is de grootste en belangrijkste journalistieke fotowedstrijd van Nederland.

Lang voordat het mainstream was, sneed ze migratie, identiteit en racisme aan: acteur, presentator en theatermaker Jetty Mathurin (74) veranderde het Nederlandse cultuurlandschap voorgoed. Ze had als eerste zwarte cabaretière een solovoorstelling op grote podia. In One World gesprek over taboes, rechtvaardigheid, voor jezelf kiezen en ouder worden. 

Het Europees Comité van de Regio’s (CvdR) heeft met eenparigheid van stemmen twee adviezen goedgekeurd waarin er bij de EU op wordt aangedrongen de programma’s Erasmus+ en AgoraEU in het kader van het volgende meerjarig financieel kader (MFK) 2028-2034 adequaat te financieren en te waarschuwen voor bezuinigingen of herschikkingen vanuit het cohesiebeleid.

In de twee adviezen, die tijdens de CvdR-zitting van 6 mei 2026 zijn goedgekeurd, wordt aangedrongen op een zinvolle betrokkenheid van lokale en regionale overheden bij het ontwerp, de uitvoering en het beheer van deze initiatieven.

Met trots presenteert Clicknl Van Idee naar Impact: een magazine over vijftien jaar Topsector Creatieve Industrie. Vijftien jaar waarin ontwerpkracht en creativiteit zijn uitgegroeid tot een belangrijke motor voor innovatie, maatschappelijke vooruitgang en economische waarde.

Sinds de start van het topsectorenbeleid in 2011 hebben creatieve professionals, onderzoekers, ondernemers, kennisinstellingen en overheden samen gebouwd aan een sterk ecosysteem waarin ontwerp, technologie en ondernemerschap elkaar versterken. Vanuit publiek-private samenwerking zijn programma’s ontwikkeld, innovatieve projecten gerealiseerd en is er nieuwe kennis opgebouwd die bijdraagt aan maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. In het magazine blikken we terug op de oorsprong van de Topsector Creatieve Industrie en delen we de impact die in de afgelopen jaren is gerealiseerd. 

IMPALA heeft een actieplan voor de Europese cultuursector gepubliceerd. Voor de brancheorganisatie is een gecoördineerde strategie noodzakelijk om de groei en de diversiteit van de culturele sector te versterken. Het plan richt zich expliciet op het borgen van Europese controle over intellectueel eigendom (IP), culturele infrastructuur en waardeketens. Het plan benadrukt het belang van schaalvergroting binnen de onafhankelijke sector om Europese IP-eigendom en infrastructuur binnen de regio te houden. 

Op woensdag 13 mei onthult wethouder Jeroen van den Bosch in Heusden het nieuwe sokkelproject kunstwerk. Kunstenaars Paul Ebben (voormalig sokkelproject kunstenaar) en Frans Dingemans (nieuwe sokkelproject kunstenaar) verwisselen van tevoren de beelden. Het sokkelproject biedt sinds 2011 een plek aan voor kunstenaars om hun werk, gedurende een jaar, tentoon te stellen in de openbare ruimte. Ook biedt het inwoners en bezoekers de kans in aanraking te komen met kwalitatieve kunst.

Het stadsbestuur van Groningen denkt de geplande grote popzaal toch te kunnen realiseren in cultuurcentrum De Oosterpoort, in plaats van in de toekomstige wijk Spoortkwartier. Uit een onderzoek blijkt dat de grote zaal kan worden uitgebreid tot 3.200 bezoekers door een tweede ring toe te voegen.

Daarmee volgt een nieuwe wending in een zich al jaren voortslepend dossier. Aanvankelijk wilde Groningen De Oosterpoort slopen en een nieuw multifunctioneel muziekgebouw realiseren in Spoorkwartier. Vorig jaar bleek al dat dit plan te duur was, waarna het college alleen nog voor een nieuwe popzaal in de genoemde wijk ging. Uit onderzoek, dat de gemeente samen met architecten De Zwarte Hond heeft uitgevoerd, blijkt dat de verdeling van zalen over twee locaties een te dure variant is en dat op de locatie van De Oosterpoort meer mogelijk is.

Van Biënnale tot Songfestival is de kunstwereld in de greep van culturele boycots. In navolging van de strijd tegen apartheid in Zuid-Afrika, klinkt nu de roep om Israël en Rusland te weren. Wat zijn daarvan de kansen en gevaren?

Amsterdam heeft er een nieuwe concertzaal voor jazzmuziek bij. ZOJazz Stage in het Zandkasteel in Zuidoost moet een muzikale huiskamer voor de buurt worden, waar lokaal en internationaal talent een podium krijgt. ‘De Bijlmer loopt ver achter met culturele infrastructuur in vergelijking met de rest van de stad.’ ZOJazz is een plek waar mensen uit de buurt kunnen groeien als artiest. 

Musea, theaters en andere culturele en creatieve organisaties hebben een plan gemaakt om de sector duurzamer te maken. In deze routekaart staat hoe de culturele en creatieve sector onder andere gebouwen en materiaalgebruik wil verduurzamen. De routekaart helpt organisaties om in 2050 meer klimaatneutraal en circulair te zijn.  

De routekaart beschrijft hoe de culturele en creatieve sector gebouwen, mobiliteit, bedrijfsvoering en materiaalgebruik wil verduurzamen. Het doel is om in 2025 de CO_₂-uitstoot flink te verminderen.

Van kleinschalige podia tot festivals en nieuwe presentatieplekken: de uitkomsten van de eerste ronde van de Programma- en Presentatiebijdrage zijn bekend. In totaal ontvangen 239 organisaties een bijdrage voor een periode van twee jaar. Zo ondersteunen we organisaties met de presentatie van een breed en divers podiumkunstenaanbod door het hele land.

De regeling kent twee onderdelen: geografische spreiding (onderdeel a) en onderscheidende programmering (onderdeel b). Organisaties maakten vooraf een keuze voor welk onderdeel zij een aanvraag indienden. 

Het jaarverslag van het Filmfonds heeft een gloednieuwe jas! In de nieuwe online editie blikken we terug op het eerste jaar van onze beleidsperiode en vieren we - vooral - het prachtige werk dat in 2025 verscheen. Zo kijken we onder andere naar Nederlands succes in Cannes (zowel op het witte doek als in VR), duiken we in de strategie achter het publiekssucces van Voor de meisjes en bespreken we het proces achter de documentaireserie Fortuyn: On-Hollands.

Daarnaast lees je in het jaarverslag hoe het Fonds zich in 2025 inzette voor een duurzame, toegankelijke filmsector voor makers én publiek uit het hele Koninkrijk.

Het Mondriaan Fonds kent in de aanvraagronde van 2026 € 1.2 miljoen toe aan de programma’s van 12 startende kunstpodia via de regeling Kunstpodium Start 2027-2028. De bijdrage is bedoeld voor presentaties en gelieerde activiteiten voor een periode van 2 kalenderjaren en bedraagt € 50.000 per jaar per podium. De toekenningen zijn gedaan aan aanvragen die op de meest aansprekende manier vorm en inhoud geven aan relevante ontwikkelingen binnen de hedendaagse beeldende kunst.

In het jaarverslag over 2025 treedt Eye Filmmuseum voor het eerst naar buiten met details van het geleden miljoenenverlies. Twee directeurs van de Amsterdamse instelling blikken terug op het jaar waarin faillissement dreigde – en kijken voorzichtig vooruit.

Hoe zorg je dat diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG) geen losse projecten blijven, maar écht richting geven aan je organisatie?

De nieuwe handreiking Van woorden naar waarden van de Code Diversiteit & Inclusie helpt culturele organisaties bij stap 2 van de Code: het verankeren van DIG in de visie, missie en strategie. Pas als DIG onderdeel wordt van je fundament (van wie je als organisatie bent en wat je doet) maak je de stap van goede intenties naar gerichte keuzes die doorwerken in de praktijk.

Vlak na het aantreden van het kabinet heeft de ministerraad afgesproken om het coalitieakkoord verder uit te werken in beleidsbrieven. Afgelopen 24 april hebben de ministers en staatssecretarissen van alle departementen hun beleidsbrieven aan de Tweede Kamer gestuurd. Wat opvalt in alle brieven is dat zij veel ‘samen’ uitstralen en dat zij allemaal aandacht hebben voor weerbaarheid en voor onze vrijheden en democratie.

Kunsten ’92 heeft een eerste analyse gemaakt van de beleidsbrieven, op punten die relevant zijn voor de culturele en creatieve sector. 

Elke maand kijken zo’n 3 miljoen Nederlanders naar het NOS Jeugdjournaal op NPO3. Tegelijkertijd is het programma op YouTube, TikTok en Instagram goed voor nog eens tientallen miljoenen views, onder meer door kinderen die nooit naar de NPO kijken. Het Jeugdjournaal is van een nieuwsprogramma uitgegroeid tot een mediaplatform voor kinderen van 9 tot en met 12 jaar. Op 11 juni mag het de Ere Zilveren Nipkowschijf in ontvangst nemen. Dat is de hoogste televisieprijs van Nederland. Het Jeugdjournaal krijgt de prijs omdat het al 45 jaar ‘een onmisbaar baken’ is, schrijft de jury.

Bij de kleindochter van het Nederlandse SS-boegbeeld Hendrik Seyffardt hangt een schilderij uit de collectie van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker, dat door de nazi’s afhandig is gemaakt. Het gaat om Portret van een jong meisje van de schilder Toon Kelder.

De vondst kwam aan het licht toen een familielid zich in de herfst meldde bij onderzoeker Arthur Brand, die al jaren naar geroofde kunst speurt. Hij schakelde De Telegraaf in, die maandag over de zaak berichtte. De nazaat van Seyffardt heeft maandag het door de nazi’s geroofd schilderij van de Joodse kunsthandelaar Jacques Goudstikker overhandigd aan Telegraaf-journalist John van den Heuvel. Volgens de krant wordt het gestolen werk „zo snel mogelijk” teruggegeven aan de erven van Goudstikker.