Zoek bijvoorbeeld naar een activiteit of pagina

Kunst en design kunnen helpen de wereld te verduurzamen. Met hun talent om verhalen goed over te brengen, mensen aan het denken te zetten en de ruimte te pakken om te experimenteren, zijn ontwerpers de uitgelezen personen om met nieuwe ideeën te komen voor een duurzamere wereld. Drie projecten in Brabant die laten zien hoe dat kan.

Geschreven door: Marel van Andel

Design kan een verhaal overbrengen

Op de Dutch Design Week afgelopen november was het al te zien: een levensgroot huis van Biobased Creations, volledig natuurlijk en hernieuwbaar gebouwd. “We hebben wel meer dan honderd verschillende biobased materialen gebruikt”, vertelt projectleider Diana van Bokhoven. “Zoals zeewier en blauwalg, maar ook paddenstoelen, bacteriën en kurk.”

Erdoorheen lopen, het zien en het voelen

Met het huis wil Biobased Creations laten zien wat de mogelijkheden voor biobased bouwen zijn. “We zitten nu natuurlijk met een woningnood en een klimaatprobleem. En wij denken dat het gebruik van andere materialen een oplossing zou kunnen bieden. Wij kunnen als storytellers daar aan bijdragen door het te laten zien aan zowel bouwers als aan een breder publiek”, zegt Diana. “We zien de mogelijkheden bijvoorbeeld wel op beurzen, maar dan heb je van elk materiaal maar een kleine sample en dat zegt niet zo veel. Maar doordat wij er een heel huis van maken kun je erdoorheen lopen, het zien en het voelen. Dan begrijpen mensen het niet alleen in hun hoofd, maar voelen ze het ook in hun hart en buik. Dan kun je het een stap verder brengen, mensen komen het huis uit en vragen of ze zoiets kunnen kopen.”

Kunst kan bewust maken en aan het denken zetten

Ook kunstenaar Lobke Meekes hoopt gevoel los te maken en mensen aan het denken te zetten met haar kunstwerk, Eenwoud. “Bij mijn project komt er in Tilburg op Landpark Assisië een bos. “Eenwoud is een bos met daarin de nazaten van bomen die zijn aangedragen door mensen, omdat het een betekenis voor hen heeft, bijvoorbeeld omdat het herinnert aan een overleden familielid. Die verhalen worden in het bos ook verteld. Het is de bedoeling dat het Eenwoud duizend jaar groeit. In Nederland hebben we bomen van zo’n 500 jaar oud, ouder dan dat eigenlijk niet. Hier moeten bomen vaak wijken voor iets anders. Dit bos is dus een levend experiment om te onderzoeken of het ons nu zal lukken om de bomen tijd te geven om echt oud te worden.”

De kraamkamer van Eenwoud | Door: Jostijn Ligtvoet Fotografie

Kraamkamer

Op dit moment zijn de bomen nog maar net ontkiemd en staan ze in de kraamkamer, maar over de periode van duizend jaar zal het bos groeien en dus ook gaan veranderen. “Misschien gaan er vanzelf ook wel andere bomen en planten groeien”, zegt Lobke."Er ontstaan dan nieuwe vragen zoals: wie gaat dan bepalen wat er blijft en wat niet? Wie hoort er wel bij en wie niet."

Onderdeel van iets groter

Met Eenwoud wil de kunstenaar vooral dat mensen zullen voelen dat je onderdeel bent van iets dat groter is dan jezelf. “Als je door het bos loopt wil ik dat je voelt dat wij ook natuur zijn en dat alles wat je doet invloed heeft op anderen, ook op dieren en bomen. Een boom heeft een andere manier van groeien dan de mens. Het zou mooi zijn als we beter begrijpen hoe zij leven. Zodat we de boom niet meer zien als een ding, maar als iets wat leeft. Ik denk dat dat besef er misschien ook wel voor kan zorgen dan mensen anders met hun omgeving om zullen gaan.”

'Ik wil dat je voelt dat wij ook natuur zijn' Lobke Meekes, kunstenaar

Designers kunnen experimenteren

Ook het design Van Hier van Marieke de Keijzer en haar team wil aanzetten tot reflectie. Ze deden mee aan de Design Challenge Onze Energie, Ons Landschap van Kunstloc Brabant en Staatsbosbeheer. “We kregen de vraag om een energieopwekkende geluidswal te ontwerpen voor langs de A67, bij de Strabrechtse Heide. Dit ontwerp zou daarna overal in Nederland toepasbaar moeten zijn”, vertelt Marieke de Keijzer. “Maar wij vonden dat we juist lokaal zouden moeten kijken wat passend is voor een gebied. De methode van het in beeld brengen en herwaarderen van lokale reststromen uit landschapsbeheer kan wel overal toegepast worden. Het eindresultaat zal altijd anders en gebiedseigen zijn.”

Open houding

Volgens Marieke zijn ontwerpers de uitgekozen personen om met dit soort vraagstukken aan de slag te gaan. “Als ontwerper kun je de ruimte pakken om te experimenteren, bijvoorbeeld met nieuwe materialen. Zo kun je zoeken naar vernieuwing. Door een open houding, kun je op nieuwe dingen komen die anderen nog niet bedacht hadden.”

'Door een open houding, kun je op nieuwe dingen komen die anderen nog niet bedacht hadden' Marieke de Keijzer, landschapsarchitect

Sculpturen

Het team ging aan de slag met lokale producten. “Het verkeer langs de weg stoot veel uit wat zorgt voor een verrijking van het landschap, maar om het landschap te laten bestaan is er juist een verarming nodig. Daar wilden wij graag iets mee doen. Ons ontwerp bestaat uit een sculpturaal landschap van wanden van lokale materialen, zoals wol, slib en hout. Materialen die goed functioneren als filter voor geluid en fijnstof.”, zegt Marieke. “Hoe meer stikstof er wordt uitgestoten, hoe intensiever Staatsbosbeheer moet afplaggen om de hei te verschralen. Daardoor komt dan meer lokale oogst vrij, waardoor de sculptuur groter zou moeten worden. Zo worden mensen aan het denken gezet, als ze langs het sculptuur lopen of rijden.”

Meer informatie

Voor meer informatie over Biobased Creations kun je kijken op deze website.

Het bos Eenwoud is online al te doorlopen, ook is het mogelijk om nog bomen aan te dragen. Dat is hier te vinden.

Van Hier was een van de uitkomsten van de Design Challenge, alles over deze challenge is te lezen in dit artikel van Kunstloc Brabant.

Impulsgelden

Eenwoud is onderdeel van het kunstproject Common Ground op Landpark Assisië dat impulsgelden heeft gekregen.

Marel van Andel

Freelance redacteur

Duurzaamheid

Heldenmoed en verbeeldingskracht gezocht voor design challenge Henriëttewaard

In gesprek met Floris Alkemade, de juryvoorzitter van de design challenge.

20 februari 2024
Heldenmoed en verbeeldingskracht gezocht voor design challenge Henriëttewaard

Design Challenge: Ondersteboven van Water in de Henriëttewaard

Duik in de challenge en verbeeld de toekomst van water en erfgoed!  

10 januari 2024
Design Challenge: Ondersteboven van Water in de Henriëttewaard

KunstUnlocked Omgevingsvisie

Hoe maak je meer impact op klimaatvraagstukken met creatieve ontwerpkracht?

21 november 2023
KunstUnlocked Omgevingsvisie

Vier zakelijke leiders maken stappenplan verduurzamen culturele sector

Vier zakelijk leiders komen met tips over duurzaamheid tijdens de opleiding Leiderschap in Cultuur (LinC).

31 oktober 2023
Vier zakelijke leiders maken stappenplan verduurzamen culturele sector

Verminder je ecologische voetafdruk

Wil je jouw culturele organisatie verduurzamen? Met deze infographic kun je direct zien waar je kunt beginnen.

10 oktober 2023
Verminder je ecologische voetafdruk

Kunst en Klimaat

Klimaatvraagstukken vragen om een gezamenlijke aanpak waarbij creativiteit niet mag ontbreken. Hóe pak je dat aan?

22 september 2023
Kunst en Klimaat

Biobased bouwen: Materiaal van nu én de toekomst

De toekomst van de bouw: biobased materialen. Rik Maarsen, Klarenbeek & Dros en Jeroen Doorenweerd zetten in Brabant stappen in de goede richting.

16 januari 2023
Biobased bouwen: Materiaal van nu én de toekomst

Van restafval tot design met een verhaal

Drie makers vertellen over hun werk dat is gemaakt van restmateriaal, -afval of hergebruikte producten. Hoe gaan zij om met dit materiaal?

2 november 2022
Van restafval tot design met een verhaal

Blog | Bestemming onbekend

Charlotte Hopmans blogt over hoe we samen tot een duurzame toekomst kunnen komen.

19 oktober 2022
Blog | Bestemming onbekend

Hoe staat het met duurzaamheid op Brabantse festivals?

Duurzaamheid en de festivalbranche, tot voor kort hadden ze niet veel met elkaar gemeen, maar daar komt nu verandering in.

4 oktober 2022
Hoe staat het met duurzaamheid op Brabantse festivals?

Blog | Een nieuw klimaatverhaal

Elsa van Dam bepleit een nieuw klimaatverhaal met oog voor urgentie en verbondenheid tussen mens en natuur.

27 september 2022
Blog | Een nieuw klimaatverhaal

Vergroening van steden: creatieve makers zorgen voor bewustzijn en innovatie

Drie exposanten van de expositie STAD = NATUUR in de LocHal delen hun visie op stadsnatuur, vergroening en klimaatadaptatie.

15 september 2022
Vergroening van steden: creatieve makers zorgen voor bewustzijn en innovatie

Kunst & Klimaat, omdat het niet anders kan

Kunstloc Brabant bekijkt dit najaar de klimaatcrisis door de bril der verbeelding. Hoe kan kunst bijdragen aan het keren van de klimaatcrisis?

8 september 2022
Kunst & Klimaat, omdat het niet anders kan

Opinie: Een gezellige transitie in de berm

Paul Roncken, directeur van de Stichting NatuurCollege, schrijft over de natuur- en energietransitie en neemt drie ontwerpontdekkingen onder de loep.

8 maart 2022
Opinie: Een gezellige transitie in de berm

Goed voornemen: groener filmen

De filmsector kan en moet duurzamer, groener, bewuster. Een goed voornemen voor dit nieuwe jaar. Maar hoe dan?

27 januari 2022
Goed voornemen: groener filmen

Hoe kunst en design kunnen bijdragen aan een duurzamere wereld

Kunst en design kunnen helpen de wereld te verduurzamen. In gesprek met drie projecten in Brabant die laten zien hoe dat kan.

15 december 2021
Hoe kunst en design kunnen bijdragen aan een duurzamere wereld

Stemming: Cultuur en de klimaatcrisis: verduurzaming in de culturele sector

Hoe gaat de culturele sector om met klimaatverandering? Documentalist Ton van der Linden zet een aantal duurzame voorbeelden op een rij.

7 oktober 2021
Stemming: Cultuur en de klimaatcrisis: verduurzaming in de culturele sector

‘De kleding die je nu hebt, is het meest duurzaam’: drie modeontwerpers over duurzaamheid

Duurzame mode is steeds meer onderwerp van gesprek. Drie Brabantse modeontwerpers die duurzaam bezig zijn, aan het woord.

22 juni 2021
‘De kleding die je nu hebt, is het meest duurzaam’: drie modeontwerpers over duurzaamheid

De veranderende rol van de ontwerper in tijden van crisis

Over de verantwoordelijke rol van een ontwerper in de vormgeving en inbedding van (nieuwe) sociaalmaatschappelijke waarden.

27 november 2020
De veranderende rol van de ontwerper in tijden van crisis

Wandelend aan de toekomst werken: Vera Hofman maakt de wereld een stukje mooier

Dirigente, fluitiste en maker Vera Hofman wandelde in augustus tweehonderd kilometer door Noord-Brabant en Limburg, onder het mom van Walk & Talk.

26 november 2020
Wandelend aan de toekomst werken: Vera Hofman maakt de wereld een stukje mooier

Kunst en duurzaamheid: de perfecte combinatie voor Ecodorp Boekel

Voorzitter Ad Vlems over het Ecodorp, de rol van de Artist in Residence en kunstenaars bij het behalen van de Sustainable Development Goals (SDG’s).

5 november 2020
Kunst en duurzaamheid: de perfecte combinatie voor Ecodorp Boekel

Hoe verbeeldingskracht bijdraagt aan natuurinclusieve bouw

Vorige week vond het symposium ‘Heel Brabant ontwerpt natuurinclusief! Jij toch ook?’ plaats. MEST was erbij en ging in gesprek met de experts.

29 september 2020
Hoe verbeeldingskracht bijdraagt aan natuurinclusieve bouw

Trends in events in festivalprovincie Brabant

Duurzaamheid, inclusiviteit, technologie, purpose-driven en een totaalbeleving zijn de trends in onze snelgroeiende festivalprovincie.

6 februari 2020
Trends in events in festivalprovincie Brabant

Blog | Tend and befriend

Het is een drukke tijd. De rode draad bij al deze activiteiten was de zorg voor de samenleving en de wens om gezamenlijk oplossingen voor de grote maatschappelijke opgaven te ontwikkelen, to change the inevitable.

25 oktober 2019
Blog | Tend and befriend

“Kunstenaars verleiden je om écht iets met de energietransitie te doen.”

In 2050 moet de provincie Noord-Brabant volledig energieneutraal zijn. Hoe krijgen we dat voor elkaar?

22 oktober 2019
“Kunstenaars verleiden je om écht iets met de energietransitie te doen.”

Duurzaamheid in kunst en design: Beperkend én verrijkend

Kunstenaars laten zich al eeuwen inspireren door de natuur. Zo ook Hanneke de Leeuw, Angelique van der Valk en Willeke Klaassen.

8 oktober 2019
Duurzaamheid in kunst en design: Beperkend én verrijkend

Verleiding en verbeelding in de energietransitie

In 2050 moet de provincie Noord-Brabant energieneutraal zijn. Hoe zien kunstenaars en ontwerpers het energielandschap van de toekomst?

8 augustus 2018
Verleiding en verbeelding in de energietransitie

Maatschappelijke trends en de onmisbare blik van de kunstenaar

Sectoren bundelen hun krachten op zoek naar innovatieve oplossingen. Welke rol kan de kunstenaar spelen in deze vraagstukken?

26 oktober 2017
Maatschappelijke trends en de onmisbare blik van de kunstenaar

Earth Matters: De planeet als inspiratiebron

De textielindustrie is één van de meest vervuilende bedrijfstakken. Met de tentoonstelling Earth Matters brengt het TextielMuseum dit maatschappelijke thema onder de aandacht.

19 oktober 2017
Earth Matters: De planeet als inspiratiebron

Redden kunstenaars de wereld?

“Echte winst betekent niet alleen dat je nadenkt over geld verdienen, maar ook hoe je de planeet wilt achterlaten.” Hoe zet de cultuursector in op duurzaamheid?

13 oktober 2017
Redden kunstenaars de wereld?

Wereldwijde voorbeelden van sociale innovatie

Sociale innovatie is inmiddels een buzz woord in Brabant.

10 februari 2015
Wereldwijde voorbeelden van sociale innovatie