Zoek bijvoorbeeld naar een activiteit of pagina

Kunst zet aan tot overpeinzing, tot reflectie. Reflectie is dan ook een passend en uitdagend onderwerp om in beelden te vangen. Niet alleen zelfreflectie, maar ook de weerspiegeling van de omgeving. Kunstwerken die niet op zichzelf staan, maar ieder op hun eigen manier een dialoog aangaan met de omgeving. Mestmag.nl ging op rondreis langs kunstwerken in Noord-Brabant en kwam veelzijdige, spiegelende kunstwerken tegen.-

- Geschreven door Yvonne Vetjens

We trappen het artikel af met een bijzonder en interactief kunstwerk dat naadloos in dit artikel past en waarvoor we de maker hebben geïnterviewd. Het gaat om Pieter Vastbinder, de maker van het Spiegelhol.

Reflectie is een filosofisch begrip. Niet zo gek, want Pieter Vastbinder heeft een filosofische achtergrond. ‘Spiegelen, reflecteren, filosoferen’ is zijn motto. Reflectie is de ultieme manier om jezelf te leren kennen. Hoe kan dat beter dan door middel van een spiegel? De spiegel geeft terug wat er in je zit. 'Spiegelhol' brengt deze gedachte tot uiting en is bij uitstek een filosofisch kunstwerk.

Spiegelhol

Het werk is een hol: een bolle ruimte met aan de binnenkant een oppervlak dat geheel spiegelend is. Het is de meest perfecte reflectie die je kunt bedenken. Het werk is ook zeker bedoeld als hulpstuk bij zelfreflectie. Het maakt uit hoe je je opstelt; sta je dichtbij of juist ver weg van de spiegel? Dit heeft effect op het spiegelbeeld. Je ziet jezelf op de kop of er ontstaat een lachspiegel-effect. De mogelijkheden zijn eindeloos.

De toeschouwer ziet zichzelf op al die manieren gereflecteerd worden, maar onthoudt ook de filosofische achtergrond. De toeschouwer kan zich afvragen: wat denk ik of wat zie ik als ik in het Spiegelhol ben? Ziet de toeschouwer zichzelf zoals anderen haar zien of kan ze zichzelf juist precies zien zoals ze is? Het maakt dan ook uit wat de toeschouwer gereflecteerd wil zien, want het betreft een reflectie van een reflectie.

Een ander kunstwerk in Noord-Brabant dat in dit rijtje niet mag ontbreken is natuurlijk ‘Sky Mirror’ van Anish Kapoor. Dit beeld kreeg vorig jaar veel aandacht toen het ter ere van het 25-jarig jubileum van De Pont op het voorplein van het museum werd geplaatst. Net als Pieter Vastbinder is Anish Kapoor een kunstenaar die veel met spiegels werkt. Zo staat er ook in het museum een spiegelkunstwerk van hem. Eén van de populairste werken van De Pont als je het mij vraagt. ‘Sky Mirror’ is een van de meerdere 'hemelspiegels' die Kapoor door de jaren heen heeft gemaakt. De meeste van die spiegels zijn echter rond, terwijl het kunstwerk in Tilburg verticaal rechthoekig is. De wisselwerking tussen beeld en omgeving wordt door de spiegel benadrukt: doordat de lucht altijd bewegend licht weerspiegeld, is het geen statisch kunstwerk, maar juist continu aan verandering onderhevig. Je ziet nooit tweemaal hetzelfde kunstwerk.

Sky mirror van Anish Kapoor

De lijst met spiegelende kunstwerken in Brabant is niet compleet zonder het Van Abbemuseum. In de collectie van het Van Abbemuseum zijn meerdere werken te vinden die met spiegels en reflectie te maken hebben. Neem ‘Donna che Disegna’ van Michelangelo Pistoletto. Op dit 2,5 meter hoge werk, dat bestaat uit twee naast elkaar geplaatste tot spiegels gepolijste platen, is een vrouw afgebeeld die de op het kunstwerk afgebeelde ruimte in kijkt. Als het ware kijkt deze vrouw naar de weerspiegeling van de toeschouwer. Pistoletto gebruikt vaker spiegels in zijn werken, zodat de toeschouwer met zichzelf geconfronteerd wordt. Het statische verhaal mengt zich zo met de dynamische werkelijkheid. Ook hier kan weer gezegd worden dat het kunstwerk iedere keer dat je het ziet weer anders is.

Ook in de traditionelere kunst zijn genoeg spiegels te vinden. Impressionisten en vroegmoderne schilders speelden met weerspiegeling in hun schilderijen. Denk aan het beroemde schilderij van Edouard Manet: ‘Een bar in de Folie Bergere’. De Nederlandse impressionisten stopten soortgelijke effecten in hun schilderijen. Zie bijvoorbeeld het werk ‘Scottish Dance’ van Isaac Israëls, dat in het Dordrechts Museum hangt. Dit schilderij maakte Isaac Israëls toen hij in Parijs woonde. De geheimzinnigheid rondom de vrouw in Schots kostuum (Wie is ze? Waar is ze mee bezig?) komt tot uiting in de manier waarop ze is afgebeeld. Ze staat met haar rug naar ons toe, maar door de spiegel kunnen we toch haar gezicht zien. Zo kunnen in een schilderij meerdere perspectieven verwerkt worden.

Scottish Dance van Isaac Israëls

We sluiten het artikel af met een verborgen parel. De veelzijdigheid van de kunst in Brabant, blijkt ook wel uit het feit dat in het provinciehuis veel prachtige werken te vinden zijn. Een werk dat goed in dit lijstje past is ‘Vrouwenmantel, Vrouwentongen’ van Maria Roosen. De in Oisterwijk woonachtige kunstenares werkt veel met spiegeling en natuurlijke vormen en deze twee komen prachtig samen in dit werk waarin de Brabantse natuur geëerd wordt. Het werk is enkele jaren uit het zicht geweest in verband met een verbouwing. In die tijd is het werk gereinigd en gerestaureerd en in juli wordt het werk weer geïnstalleerd op een vlonder op de eerste verdieping van het provinciehuis. 

Vrouwenmantel, vrouwentongen van Maria Roosen | Foto door Eugenie van Emden

Reflectie en spiegelbeelden zijn een dankbaar en veelzijdig thema in de kunst. De kunstwerken die in dit artikel worden aangehaald, vertegenwoordigen slechts een gedeelte van wat er in musea, op andere plekken en op straat, te zien is. Heeft dit artikel je kunnen verleiden om zelf de hemel in de spiegel van Anish Kapoor te gaan aanschouwen? Of om jezelf te gaan bekijken in de spiegel van Pieter Vastbinder? Of juist om zelf nieuwe werken te gaan ontdekken? Laat dan hieronder een reactie achter welke nieuwe inzichten dit je heeft gebracht!

Yvonne Vetjens

juridisch medewerker bij Dohmen advocaten, zzp'er in de culturele sector

Beeldende kunst

TalentHub Brabant in beeld

De impact van talentontwikkeling in Brabant zichtbaar gemaakt

9 december 2023
TalentHub Brabant in beeld

Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

Kunstloc stimuleert deelnemers aan de Van Gogh Nationaal Park Academie om een kunstenaar in te zetten.

8 december 2023
Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

ArtCoDe studenten werken bij Studio Public Space aan een kunstopdracht in de openbare ruimte.

7 december 2023
12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

TalentHub Brabant van start met nieuwe lichting talenten

60 Brabantse kunstenaars, muzikanten, designers en schrijvers en filmmakers zijn geselecteerd voor dit unieke ontwikkeltraject.

10 oktober 2023
TalentHub Brabant van start met nieuwe lichting talenten

Signalement: Drie Brabantse makers en de loop van hun carrières

In dit Signalement: het verloop van de carrières van drie Brabantse makers: kunstenaar José Heerkens, schrijver Minke Douwesz en ontwerper Zeynep Dag.

27 juni 2023
Signalement: Drie Brabantse makers en de loop van hun carrières

Kunstminnend West-Brabant zoekt aansluiting

Vier kunstenaars vertellen over hun mogelijkheden in de regio Bergen op Zoom.

13 juni 2023
Kunstminnend West-Brabant zoekt aansluiting

Ruimte voor cultuur in Breda

Een kunsthal zonder muren, oftewel een publieke ruimte voor kunst en cultuur in Breda: CrossArts. MEST sprak met drie initiatiefnemers.

23 mei 2023
Ruimte voor cultuur in Breda

TalentHub jump! zorgt voor ontmoeting, inzicht in eigen werkpraktijk en verbinding

Een netwerk vol samenwerkingspartners in de culturele sector.

9 mei 2023
TalentHub jump! zorgt voor ontmoeting, inzicht in eigen werkpraktijk en verbinding

Talentontwikkeling in Brabant: interactief mediakunstenaar Nino Basilashvili

Brabants talent Nino Basilashvili maakt nieuwe mediakunst. Hoe zet je dit werk in de markt? TalentHub Brabant hielp Nino hierbij.

4 april 2023
Talentontwikkeling in Brabant: interactief mediakunstenaar Nino Basilashvili

Reizende exposities op basisscholen

Basisschoolleerlingen reageren enthousiast op twee verschillende tentoonstellingen.

31 januari 2023
Reizende exposities op basisscholen

Urban sketching in Brabant: ‘Verbinding maken via tekenen’

Vier urban sketchers aan het woord over hun passie, ambacht én hobby.

3 januari 2023
Urban sketching in Brabant: ‘Verbinding maken via tekenen’

De kerk als inspirerend podium voor kunstenaars

In de expositie ‘Post-digital heritage’ onderzoeken verschillende kunstenaars de Grote Kerk Breda.

7 november 2022
De kerk als inspirerend podium voor kunstenaars

Grafisch ateliers: de humuslaag voor cultuur in Brabant

Er zijn drie grote grafische werkplaatsen in Brabant, wat gebeurt er precies binnen de muren van deze werkplaatsen?

25 oktober 2022
Grafisch ateliers: de humuslaag voor cultuur in Brabant

Ambacht & nieuwe technieken: Illustratie

Illustrator Mackenzie Fincham over haar digitale animatiewerk en illustrator Saman Dezai over zijn voornamelijk analoge werk. 

2 mei 2022
Ambacht & nieuwe technieken: Illustratie

Kunstenaars maken reizende exposities voor op scholen

Het traject (Je) Kunst in school geeft vier Brabantse makers de kans om reizende exposities te maken voor scholen. De makers aan het woord.

17 januari 2022
Kunstenaars maken reizende exposities voor op scholen

Wunderkammer eindelijk ontsloten

De expositie in de LocHal, bestaande uit drie kabinetten van Paul Bogaers, Ton de Gouw, en Wijnand van Lieshout, is nu te bezoeken.

1 juni 2021
Wunderkammer eindelijk ontsloten

Van verzameldrift naar kunst in rariteitenkabinetten: expo Wunderkammer in LocHal

Curieuze verzamelingen, kunstwerken én een mix daarvan; dat krijg je te zien in de expositie Wunderkammer: het magische object, te zien in de LocHal.

1 juni 2021
Van verzameldrift naar kunst in rariteitenkabinetten: expo Wunderkammer in LocHal

Evolutionaries toont sterke verbinding tussen kunst en wetenschap in MU

Directeur/curator Angelique Spaninks én kunstenaar Dasha Tsapenko delen hun visie op de expositie Evolutionaries in MU Hybrid Art House.

5 januari 2021
Evolutionaries toont sterke verbinding tussen kunst en wetenschap in MU

Crisis en cultureel ondernemerschap

Exposities worden afgelast en galeries sluiten hun deuren. Hoe ga je als kunstenaar te werk in tijden van crisis?

13 augustus 2020
Crisis en cultureel ondernemerschap

Afstuderen in tijden van corona: Wouter van der Giessen

Vanwege het coronavirus ziet afstuderen er dit jaar anders uit dan normaal. Hoe gaat dat er precies aan toe bij Brabantse academies in de kunsten?

22 juli 2020
Afstuderen in tijden van corona: Wouter van der Giessen

Verliefd op pigment

Slingerpad zwart, Mortelse oker en Boekels grijs. Diep in de bodem bevindt zich meer kleur dan je in eerste instantie verwacht.

3 maart 2020
Verliefd op pigment

“Geleidelijk aan kwam het besef dat ik het anders moest aanpakken”

Transformaties intrigeren Remy mateloos, en dat zie je dan ook terug in zijn werk. Wat zijn zijn eigen toekomstbeelden?

24 december 2019
“Geleidelijk aan kwam het besef dat ik het anders moest aanpakken”

Blog | Textiel en de Kunst

Textiele materialen en technieken worden eindelijk weer serieus genomen in de kunstwereld. In dit blog vraagt Atty Bax zich af hoe het komt dat textiel en kunst zo’n moeizame verhouding hebben.

5 december 2019
Blog | Textiel en de Kunst

'Een museum is geen ruimteschip'

Stedelijk Museum Breda lanceert aandacht voor de kunstenaar om de hoek. Liftoff! We have a liftoff.

3 september 2019
'Een museum is geen ruimteschip'

Nieuw Brabants talent over hun toekomstdromen: Jana Roovers

Voor Jana Roovers zijn haar beelden al sinds haar jeugd een manier om te communiceren met de buitenwereld.

22 augustus 2019
Nieuw Brabants talent over hun toekomstdromen: Jana Roovers

“Samen kijk je met meerdere ogen en dan zie je eigenlijk heel veel.”

Veel musea bieden rondleidingen voor de allerjongste bezoekers aan. Wij liepen mee met twee verschillende rondleidingen voor het basisonderwijs, en zagen wat het museumbezoek met de kinderen deed.

2 juli 2019
“Samen kijk je met meerdere ogen en dan zie je eigenlijk heel veel.”

Eeuwige schoonheid van oude meesters

Ook vandaag de dag blijven oude meesters een belangrijke inspiratiebron binnen de kunsten. Waarom blijven de oude meesters zo belangrijk?

15 februari 2019
Eeuwige schoonheid van oude meesters

Glow: Made in Eindhoven

Tegenwoordig kent Europa tientallen steden met een lichtfestival. In dit artikel wordt kort inzicht gegeven in de twee bekendste Nederlandse lichtfestivals, die ook internationaal hoge ogen gooien.

30 oktober 2018
Glow: Made in Eindhoven

Vijf manieren om naar kunst te kijken en jezelf te leren kennen

Er zijn verschillende redenen om naar kunst te kijken. In dit artikel beschrijven we vijf manieren waarop jezelf beter kunt leren kennen met kunst.

28 juni 2018
Vijf manieren om naar kunst te kijken en jezelf te leren kennen

Reflectie in Brabant: een rondreis langs spiegelende kunstwerken

Kunst zet aan tot overpeinzing, tot reflectie. Reflectie is dan ook een passend en uitdagend onderwerp om in beelden te vangen.

26 juni 2018
Reflectie in Brabant: een rondreis langs spiegelende kunstwerken

Kunstenaars en makers die kleuren proeven en geluiden zien

Synesthesie is een vermenging van de zintuigen. Waarbij bijvoorbeeld kleuren geproefd kunnen worden en geluiden gezien kunnen worden. Mestmag.nl werd nieuwsgierig en zocht uit welke bekende kunstenaars en makers er zijn met synesthesie en hoe dit hun werk heeft beïnvloed.

8 maart 2018
Kunstenaars en makers die kleuren proeven en geluiden zien

Tegen de stroom in

In de culturele sector zijn genoeg dwarsdenkers en friskijkers te vinden. Van die mensen bij wie je graag eens in hun hoofd zou willen kijken. Hoe komt het dat zij zaken zo anders zien en aanpakken? Wat ligt er ten grondslag aan deze dwarse manier van denken en kijken en wat levert het hen en de culturele sector op?

22 februari 2018
Tegen de stroom in

Drie generaties kunstenaars over het kunstenaarschap

Hoe gaan beeldende kunstenaars uit drie verschillende generaties om met hetzelfde thema? Mest ging in gesprek met Eva Räder, Henk Visch en Stijn Molenkamp.

14 november 2017
Drie generaties kunstenaars over het kunstenaarschap

“Er is een Tilburg vóór en een Tilburg nà Anish Kapoor”

Een zes meter hoge sculptuur van de wereldberoemde Anish Kapoor werd onthuld, ter ere van het 25-jarig jubileum van De Pont. Lees hoe dit ontstond.

19 september 2017
“Er is een Tilburg vóór en een Tilburg nà Anish Kapoor”

Tilburgse expertise in het Rijks

Een provinciaal museum en een groot landelijk museum gaan vijf jaar lang samenwerken.

13 juli 2017
Tilburgse expertise in het Rijks

Kunst verbindt de Randstad met het zuiden

Een provinciaal museum en een groot landelijk museum gaan vijf jaar lang samenwerken. Het TextielMuseum in Tilburg en het Rijksmuseum in Amsterdam tekenden hiervoor.

14 maart 2017
Kunst verbindt de Randstad met het zuiden

De traditionele kunstkaders voorbij

In samenwerking met Steven ten Thije en Diana Franssen (curatoren van het Van Abbemuseum in Eindhoven) is de basis gelegd voor een innovatief kunstproject tussen het kunstenaarsinitiatief en kunstmusea: Club Solo.

23 februari 2017
De traditionele kunstkaders voorbij

ekwc: een begrip onder kenners, een mythe voor publiek

Het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC) in Oisterwijk: een begrip onder kenners wereldwijd, een mythe voor het publiek.

3 november 2016
ekwc: een begrip onder kenners, een mythe voor publiek

Talentontwikkeling beeldende kunst: Jump!

Iris onderzoekt samen met een talent en een organisatie wat er aan talentontwikkeling wordt gedaan. Deze keer: beeldende kunst.

15 september 2016
Talentontwikkeling beeldende kunst: Jump!

Waarom De Pont zo'n goed museum is

Het gaat goed met museum De Pont. Al jaren. De waardering voor collectie en exposities is hoog, bij professionals en bezoekers, zowel nationaal als internationaal.

2 augustus 2016
Waarom De Pont zo'n goed museum is

Vrede 2.0: Een wereld zonder vluchtelingen

Voor de Tilburgse kunstenares Helena Klakocar ligt een ingrijpende ervaring ten grondslag aan haar kunstprojecten.

16 februari 2016
Vrede 2.0: Een wereld zonder vluchtelingen

Wie wil dat niet, een solo in 't verschiet?

Waar moet je als jong gediplomeerd kunstenaar op letten wanneer je gevraagd wordt voor deelname aan een expositie?

15 september 2015
Wie wil dat niet, een solo in 't verschiet?

De Pont: meer smoel aan de straat

Museum De Pont gaat verbouwen: het museum krijgt meer smoel aan de straat, en er komt een nieuwe vleugel en een groter café.

23 oktober 2014
De Pont: meer smoel aan de straat

Een hongerige vlucht voorwaarts

In dit artikel lichten we een uniek residentieprogramma uit: het artist in residence project van het Vincent van GoghHuis in Zundert.

8 september 2014
Een hongerige vlucht voorwaarts