Zoek bijvoorbeeld naar een activiteit of pagina

Er zijn verschillende redenen om naar kunst kijken. Zo kan je bijvoorbeeld naar kunst kijken om iets moois te ervaren, om meer over de kunstenaar en het behandelde onderwerp te leren, om een kunststroming te begrijpen, omdat het verplicht gesteld is door school of omdat familie of vrienden je hebben meegenomen naar een museum of een voorstelling. Maar je kan ook naar kunst kijken om jezelf beter te leren kennen. In dit artikel beschrijven we vijf manieren waarop je kan kijken naar kunst en zo iets over jezelf kan leren.

Geschreven door Maartje Vos-Swinkels

1. Art-Based Learning

Niet leren over, maar leren van kunst. Door kunst te benaderen als een vorm van denken. Dat is de basisgedachte van de door Jeroen Lutters ontwikkelde methode Art-Based Learning. De ABL-methode gaat uit van vier stappen: het stellen van een (persoonlijke) vraag, rondkijken in de museumzaal om te zien welk kunstwerk je aanspreekt, de tijd nemen om zonder associatie naar het kunstwerk te kijken en in gesprek gaan met het kunstwerk. Door goed te kijken naar een kunstwerk komen er vanzelf associaties, waardeoordelen en antwoorden naar boven, stelt Jeroen Lutters. De antwoorden op de vragen bevinden zich al in jou; het kunstwerk haalt ze als het ware naar boven.

Zonder associaties naar een kunstwerk kijken

In tegenstelling tot kennis en intellect kunnen gevoelens en ervaringen van de één wel gelijkwaardig zijn aan die van een ander. Door Art-Based Learning in verbinding met de ander toe te passen en te blijven oefenen, kunnen we van én aan elkaar leren dat iedereen de werkelijkheid anders ervaart. 

2. Visual Thinking Strategies

Visual Thinking Strategies (VTS) is een methode om naar kunst te kijken zonder een kunsthistorische achtergrond of ervaring met kijken naar kunst. De methode is in de jaren ’90 ontwikkeld door Philip Yenawine, educator bij MoMA, en Abigail Housen, cognitief gedragswetenschapper. De aanleiding voor het ontwikkelen van de methode was een vraag vanuit de bestuurders van het museum: mensen geven aan de rondleidingen leuk te vinden en te waarderen, maar leren ze ook iets? Wat bleek: nadat een rondleiding 20 minuten gaande was, wisten bezoekers nog maar tien procent van wat er was verteld en waren ze de context vaak al vergeten.

VTS is een methode waarbij de rondleider of docent geen kennis zendt, maar juist door het stellen van vragen de bezoekers laat observeren. Om vervolgens het gesprek met elkaar aan te gaan en te leren van het kunstwerk vanuit eigen kennis en ervaringen. Wat jou opvalt in een kunstwerk zegt vaak veel over je eigen invalshoek. VTS wordt steeds meer ingezet in het onderwijs, zowel op basisscholen als universiteiten.

3. Google Art Project - Hangt jouw portret in een museum?

In 2017 was het een hit: je maakt een selfie, voert die in de Google Art app in en de app vindt jouw dubbelganger in de kunst. Met verrassende resultaten die je misschien aan het denken zetten over wie je bent en hoe je overkomt op anderen. In Nederland bleek dit gedeelte van de app niet te werken, waardoor de hype niet echt heeft doorgezet. Er schijnt een update aan te komen, waarmee de app ook in Nederland gaat werken.

Kan je niet wachten om te ontdekken of je op Mona Lisa lijkt? Er is een omweg. Als je je telefoon verbindt met een Virtual Private Network (VPN), je als land ‘Verenigde Staten’ instelt op je telefoon en daarna de app opnieuw opstart is het vierde item van boven de Selfie feature. Dit is de functie die je nodig hebt om te ontdekken of je op Mona Lisa lijkt.

3. Google Art Project - Hangt jouw portret in een museum?

4. Art as Therapy - Alain de Botton

In 2014 schreven de filosofen Alain de Botton en John Armstrong het boek ‘Art as Therapy’ en kregen zij in het Rijksmuseum de kans om hun theorie in praktijk te brengen door 150 kunstwerken te voorzien van alternatieve tekstbordjes.

De Britse filosofen stellen dat de oorspronkelijke teksten te veel weggeven en ons denken sturen door de naam van de kunstenaar, het materiaal en de periode van ontstaan te tonen. Met deze informatie wordt het denken al in een bepaalde richting gestuurd. Het boek en de tentoonstelling ‘Art As Therapy’ willen juist de vraag stellen wat het doel van kunst is. Ze willen de nadruk leggen op het therapeutische effect dat kunst kan hebben. De bezoeker moet kunnen genieten van het kijken naar kunst. Het gaat er voor de twee filosofen om wat het kunstwerk voor de museumbezoeker kan betekenen op essentiele gebieden als liefde en relaties, werk, status, herinnering en sterfelijkheid.

5. Film als spiegel van het verleden

Kunst biedt ons een ander perspectief op de geschiedenis. Een film, boek of schilderij geeft je een inzicht in het dagelijkse bestaan en leven van een bepaalde periode. Kunst vertelt ook de verhalen die de geschiedenisboeken niet halen. Kunst leert ons te begrijpen hoe de gebeurtenissen in het verleden ons en onze maatschappij vormen. Denk bijvoorbeeld aan de film ‘Girl with a Pearl Earring’ over het schilderij ‘Het meisje met de parel’ van Johannes Vermeer. De film is natuurlijk geromantiseerd, maar je leert wel iets over het leven en de verhoudingen tussen verschillende lagen van de bevolking in Delft in de zeventiende eeuw. Ook films over politieke conflicten en opstanden zoals Selma, een film over het leven van Martin Luther King, kunnen ons iets over onszelf leren. Want hoe gaan we nu om met deze nog steeds actuele vraagstukken?

Probeer bij de volgende historische film die je kijkt eens bewust stil te staan bij je gedachten en emoties. Wat leer je over het verleden en wat leer je over jezelf in het hier en nu?

5. Film als spiegel van het verleden

Bovenstaande vijf manieren hebben vooral het kijken naar kunst zonder voorkennis, zonder vooroordeel en met een open, flexibele blik gemeen. Door jezelf serieus onder de loep te nemen, registreren hoe je emotioneel, psychisch en lichamelijk op een kunstwerk reageert, kan je enorm veel over jezelf leren. Ik daag jullie uit bij je volgende museumbezoek of festivalbezoek eens echt de tijd te nemen om in een spreekwoordelijke dialoog te gaan met het kunstwerk, of dit nu een schilderij of muzikaal optreden is. En stel jezelf de volgende vragen: wat vind ik hier nou echt van? Waarom geniet ik hiervan? Waarom kan ik helemaal niets met dit kunstwerk?

Wil jij je verder bekwamen in het anders kijken naar kunst?

Kijk dan eens op de website van Maartje!

museumdocent.nl

Maartje Vos-Swinkels

Cultureel ondernemer De Museumdocent

Beeldende kunst

TalentHub Brabant in beeld

De impact van talentontwikkeling in Brabant zichtbaar gemaakt

9 december 2023
TalentHub Brabant in beeld

Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

Kunstloc stimuleert deelnemers aan de Van Gogh Nationaal Park Academie om een kunstenaar in te zetten.

8 december 2023
Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

ArtCoDe studenten werken bij Studio Public Space aan een kunstopdracht in de openbare ruimte.

7 december 2023
12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

TalentHub Brabant van start met nieuwe lichting talenten

60 Brabantse kunstenaars, muzikanten, designers en schrijvers en filmmakers zijn geselecteerd voor dit unieke ontwikkeltraject.

10 oktober 2023
TalentHub Brabant van start met nieuwe lichting talenten

Signalement: Drie Brabantse makers en de loop van hun carrières

In dit Signalement: het verloop van de carrières van drie Brabantse makers: kunstenaar José Heerkens, schrijver Minke Douwesz en ontwerper Zeynep Dag.

27 juni 2023
Signalement: Drie Brabantse makers en de loop van hun carrières

Kunstminnend West-Brabant zoekt aansluiting

Vier kunstenaars vertellen over hun mogelijkheden in de regio Bergen op Zoom.

13 juni 2023
Kunstminnend West-Brabant zoekt aansluiting

Ruimte voor cultuur in Breda

Een kunsthal zonder muren, oftewel een publieke ruimte voor kunst en cultuur in Breda: CrossArts. MEST sprak met drie initiatiefnemers.

23 mei 2023
Ruimte voor cultuur in Breda

TalentHub jump! zorgt voor ontmoeting, inzicht in eigen werkpraktijk en verbinding

Een netwerk vol samenwerkingspartners in de culturele sector.

9 mei 2023
TalentHub jump! zorgt voor ontmoeting, inzicht in eigen werkpraktijk en verbinding

Talentontwikkeling in Brabant: interactief mediakunstenaar Nino Basilashvili

Brabants talent Nino Basilashvili maakt nieuwe mediakunst. Hoe zet je dit werk in de markt? TalentHub Brabant hielp Nino hierbij.

4 april 2023
Talentontwikkeling in Brabant: interactief mediakunstenaar Nino Basilashvili

Reizende exposities op basisscholen

Basisschoolleerlingen reageren enthousiast op twee verschillende tentoonstellingen.

31 januari 2023
Reizende exposities op basisscholen

Urban sketching in Brabant: ‘Verbinding maken via tekenen’

Vier urban sketchers aan het woord over hun passie, ambacht én hobby.

3 januari 2023
Urban sketching in Brabant: ‘Verbinding maken via tekenen’

De kerk als inspirerend podium voor kunstenaars

In de expositie ‘Post-digital heritage’ onderzoeken verschillende kunstenaars de Grote Kerk Breda.

7 november 2022
De kerk als inspirerend podium voor kunstenaars

Grafisch ateliers: de humuslaag voor cultuur in Brabant

Er zijn drie grote grafische werkplaatsen in Brabant, wat gebeurt er precies binnen de muren van deze werkplaatsen?

25 oktober 2022
Grafisch ateliers: de humuslaag voor cultuur in Brabant

Ambacht & nieuwe technieken: Illustratie

Illustrator Mackenzie Fincham over haar digitale animatiewerk en illustrator Saman Dezai over zijn voornamelijk analoge werk. 

2 mei 2022
Ambacht & nieuwe technieken: Illustratie

Kunstenaars maken reizende exposities voor op scholen

Het traject (Je) Kunst in school geeft vier Brabantse makers de kans om reizende exposities te maken voor scholen. De makers aan het woord.

17 januari 2022
Kunstenaars maken reizende exposities voor op scholen

Wunderkammer eindelijk ontsloten

De expositie in de LocHal, bestaande uit drie kabinetten van Paul Bogaers, Ton de Gouw, en Wijnand van Lieshout, is nu te bezoeken.

1 juni 2021
Wunderkammer eindelijk ontsloten

Van verzameldrift naar kunst in rariteitenkabinetten: expo Wunderkammer in LocHal

Curieuze verzamelingen, kunstwerken én een mix daarvan; dat krijg je te zien in de expositie Wunderkammer: het magische object, te zien in de LocHal.

1 juni 2021
Van verzameldrift naar kunst in rariteitenkabinetten: expo Wunderkammer in LocHal

Evolutionaries toont sterke verbinding tussen kunst en wetenschap in MU

Directeur/curator Angelique Spaninks én kunstenaar Dasha Tsapenko delen hun visie op de expositie Evolutionaries in MU Hybrid Art House.

5 januari 2021
Evolutionaries toont sterke verbinding tussen kunst en wetenschap in MU

Crisis en cultureel ondernemerschap

Exposities worden afgelast en galeries sluiten hun deuren. Hoe ga je als kunstenaar te werk in tijden van crisis?

13 augustus 2020
Crisis en cultureel ondernemerschap

Afstuderen in tijden van corona: Wouter van der Giessen

Vanwege het coronavirus ziet afstuderen er dit jaar anders uit dan normaal. Hoe gaat dat er precies aan toe bij Brabantse academies in de kunsten?

22 juli 2020
Afstuderen in tijden van corona: Wouter van der Giessen

Verliefd op pigment

Slingerpad zwart, Mortelse oker en Boekels grijs. Diep in de bodem bevindt zich meer kleur dan je in eerste instantie verwacht.

3 maart 2020
Verliefd op pigment

“Geleidelijk aan kwam het besef dat ik het anders moest aanpakken”

Transformaties intrigeren Remy mateloos, en dat zie je dan ook terug in zijn werk. Wat zijn zijn eigen toekomstbeelden?

24 december 2019
“Geleidelijk aan kwam het besef dat ik het anders moest aanpakken”

Blog | Textiel en de Kunst

Textiele materialen en technieken worden eindelijk weer serieus genomen in de kunstwereld. In dit blog vraagt Atty Bax zich af hoe het komt dat textiel en kunst zo’n moeizame verhouding hebben.

5 december 2019
Blog | Textiel en de Kunst

'Een museum is geen ruimteschip'

Stedelijk Museum Breda lanceert aandacht voor de kunstenaar om de hoek. Liftoff! We have a liftoff.

3 september 2019
'Een museum is geen ruimteschip'

Nieuw Brabants talent over hun toekomstdromen: Jana Roovers

Voor Jana Roovers zijn haar beelden al sinds haar jeugd een manier om te communiceren met de buitenwereld.

22 augustus 2019
Nieuw Brabants talent over hun toekomstdromen: Jana Roovers

“Samen kijk je met meerdere ogen en dan zie je eigenlijk heel veel.”

Veel musea bieden rondleidingen voor de allerjongste bezoekers aan. Wij liepen mee met twee verschillende rondleidingen voor het basisonderwijs, en zagen wat het museumbezoek met de kinderen deed.

2 juli 2019
“Samen kijk je met meerdere ogen en dan zie je eigenlijk heel veel.”

Eeuwige schoonheid van oude meesters

Ook vandaag de dag blijven oude meesters een belangrijke inspiratiebron binnen de kunsten. Waarom blijven de oude meesters zo belangrijk?

15 februari 2019
Eeuwige schoonheid van oude meesters

Glow: Made in Eindhoven

Tegenwoordig kent Europa tientallen steden met een lichtfestival. In dit artikel wordt kort inzicht gegeven in de twee bekendste Nederlandse lichtfestivals, die ook internationaal hoge ogen gooien.

30 oktober 2018
Glow: Made in Eindhoven

Vijf manieren om naar kunst te kijken en jezelf te leren kennen

Er zijn verschillende redenen om naar kunst te kijken. In dit artikel beschrijven we vijf manieren waarop jezelf beter kunt leren kennen met kunst.

28 juni 2018
Vijf manieren om naar kunst te kijken en jezelf te leren kennen

Reflectie in Brabant: een rondreis langs spiegelende kunstwerken

Kunst zet aan tot overpeinzing, tot reflectie. Reflectie is dan ook een passend en uitdagend onderwerp om in beelden te vangen.

26 juni 2018
Reflectie in Brabant: een rondreis langs spiegelende kunstwerken

Kunstenaars en makers die kleuren proeven en geluiden zien

Synesthesie is een vermenging van de zintuigen. Waarbij bijvoorbeeld kleuren geproefd kunnen worden en geluiden gezien kunnen worden. Mestmag.nl werd nieuwsgierig en zocht uit welke bekende kunstenaars en makers er zijn met synesthesie en hoe dit hun werk heeft beïnvloed.

8 maart 2018
Kunstenaars en makers die kleuren proeven en geluiden zien

Tegen de stroom in

In de culturele sector zijn genoeg dwarsdenkers en friskijkers te vinden. Van die mensen bij wie je graag eens in hun hoofd zou willen kijken. Hoe komt het dat zij zaken zo anders zien en aanpakken? Wat ligt er ten grondslag aan deze dwarse manier van denken en kijken en wat levert het hen en de culturele sector op?

22 februari 2018
Tegen de stroom in

Drie generaties kunstenaars over het kunstenaarschap

Hoe gaan beeldende kunstenaars uit drie verschillende generaties om met hetzelfde thema? Mest ging in gesprek met Eva Räder, Henk Visch en Stijn Molenkamp.

14 november 2017
Drie generaties kunstenaars over het kunstenaarschap

“Er is een Tilburg vóór en een Tilburg nà Anish Kapoor”

Een zes meter hoge sculptuur van de wereldberoemde Anish Kapoor werd onthuld, ter ere van het 25-jarig jubileum van De Pont. Lees hoe dit ontstond.

19 september 2017
“Er is een Tilburg vóór en een Tilburg nà Anish Kapoor”

Tilburgse expertise in het Rijks

Een provinciaal museum en een groot landelijk museum gaan vijf jaar lang samenwerken.

13 juli 2017
Tilburgse expertise in het Rijks

Kunst verbindt de Randstad met het zuiden

Een provinciaal museum en een groot landelijk museum gaan vijf jaar lang samenwerken. Het TextielMuseum in Tilburg en het Rijksmuseum in Amsterdam tekenden hiervoor.

14 maart 2017
Kunst verbindt de Randstad met het zuiden

De traditionele kunstkaders voorbij

In samenwerking met Steven ten Thije en Diana Franssen (curatoren van het Van Abbemuseum in Eindhoven) is de basis gelegd voor een innovatief kunstproject tussen het kunstenaarsinitiatief en kunstmusea: Club Solo.

23 februari 2017
De traditionele kunstkaders voorbij

ekwc: een begrip onder kenners, een mythe voor publiek

Het Europees Keramisch Werkcentrum (EKWC) in Oisterwijk: een begrip onder kenners wereldwijd, een mythe voor het publiek.

3 november 2016
ekwc: een begrip onder kenners, een mythe voor publiek

Talentontwikkeling beeldende kunst: Jump!

Iris onderzoekt samen met een talent en een organisatie wat er aan talentontwikkeling wordt gedaan. Deze keer: beeldende kunst.

15 september 2016
Talentontwikkeling beeldende kunst: Jump!

Waarom De Pont zo'n goed museum is

Het gaat goed met museum De Pont. Al jaren. De waardering voor collectie en exposities is hoog, bij professionals en bezoekers, zowel nationaal als internationaal.

2 augustus 2016
Waarom De Pont zo'n goed museum is

Vrede 2.0: Een wereld zonder vluchtelingen

Voor de Tilburgse kunstenares Helena Klakocar ligt een ingrijpende ervaring ten grondslag aan haar kunstprojecten.

16 februari 2016
Vrede 2.0: Een wereld zonder vluchtelingen

Wie wil dat niet, een solo in 't verschiet?

Waar moet je als jong gediplomeerd kunstenaar op letten wanneer je gevraagd wordt voor deelname aan een expositie?

15 september 2015
Wie wil dat niet, een solo in 't verschiet?

De Pont: meer smoel aan de straat

Museum De Pont gaat verbouwen: het museum krijgt meer smoel aan de straat, en er komt een nieuwe vleugel en een groter café.

23 oktober 2014
De Pont: meer smoel aan de straat

Een hongerige vlucht voorwaarts

In dit artikel lichten we een uniek residentieprogramma uit: het artist in residence project van het Vincent van GoghHuis in Zundert.

8 september 2014
Een hongerige vlucht voorwaarts