Trends & Ontwikkelingen

Onder amateurkoren is er veel bevlogenheid voor nieuwe muziek. Ze vormen een broedplaats voor jonge componisten en een community waar gevestigde namen graag voor schrijven. 

Voor de nieuwste koormuziek van Nederlandse bodem kun je zo nu en dan terecht bij professionele koren. Toch is het aantal premières – en Nederlandse muziek in het algemeen – bij profkoren te beperkt om er als koorliefhebber je concertagenda mee te vullen. Wie nieuwsgierig is naar wat er in Nederland aan nieuwe koormuziek wordt gecomponeerd – en trouwens ook aan bestaand werk – vindt bij amateurkoren een rijk aanbod. Die laten met regelmaat nieuwe stukken componeren door Nederlandse of hier gevestigde componisten: ter gelegenheid van een jubileum bijvoorbeeld, of als eigentijdse aanvulling op een thematisch programma. Sommige amateurkoren hebben het samenwerken met componisten zelfs tot speerpunt gemaakt.

Andrew Watts, leider van het Bossche zangconcours International Vocal Competetion (IVC), breidt de activiteiten van zijn organisatie uit. Niet meer alleen een concours en zangavonden in de stad, maar ook muziekeducatie voor aankomende generaties. Nu muziekeducatie door het landelijk onderwijsbeleid zo goed als uit de scholen is verdreven en gemeentelijke muziekscholen vanwege bezuinigingen afdelingen moeten sluiten en voor de resterende lessen steeds hogere tarieven moeten berekenen, voelen de Nederlandse orkesten en operagezelschappen meer en meer de noodzaak zelf jeugd en andere publieksgroepen voor wie theater en concertzaal geen vertrouwde omgeving is, kennis te laten maken met de creatieve kracht die van muziek uitgaat.

Ook het IVC doet dit nu, ook al blijft de hoofddoelstelling van dit Bossche concours om professionele klassieke zangers te ondersteunen aan het begin van hun carrière. “Breng je opera en klassieke muziek niet naar de klas”, stelt artistiek leider van het IVC Andrew Watts, “dan verliezen volgende generaties het contact met deze muziek en leren ze dus niet genieten van de rijke muzikale traditie.”

Steeds meer Aziatische bands en artiesten duiken op in de internationale hitlijsten. Maar waar blijven de Chinese popsterren? Dat juist K-pop zo’n internationaal succes is geworden is volgens Flora Smit, die promotieonderzoek doet naar de rol van K-pop-idolen, te danken aan het feit dat de Zuid-Koreaanse overheid vol op het genre heeft ingezet. “Zuid-Korea heeft vol ingezet op cultuur en heel veel geld in onder meer de muziekindustrie gepompt.” 

Waarom lukt het China dan niet om zijn popartiesten ook tot internationale sterren te maken? Volgens Frank Kouwenhoven, kenner van de Chinese muziek , zou China wel willen dat de Chinese pop of C-pop internationaal doorbreekt, maar weten de Chinezen niet hoe ze deze aan de man moeten brengen. Volgens Jeroen de Kloet, hoogleraar globalisering aan de Universiteit van Amsterdam, speelt ook het imago van China een rol. “Korea en Japan worden gezien als hip en als landen die in de voorhoede lopen. China wordt daarentegen meer geframed als een oude cultuur met een heel lange geschiedenis." Wat ook niet helpt, is dat de huidige C-pop bepaald niet is toegesneden op de westerse smaak. 

De belangrijkste verklaring is de controle die de Chinese overheid op de cultuursector uitoefent. “Cultuur is gevaarlijk en kan ook bedreigend zijn voor de positie van de machthebbers, want popartiesten zijn over het algemeen mensen die hun kont tegen de krib gooien, die rebels zijn. Dat is iets wat machthebbers heel huiverig maakt ten aanzien van cultuur en het schept een klimaat waarin zij heel erg graag controle houden over alles wat er op cultuurgebied gebeurt."

De culturele sector in Nederland is een serieuze economische motor die goed is voor ruim 120.000 banen en 2,4% van het bruto binnenlands product. Desondanks wordt kunst vaak weggezet als een luxe extraatje, waardoor de publieke budgetten structureel onder druk staan. In het nieuwe rapport ‘Vooruitgang door verbeeldingskracht’ pleit Triodos voor een fundamentele herwaardering.

De werkelijke waarde van kunst begint namelijk niet bij economische rendementen, maar bij het moment dat een voorstelling je onverwachts raakt of een schilderij je blik op de wereld verandert. Het rapport stelt dat kunst in de eerste plaats van waarde is omwille van zichzelf, omdat het ons in contact brengt met emotie en nieuwe perspectieven. Wanneer we cultuur reduceren tot een luxeproduct, verliezen we de levensader voor innovatie en het vermogen om complexe maatschappelijke vraagstukken vanuit een ander licht te bekijken.

Verhoog het cultuurbudget met 250 miljoen euro per jaar. Houd de gunstige fiscale maatregelen voor private investeerders in stand. Investeer meer in de regio. Tot die maatregelen roepen vier directeuren van grote private cultuurfondsen de formerende partijen in Den Haag deze woensdag op in een brandbrief. „Publiek geld fungeert als hefboom voor privaat geld”, schrijven ze.

De directeuren, Cathelijne Broers (Cultuurfonds), Henk Christophersen (Fonds 21), Ronald Ockhuysen (VandenEnde Foundation) en Bernt Schneiders (VSBFonds), constateren een scheefgroei: terwijl het aandeel van het cultuurbudget in de totale rijksbegroting de afgelopen twintig jaar daalde van 0,47 procent naar 0,35 procent, bleven de private bijdragen nagenoeg gelijk. Dat strookt niet met de rol van de fondsen, die „aanvullend en niet vervangend is”, schrijven ze.  „We worden overvraagd, de grenzen zijn bereikt”, zegt Broers in een reactie tegen NRC.

Met ingang van dit jaar zijn ook ouderen genomineerd voor de BNG Literatuurprijs, de oeuvreprijs voor beginnende schrijvers die nog niet zijn doorgebroken. Eerder was de leeftijdslimiet 40. Naast schrijvers van 55 en 65 zit er ook een tachtiger tussen de genomineerden. “We hebben in de literatuur lang een vertekend beeld van beginnend schrijverschap gehad”, zegt de jury.

Het is opmerkelijk. Eerdere winnaars van deze literaire prijs (15.000 euro) waren allemaal vaak ver onder de 40. Zoals Nina Polak, Marjolijn van Heemstra en Trouw-columnisten Merijn de Boer en Jamal Ouariachi. Dit jaar is daar stilzwijgend van afgeweken. Waarom? Jurylid Dieuwertje Mertens zegt dat haar jury leeftijdsdiscriminatie niet meer van deze tijd vindt.

Nisrine Mbarki Ben Ayad wordt de nieuwe Dichter der Nederlanden. Zij zal de komende twee jaar de titel dragen en optreden als nationaal ambassadeur voor de poëzie, onder meer door te dichten bij landelijke (nieuws)gebeurtenissen. Zij volgt hiermee Babs Gons op.

De Dichter der Nederlanden stond voorheen bekend als de Dichter des Vaderlands – tot in 2024 gezamenlijk tot een naamswijziging werd besloten met de organisaties die onder meer de Denker der Nederlanden en Componist der Nederlanden ondersteunen.

De culturele en creatieve sector in Nederland verdient veel meer erkenning en structurele steun. Dit is niet alleen noodzakelijk vanwege de economische waarde van de sector, maar vooral vanwege haar onmisbare rol in het creëren van een toekomstbestendige, veerkrachtige en verbonden samenleving. Dat stelt Triodos Bank in haar nieuwste rapport ‘Vooruitgang door verbeeldingskracht: de noodzaak van een sterke culturele sector’.

Volgens het rapport vormt de aanhoudende onderwaardering van kunst en cultuur een bedreiging, niet alleen voor de sector zelf, maar ook voor de bijdrage die zij levert aan andere sectoren en aan de brede welvaart in Nederland. Lambert de Pater, relatiemanager voor de kunst- en cultuursector bij Triodos Bank: “Het risico is dat we kunst reduceren tot een luxeproduct, terwijl ze in werkelijkheid een levensader vormt voor verbeeldingskracht, innovatie en samenleven. Dit is hard nodig bij de grote uitdagingen waar we als samenleving momenteel voor staan.” Daarnaast zijn culturele en creatieve ondernemers economisch van groot belang. De sector telt meer dan 120.000 banen, 139.000 zelfstandigen en is goed voor ruim 2,4% van het Nederlandse bbp. Indirect is de impact nog veel groter, met positieve effecten op innovatie, het vestigingsklimaat en de leefbaarheid van steden en dorpen.

De campagne Small is Better is een manifest dat oproept om kleine en middelgrote podia centraal te stellen in de verdere ontwikkeling van de livemuzieksector. Het initiatief wordt gedragen door een brede coalitie van Europese partners – waaronder muzieknetwerken, podia, festivals, universiteiten en ecologische experts – en bouwt voort op onderzoek en praktijkervaring in samenwerking met honderden podia en festivals. De kern: hoe kunnen we artiesten blijven ondersteunen en internationaal laten bewegen, terwijl we tegelijkertijd de ecologische impact van live muziek verkleinen?

Small is Better stelt dat kleine podia (tot 300 bezoekers) en middelgrote podia (tot 2000 bezoekers) de ruggengraat vormen van een duurzame en veerkrachtige popsector. Ze spelen een onmisbare rol in talentontwikkeling, artistieke vernieuwing en het toegankelijk houden van cultuur. Bovendien bieden ze een realistischer en eerlijker antwoord op de klimaatuitdagingen waar de sector voor staat.

Van 27 t/m 29 maart organiseert het Mondriaan Fonds een nieuwe editie Prospects tijdens Art Rotterdam. De tentoonstelling laat het werk zien van 92 startende kunstenaars. Alle kunstenaars ontvingen in 2024 een financiële bijdrage binnen de regeling Kunstenaar Start van het Mondriaan Fonds. 

Het Mondriaan Fonds organiseert de tentoonstelling Prospects jaarlijks tijdens Art Rotterdam om de zichtbaarheid van startende kunstenaars een extra impuls te geven. Door de nabijheid van Art Rotterdam kunnen kunstprofessionals en verzamelaars, maar ook een brede groep geïnteresseerden kennismaken met het werk van deze veelbelovende kunstenaars.

Kunst als medicijn? Volgens bijzonder hoogleraar Arts & Wellbeing Janine Stubbe is dat geen overdreven uitspraak. In haar onderzoek naar de relatie tussen kunst en gezondheid ziet ze keer op keer hoe creativiteit mensen helpt die vastlopen in woorden. Niet iedereen kan zijn problemen of trauma’s benoemen, legt Stubbe uit in een interview voor Studio Erasmus. “Met dans, muziek of schilderkunst wordt het mogelijk om op een andere manier te communiceren over gevoelens en trauma’s.” In Studio Erasmus spreken wetenschappers en docenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam over actualiteit en het laatste academische onderzoek.

De komende twee jaar onderzoekt HKU samen met Fontys en een breed consortium van culturele organisaties, brancheverenigingen, ondersteunende instellingen, Rijkscultuurfondsen en private fondsen hoe culturele organisaties en fondsen met behulp van artistieke en participatieve methodes impactgericht kunnen werken. Het project wordt geleid door het HKU-lectoraat Waarde(n)vol ondernemen in en door de kunsten.

Van kunstpraktijken wordt steeds vaker verwacht dat ze maatschappelijke verandering teweegbrengen en bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. In de praktijk is het sturen op en aantonen van impact ingewikkeld. Organisaties hebben behoefte aan kwalitatieve methodes die recht doen aan hun manier van werken en aan de impact die ze genereren bij deelnemers en andere stakeholders. Er zijn handvatten nodig voor het sturen op, evalueren en faciliteren van maatschappelijke impact in het sociale domein.

Sinds begin dit jaar heeft Nederland er zes nieuwe musea bij: het gaat om monumentale panden van Hendrick de Keyser Monumenten die zich nu officieel museum mogen noemen. Van een weelderig landgoed in de duinen tot een rijtjeshuis uit de jaren vijftig in Hilversum.

De vereniging koopt en restaureert dit soort historische gebouwen in heel Nederland - het zijn er momenteel ruim 450 en ieder jaar komen er meer bij. Vaak worden ze gewoon bewoond of zijn ze te huur als vakantieverblijf. Zes van die panden voldoen nu aan alle voorwaarden om bij de Museumvereniging te worden ingeschreven - ze kunnen daardoor ook met de Museumkaart bezocht worden.

Tussen ‘talent’ en ‘gearriveerd’ zit een periode waarin het voor veel musici een kwestie van overleven is. Of ze haken af, zoals fluitiste Ilonka Kolthof. ‘Conservatoria leiden studenten op voor een beroep dat bijna niet meer bestaat.’ 

Toen Ilonka Kolthof fluitiste was, kon ze van haar werk amper bestaan. Ze woonde op één kamer, had nooit geld voor kleding of eigen meubels en kon geen nieuwe fiets kopen als haar oude kapot ging. Ze speelde door als ze ziek was, want ze kon het geld niet missen. Het is een situatie die veel klassieke musici bekend voor zal komen. Want het maar net kunnen redden, is heel gewoon in de klassieke muziek. Een mooi verlichte zaal, prachtige muziek, een chique lange jurk of een smoking: een concert geeft het publiek een gevoel van weelde. Maar achter de schermen wordt vaak genoeg na afloop een minimaal geldbedrag overhandigd.

Kolthof gooide uiteindelijk het roer om, werkt nu als communicatieadviseur en woordvoerder bij de Raad voor Cultuur en runt een adviespraktijk voor musici. Ze helpt musici om met betere pr aan meer opdrachten te komen. En ze adviseert musici die worstelen om rond te komen en ook overwegen om te stoppen.

Duurzaam bouwen begint met zo veel mogelijk gebouwen en materialen hergebruiken. Dat scheelt grondstoffen, afval en CO₂-uitstoot. Architecten zien het als hun taak om een nieuwe esthetiek voor deze circulaire aanpak te ontwikkelen. De bouwsector verbruikt 50 procent van alle grondstoffen en veroorzaakt 40 procent van alle CO2-uitstoot en 40 procent van de afvalproductie. Het is duidelijk dat die cijfers fors omlaag moeten om de doelen uit het klimaatakkoord te behalen. Dat kan door beton en staal te vervangen door ‘biobased’ materialen. Deze ‘houtbouwrevolutie’ begint inmiddels op gang te komen. Maar de grootste impact is te bereiken door te werken met bestaande gebouwen en materialen. Daarmee wordt zowel de afvalberg als de CO2-uitstoot gereduceerd, en er zijn geen nieuwe grondstoffen nodig. 

‘Het is belangrijk dat bevlogen architecten en opdrachtgevers laten zien wat er mogelijk is met hergebruik’, zegt Vincent Gruis, sinds 2011 hoogleraar housing management aan de Technische Universiteit Delft, en gespecialiseerd in circulair bouwen. ''Om echt een slag te maken, moet je de organisatie van de bouw aanpakken.’ Daarom meldt Gruis zich met het initiatief Nationale Aanpak Hergebruik Bouwmaterialen bij het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Hij ziet een systeem voor zich waarbij producenten gebruikte gebouwcomponenten terugnemen en opknappen. Ook moet er een nationale marktplaats voor tweedehands bouwmaterialen komen. Op die manier moet in 2035 minimaal 15 procent van het materiaal hergebruikt worden. Dat betekent een verdubbeling ten opzichte van de huidige situatie.

Het Culturele Doelgroepenmodel is uitgebreid. De Culturele Doelgroep Proevende Buitenwijkers is opgesplitst in twee nieuwe subgroepen: de Bruisende Buitenwijkers en Ontspannen Buitenwijkers. Deze wijziging wordt in de komende periode doorgevoerd. Aanleiding voor deze wijziging is dat de Proevende Buitenwijkers, met name in de ‘randen van Nederland’, een grote omvang heeft. Door deze doelgroep verder te differentiëren, wordt het mogelijk om gerichter te werken en beter aan te sluiten bij de specifieke kenmerken en behoeften van de verschillende subgroepen. 

Om de continuïteit van bestaande analyses te waarborgen, blijft de overkoepelende groep Proevende Buitenwijkers naast de twee nieuwe subgroepen bestaan. Dit maakt het mogelijk om historische en toekomstige data met elkaar te blijven vergelijken.

Het Nederlandse initiatief Cineville, dat sinds 2009 een succesvol abonnement voor onbeperkt filmbezoek in onafhankelijke bioscopen biedt, heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een internationaal model voor publieksbinding binnen de culturele sector. Inmiddels is Cineville niet alleen actief in Nederland, maar ook in België, Oostenrijk, Duitsland en - sinds april 2025 - in Zweden. Wat begon als een cultureel ondernemersidee met een sterke lokale verankering, groeit nu via Europese samenwerking uit tot een netwerk dat zowel filmtheaters als filmliefhebbers verbindt.

In 2024 ontving Cineville met het project CINERGY – Cinema innovation through new subscription-based business models in Europe  een Europese bijdrage van ruim 900.000 euro. Die steun gaf ruimte aan een volgende stap in de digitalisering van het model: de ontwikkeling van tools die het publiek niet alleen in cijfers vangen, maar ook in gedrag en voorkeur leren lezen. “De Europese steun kwam precies op het juiste moment,” zegt Samir Azrioual, directeur van Cineville. 

Op de website van fairPACCT staan de index-verhogingen van fair pay salarissen en zzp-tarieven t/m 2026. Er zijn op dit moment actuele tabellen met fair pay salarissen en/of zzp-tarieven vanuit alle 12 Ketentafels voor 14 beroepsgroepen beschikbaar. Hier is voor zeven groepen een definitieve index-verhoging doorgevoerd, bij de andere zeven betreft het een index-prognose. Ter aanvulling op de tabellen zijn er vanuit zeven ketentafels online rekentools beschikbaar. Met behulp daarvan kunnen werkenden en werkverleners per activiteit en/of opdracht uitrekenen wat een fair pay salaris of tarief is.

De culturele en creatieve sector biedt op 14 januari nieuwe Tweede Kamerleden een programma aan in samenwerking met VNG en IPO. In 1,5 uur kunnen Tweede Kamerleden met cultuur en media in portefeuille kennismaken met vertegenwoordigers van de culturele en creatieve sector. De organisaties bieden hen, naast veel inspiratie, inzicht in de omvang, ambities en uitdagingen van de sector. Investeren in cultuur is investeren in: onze samenleving, onze democratie, onze economie, gelijke kansen en oplossingen. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Samen met De Creatieve Coalitie en Platform Makers roept de Kunstenbond politieke partijen op om maatschappelijke weerbaarheid, makersbeleid en een eerlijke culturele arbeidsmarkt centraal te zetten in het nieuwe regeerakkoord. In een gezamenlijke formatiebrief, namens ruim 40.000 cultuurprofessionals, vragen zij om concrete keuzes die makers perspectief bieden. 

Kunst, cultuur en vrije media helpen mensen om verhalen te delen, kritisch te blijven en elkaar te begrijpen. Belangenbehartiger Peter van den Bunder Kunstenbond: “Wie wil investeren in een weerbare samenleving, moet investeren in makers. Dat begint bij eerlijke betaling, betere bescherming en meer kunstenaarsbeleid.” Deze dringende oproep aan de informateur sluit aan bij het Cultuurontbijt dat de culturele en creatieve sector op 14 januari samen met gemeentes (VNG) en provincies (IPO) organiseren voor Tweede Kamerleden om kennis te maken met onze sector. Op 19 januari houdt de Tweede Kamer een debat over de cultuurbegroting.

Op 5 januari lanceerde de gemeente Den Bosch met trots een nieuwe campagne die het rijke amateurkunstleven in onze gemeente centraal stelt. Onder de slogan ‘Stop met scrollen. Start met ontdekken’ nodigen we alle Bosschenaren uit om kennis te maken met de tientallen creatieve verenigingen en community’s die ‘s-Hertogenbosch bruisend maken. Van koren en drumgroepen tot danscollectieven, fotografen en hiphop performers. In de campagnevideo – gemaakt voor, door en met Bossche makers – zie je hoe veelzijdig en inspirerend amateurkunst is.

In januari start een grootschalig landelijk onderzoek naar cultuureducatie in de praktijk van het primair onderwijs. Het onderzoek is een samenwerking tussen verschillende lectoraten van kunst- en muziekeducatie en wordt uitgevoerd onder leiding van prof. dr. Edwin van Meerkerk, hoogleraar cultuureducatie aan de Radboud Universiteit. Het doel van dit onderzoek is om een beter beeld te krijgen van de praktijk van cultuureducatie in het primair onderwijs. 

De onderzoekers willen bestaande en lopende onderzoeken aanvullen met concrete onderbouwing vanuit de dagelijkse schoolpraktijk. Het onderzoek start in januari 2026 met een literatuurstudie, daarna volgen interviews met professionals van 60 verschillende scholen door het hele land. Eind februari 2027 is het definitief onderzoeksrapport klaar. Het onderzoek is een initiatief van Méér Muziek in de Klas, in samenwerking met LKCA, Cultuurconnectie en de ELJA Foundation.

Tekenen of niet? Veel culturele organisaties kwamen voor die keuze te staan toen ze begin dit seizoen de oproep kregen om mee te doen aan een culturele boycot van Israël. Het leidde tot interne gesprekken over actievoeren, veiligheid en wat je verantwoordelijkheid is als cultureel instituut. Hoe zorgen directies dat beslissingen organisatie-breed gedragen worden? Theaterkrant sprak vier leidinggevenden over hun proces.

Inmiddels hebben zo’n zevenhonderd instellingen uit Nederland en België zich aangesloten bij de culturele boycot. Sommige organisaties maakten hun ondertekening bekend op social media of hun website, al dan niet aangevuld door een eigen statement, zoals SPRING; andere lieten hun ondertekening stilletjes opgaan in de lijst, zoals het Zaantheater. De omvang van de actie was dusdanig dat ook wie niet tekende zich genoodzaakt voelde om naar buiten te brengen waarom niet, zoals Het Nationale Theater, maar lang niet elke organisatie deed dat.

Hare Majesteit Koningin Máxima opent op woensdagavond 14 januari de 40e editie van ESNS (Eurosonic Noorderslag) in De Oosterpoort in Groningen. Koningin Máxima bezoekt de openingsshow met optredens van het Duitse theaterduo Siegfried & Joy, de Oekraïense Alina Pash, de Nederlandse band YĪN YĪN en zangeres Lia Kali uit Spanje.

In de openingsshow blikt ESNS terug op de afgelopen 40 jaar met gesprekken, archiefbeelden en bijdragen van onder meer oud-Popprijs-winnaars en Eurocommissaris Glenn Micallef. Met Europe Calling kijkt ESNS ook naar de toekomst. Het manifest wordt uitgesproken door Vlad Yaremchuk, verbonden aan het Atlas Festival in Oekraïne en Music Saves Ukraine.

Wil je als kunstenaar of curator de mogelijkheid krijgen om een artistiek plan te realiseren dat bijdraagt aan de bewustwording van het slavernijverleden? Of ben je een culturele instelling die een kunstenaar, curator of erfgoedprofessional wil betrekken via een aanstelling of opdracht bij een onderzoek, project of programma dat dit bewustzijn versterkt? Misschien kun je gebruik maken van de bijdrage Bewustwording Slavernijverleden.

Het Mondriaan Fonds heeft op verzoek van het ministerie van OCW de tijdelijke regeling Bewustwording Slavernijverleden ontwikkeld. Met deze regeling wil het fonds zowel instellingen als individuele kunstenaars en onafhankelijke curatoren de kans bieden om een plan uit te voeren dat bijdraagt aan bewustwording van het slavernijverleden. Binnen de regeling Bewustwording Slavernijverleden zijn 2 trajecten opgenomen. Voor instellingen: Bewustwording Slavernijverleden – Instelling, voor individuele kunstenaars en curatoren: Bewustwording Slavernijverleden – Individu. 

Op de OPEN Kennisbank vind je de antwoorden op de vragen die je tegenkomt tijdens jouw werk in het erfgoedveld. Alle informatie is samen ontwikkeld of verzameld door mensen uit de erfgoedsector. De OPEN Kennisbank groeit voortdurend en iedereen kan bijdragen, ook jij. Zo blijft de informatie actueel en bruikbaar voor iedereen die met erfgoed werkt.  Of je nu bij een museum, archief, molen of een andere erfgoedorganisatie werkt. 

De OPEN Kennisbank is een initiatief van Stichting OPEN, het landelijke netwerk van alle provinciale erfgoedhuizen in Nederland. Door samen te werken, kennis te delen en te werken aan vernieuwing, ondersteunen we erfgoedgemeenschappen, vrijwilligers en organisaties op landelijk en lokaal niveau. 

De foyer van De Kubus in Lelystad krijgt per januari een nieuwe functie: naast ontmoetingsplek voor cultuurbezoekers wordt het ook een extra huiskamer voor mantelzorgers en hun zorgvragers. Daarmee sluit De Kubus zich aan bij Lelystads Ontmoeten, een initiatief dat inspeelt op de groeiende behoefte aan laagdrempelige ontmoetingsplekken in de stad. 

Volgens Manon Geerlings, projectmanager van Lelystads Ontmoeten, ontstaan er in de huiskamers waardevolle ontmoetingen: “Er is begrip voor elkaars situatie en er ontstaan vriendschappen. Mantelzorgers kunnen hier samen met hun zorgvrager binnenlopen, of juist even tijd voor zichzelf nemen. Dat is belangrijk, want de druk op mantelzorgers is groot.”

Na het faillissement van Microstad hebben zich 23 schuldeisers gemeld bij de curator, onder wie de NS en verschillende gemeenten. De schuld bedraagt ruim 2,8 miljoen euro. Hoe deze wordt afgewikkeld, wordt nog onderzocht. Ook wordt nog bekeken of er sprake was van onbehoorlijk bestuur. Microstad startte in 2022 met plannen om het voormalige KPN-gebouw aan de Prof. Dorgelolaan om te bouwen tot een locatie met diverse werkruimtes en een culturele ruimte in de kelder. Hiervoor kregen de exploitanten Microlab en De Stadstuin een lening van 2,5 miljoen euro uit een regionaal fonds. 

 Het college van burgemeester en wethouders van Dordrecht wil de manier waarop culturele subsidies worden toegekend vernieuwen. De gemeenteraad heeft ingestemd met de uitgangspunten voor deze nieuwe werkwijze, die moet zorgen voor meer duidelijkheid en continuïteit voor culturele organisaties in de stad. 

Met het nieuwe beleid wil het college onder meer meerjarige subsidies toekennen aan een deel van de professionele culturele instellingen. Het gaat om organisaties die in het verleden al meerdere keren per jaar subsidie ontvingen. Daarnaast zijn in een beleidsnotitie beoordelingscriteria vastgelegd waaraan subsidieaanvragen moeten voldoen. Een externe adviescommissie zal deze aanvragen beoordelen.

Het demissionaire kabinet ziet zich gedwongen zijn aanpak van schijnzelfstandigheid verder te versoepelen. De zachte landing wordt verlengd en er zullen vanaf 1 januari nog geen verzuimboetes worden opgelegd, zoals eerder werd gecommuniceerd, aan bedrijven die ten onrechte zzp’ers inzetten voor werk dat feitelijk in loondienst hoort te worden gedaan. Dat heeft staatssecretaris van belastingen Heijnen toegezegd in het debat van 18 december na zware druk vanuit vrijwel de gehele Tweede Kamer.

De Kamer fluit het kabinet hiermee terug op zijn voornemen om vanaf 2026 weer streng te handhaven, inclusief boetes. Volgens een brede meerderheid hebben ondernemers eerst meer duidelijkheid nodig via nieuwe wetgeving, voordat zij financieel bestraft worden. Die duidelijkere regels zijn er op dit moment nog niet. De Belastingdienst zal wel blijven handhaven. Dat betekent dat naheffingen van loonbelasting mogelijk blijven, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025.

De ZINiN Bibliotheek in de gemeente Hellendoorn is in 2025 benoemd tot Best Presterende Bibliotheek van Nederland. Deze titel komt voort uit de jaarlijkse bibliotheekbenchmark van de Koninklijke Bibliotheek. De beoordeling en samenstelling van de landelijke top 20 gebeurt door Mark Deckers, bestuurssecretaris van Rijnbrink. Eerder behaalde ZINiN deze eerste plaats al in 2020. De resultaten hangen samen met het brede en multifunctionele karakter van culturele organisatie ZINiN.

Mark Deckers spreekt waarderend over de ZINiN Bibliotheek. Hij omschrijft ZINiN als een sterke culturele organisatie met meerdere functies. Door de combinatie van bibliotheek, theater, kunst, cultuureducatie en toerisme beschikt ZINiN over brede kennis en grote slagkracht. 

De VNG steunt het voorstel om de subsidietermijn in de Wet specifiek cultuurbeleid te verlengen van 4 naar 8 jaar. Tegelijk vraagt de wetswijziging om nieuwe bestuurlijke afspraken tussen het rijk, provincies en gemeenten met heldere doelen, rolverdeling en ruimte voor lokaal en provinciaal mandaat vooraf. Dat laat de VNG weten in haar reactie op de internconsultatie Zienswijze VNG op het voorstel tot wijziging van de Wet Specifiek Cultuurbeleid. 

VNG pleit samen met het IPO voor het actualiseren van de afspraken tussen OCW, provincies en gemeenten. Over deze herijking is inmiddels overleg gestart, maar we vinden het noodzakelijk dat dit traject is afgerond voordat de wet in werking treedt. De VNG ziet de wetswijziging ook als een kans om het cultuurbeleid meer richting te geven door doelstellingen expliciet in de wet op te nemen. Tot slot benadrukt de VNG dat een langere subsidieperiode op rijksniveau niet automatisch betekent dat gemeenten en provincies dezelfde termijn hanteren in hun cofinanciering.