Trends & Ontwikkelingen

Hoe maak je een voorstelling? Wat komt er kijken bij het organiseren van een festival? En welke kansen zijn er om van je creatieve talent je beroep te maken? 

Met het project Cement Backstage werken Festival Cement en het Koning Willem I College samen om mbo-studenten kennis te laten maken met de praktijk van de culturele sector. Studenten bezoeken voorstellingen, ontmoeten makers, krijgen gastlessen van professionals en ontdekken welke beroepen er allemaal schuilgaan achter een cultureel evenement. Het project draagt direct bij aan de ambitie om talent de ruimte te geven zich te ontwikkelen en het Bossche makersklimaat verder te versterken.

Het Van Gogh Museum en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) hebben overeenstemming bereikt over de financiering van een grootschalige renovatie van het museumgebouw. Dat werd deze donderdag bekendgemaakt. Het museum spreekt in een persbericht van een afspraak „waarmee de continuïteit van het museum en het behoud van de collectie zijn geborgd”. Op financiële details gaan het museum en het ministerie niet in, omdat de overeenkomst „het resultaat is van een vertrouwelijk mediationtraject”.

De Canadese schrijver Anne Carson (76) krijgt dit jaar de Nobelprijs voor Literatuur. Dat maakte de Zweedse Academie zojuist bekend. Carson geldt al jaren als een grote favoriet om de prijs te winnen.

Politieke partij PRO Helmond maakt zich zorgen over de financiële situatie van De Cacaofabriek. De partij wil van het college weten of de problemen vooral te maken hebben met de bedrijfsvoering, of dat ook gekeken moet worden naar hoeveel de gemeente structureel in cultuur investeert. De stijgende kosten en de gemeentelijke subsidie, die in 2026 niet is verhoogd, zijn voor PRO Helmond aanleiding om vragen te stellen. 

Als onderdeel van de Architectenweb Awards 2026 wordt begin november de prijs voor Publiek gebouw van het Jaar 2026 uitgereikt. Uit de inzendingen voor deze prijs heeft de jury drie projecten genomineerd. Dit zijn drie gebouwen met een link met kunst en cultuur: Huis73 in Den Bosch, Museum Vonk in Eindhoven en het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. 

De gemeente Alphen aan den Rijn werkt samen met Voordekunst om culturele makers extra financiering te geven. Culturele makers en organisaties uit de gemeente kunnen een crowdfundingcampagne starten op Voordekunst. Projecten die aan de voorwaarden voldoen, kunnen van de gemeente maximaal 25 procent van het benodigde bedrag krijgen. 

De samenwerking geldt voor makers en organisaties binnen alle culturele disciplines. Volgens de gemeente is crowdfunding niet alleen een manier om geld op te halen, maar ook om publiek vroeg bij een project te betrekken. 

Welke richting kiest een nieuwe generatie kunstenaars? Tijdens ‘State of the Art 2026’ presenteert Stichting Tiny V. negen veelbelovende makers die recent zijn afgestudeerd aan Nederlandse kunstacademies. Op 9, 10, 11, 16, 17 en 18 oktober maakt het publiek in Kunstruimte De Melkfabriek in Den Bosch kennis met hun werk en artistieke ontwikkeling.

Met ‘State of the Art’ biedt Stichting Tiny V. kunstenaars aan het begin van hun professionele loopbaan een podium. De tentoonstelling geeft hen niet alleen de mogelijkheid hun werk aan een breed publiek te presenteren, maar draagt ook bij aan hun zichtbaarheid, netwerk en verdere ontwikkeling.

Door de ontwikkeling van de Tramkade is besloten om alle bestaande huur- en bruikleenovereenkomsten van de panden te beëindigen. Met de organisaties die nu op de Tramkade zijn gevestigd, hebben we afgesproken dat zij hun huidige ruimte vóór 31 december dit jaar verlaten. Dit geldt zowel voor huurders als voor gebruikers die via de leegstandsbeheerder een ruimte gebruiken.

Het aflopen van de overeenkomst geeft huidige gebruikers geen recht op een vervangende ruimte. Toch willen we de bijzondere community die op de Tramkade is ontstaan graag behouden. Daarom onderzoeken we welke tijdelijke ruimtes beschikbaar zijn op de Tramkade of in de directe omgeving. Zo willen we organisaties die moeten vertrekken de mogelijkheid bieden hun activiteiten voort te zetten. Wel is het belangrijk om te weten dat we niet kunnen garanderen dat voor iedereen een nieuwe plek beschikbaar is of dat organisaties op dezelfde locatie kunnen blijven.

Diversiteit alleen maakt het museum nog niet toekomstbestendig. Als musea werkelijk willen meebewegen met de samenleving, moet ook het museummodel zelf op de schop, vinden Karima Aissaoui en Nike Ayinla. 

Als het aan Ayinla ligt is het dan tijd voor een nieuw model. Een museum zou vanuit de basis ontworpen moeten worden voor transformatie. Een museum dat werkelijk wil meebewegen met de samenleving kan niet voortdurend van project naar project leven. Transformatie vraagt namelijk niet alleen om een ander museum, maar ook om een systeem dat zo’n museum ruimte biedt voor groei.

Eindhoven wil de komende jaren extra geld uittrekken voor onder meer woningbouw, cultuur, sociale voorzieningen en veiligheid. Tegelijkertijd wil het stadsbestuur ook 15 miljoen euro bezuinigen op de zorg. Dat staat in de begroting voor 2027.

Een deel van de Eindhovense cultuursector kan opgelucht ademhalen als ze het gemeentelijke huishoudboekje doorlezen. Een paar grote culturele instanties in de stad, zoals Effenaar, verkeren in zwaar weer. Eindhoven steekt komend jaar eenmalig 2 miljoen euro in de sector om 'acute problemen' bij culturele instellingen het hoofd te bieden. Daarnaast krijgt de culturele sector ieder jaar één miljoen euro erbij. 

De Lindenberg wil een vrijplaats zijn voor makers die schuren. En een veilige haven voor iedereen. Meestal gaat dat samen, soms botst het. Dan moet iemand beslissen wie het podium krijgt.

Van organisaties wordt steeds vaker verwacht dat ze positie kiezen. Maar wat als er geen duidelijke goede of foute kant is? Als Teddy Vrijmoet, directeur-bestuurder van Lindenberg Cultuurhuis, een lastig besluit moet nemen, pakt ze de telefoon en belt ze twintig mensen. Van de activist tot de boer om de hoek, van de bestuurder tot de bewoner in de wijk die een baan zoekt. In de nieuwe vijfdelige podcastserie Wie mag het zeggen? hoor je wat er gebeurt vóórdat een standpunt wordt ingenomen: welke waarden wegen mee, wie krijgt een stem en hoeveel ruimte is er voor twijfel?

De enorme verhoging van de tarieven voor evenementen in Breda gaat niet door. Coalitiepartijen D66, Pro Breda en VVD willen de tarieven in 2027 bevriezen. De draai komt nadat achttien evenementenorganisaties, waaronder Stichting Kielegat, Breda Jazz, Breda Barst en Breda Live, gezamenlijk in verzet kwamen tegen de voorgenomen stijging van 112 procent. Zij waarschuwden dat evenementen hierdoor in de problemen kunnen komen.

Het is de droom van bijna iedere beginnende schrijver, je boek in de KB nationale bibliotheek krijgen. Vroeger moest je boek hiervoor eerst uitgegeven worden, maar deze regeling is sinds vandaag verleden tijd. In samenwerking met het Boekenspektakel van de Bibliotheek Utrecht krijgen onuitgegeven boeken nu ook een plekje in het archief. 

“Met Het Boekenspektakel bieden we mensen die iets hebben geschreven dat niet is uitgegeven de kans om hun verhaal te delen. Dat de Koninklijke Bibliotheek dezelfde waarde toedicht aan de verhalen door ze te vereeuwigen in het depot is geweldig,” zegt Deirdre Carasso, directeur-bestuurder van Bibliotheek Utrecht. Al sinds 1798 verzamelt de nationale bibliotheek al ons geschreven erfgoed. Vroeger werden boeken vaak aangedragen door uitgevers, maar nu kunnen de boeken uit Het Boekenspektakel dus ook opgestuurd worden. Hiermee neemt de Koninklijke Bibliotheek volgens Gert-Jan van Velzen, relatiebeheerder depotcollectie KB nationale bibliotheek, deze verhalen op in het geheugen van Nederland.

Van 17 tot en met 25 oktober vindt in Eindhoven de 26e editie van de Dutch Design Week (DDW). In de Lichtstad komen die week onder het thema R.A.W. ruim 2.500 ontwerpers samen. DDW26 staat in het teken van ongepolijst, onderzoekend en experimenteel ontwerp.

“Juist nu technologie, AI en beeldcultuur steeds meer draaien om optimalisatie en perfectie, biedt DDW26 ruimte aan experiment, materiaalonderzoek en radicale verbeelding”, belooft de organisatie. Het programma van de DDW behelst onder meer tentoonstellingen, workshops en debatten. 

Archeologiemuseum Allard Pierson in Amsterdam heeft een illegaal opgegraven antieke vaas vrijwillig teruggegeven aan Sicilië. Het museumstuk werd vanochtend overgedragen aan een Italiaanse delegatie.

Het gaat om de Centuripe pyxis, die al bijna dertig jaar deel uitmaakt van de collectie. Op het opslagvat uit de derde eeuw voor Christus staat een bruiloftsscène afgebeeld, gadegeslagen door de Griekse god Apollo. "Een uniek stuk. Zo rijk versierd, polychroom en ook met goudblad", beschrijft conservator Laurien de Gelder de vaas. "Afscheid nemen doet altijd een beetje pijn", geeft ze toe, "maar het dient een hoger doel."

Goed nieuws voor professionals in de audiovisuele en creatieve sector: het Uitvoerend Agentschap EACEA heeft de eerste oproepen voor 2027 gepubliceerd op het Funding & Tenders Portal. De overige oproepen voor de audiovisuele sector worden verwacht op 20 oktober en 3 december 2026. 

De nieuwe oproepen bieden opnieuw verschillende mogelijkheden voor de ontwikkeling, productie, distributie en internationale positionering van Europese audiovisuele projecten. Ook voor cross-sectorale en innovatieve projecten zijn er kansen binnen het Creative Europe-programma.

Impact Matters koppelt kennis en expertise uit het bedrijfsleven aan concrete vraagstukken van ideële organisaties. Oprichter en directeur Henriëtte van Eeghen vertelt. 

'Als bedrijven hun kennis en ervaring beschikbaar stellen voor vraagstukken van ideële organisaties, geeft dat een enorme ontwikkelingsboost voor de ideële organisatie. Tegelijkertijd is het effect op de betrokken medewerkers en hun bedrijf net zo groot. Het is dus een echte win-win-win.’ Ook voor Pitch Parade, een initiatief van VSBfonds zelf, lopen op dit moment sessies met een consultant van een bij ons aangesloten bedrijf. 

Van daguerreotypie tot spiegelreflex: fotografie viert in 2027 haar 200ste verjaardag en in ‘fotografiecentrum van de wereld’ Frankrijk wordt dat jubileum meer dan groots gevierd.

De aanleiding om het hele museum Bourse du Commerce in Parijs in te richten met de beste afdrukken is de ‘grootschalige, populaire en feestelijke viering’, zoals toenmalig cultuurminister Rachida Dati twee jaar geleden al aankondigde, van de bicentenaire van de fotografie. De oudst bewaarde foto ter wereld is twee eeuwen geleden in Frankrijk gemaakt, de aanleiding voor dertien maanden van tentoonstellingen en symposia. Met de viering wil Frankrijk zijn status als fotografiecentrum van de wereld benadrukken. 

Common Frames maakt films met leerlingen van Internationale Schakelklassen (ISK). In drie dagen, onder leiding van filmcoaches. Joulia en Erdem, negentienjarige nieuwkomers, weten wat dat met je doet.

Beeld is een laagdrempelige taal, bewijst Common Frames sinds de oprichting in 2019. ‘Ook als je nog niet goed Nederlands spreekt, kun je je uiten en je verhaal vertellen’, zegt Joulia. Oprichter en directeur Hemmo Bruinenberg ontdekte de kracht van de camera tijdens zijn masteronderzoek antropologie op een ISK. Nu maken de coaches van Common Frames met leerlingen in drie dagen een complete film.

In tijden van TikTok en Instagram is het des te moeilijker om de jeugd te verleiden om kleine schermpjes te verruilen voor het grote doek. Toch dient jeugdcinema een groot belang, vindt Cinekid-directeur Joanne Oldenbeuving. Eigenlijk vindt ze dat ieder kind minimaal één keer per jaar een echt goede kinderfilm zou moeten zien. Op school, in de bioscoop, of thuis. ‘Om je wereld te verbreden, als deel van de opvoeding. Ik zie dat ook echt als onze opdracht als Cinekid. Dat we meer aanwezig zijn in het leven van kinderen, niet alleen tijdens die ene herfstweek. Maar bijvoorbeeld ook op de platforms waar die kinderen zijn: Netflix, Videoland, zoals we dat nu óók al doen via de NPO.' 

Makers van Nederlandse jeugdfilm trokken de afgelopen jaren meermaals aan de noodklok: subsidies en budgetten lopen terug, evenals de bezoekcijfers.

Koornetwerk Nederland is met Buma overeen gekomen dat ook projectkoren gebruik kunnen maken van de hoge korting op de wettelijk verplichte licentie voor het repeteren en uitvoeren van beschermd werk dat onder de Auteurswet valt.

De korting geldt voor projectkoren die maximaal zes maanden bijeen komen, te rekenen van de eerste repetitie tot de laatste uitvoering. Zij betalen ongeveer 50% van de jaarpremie. Het projectkoor moet een expliciet tijdelijk doel hebben, dat wil zeggen dat na afloop van de zangactiviteit de groep weer wordt ontbonden.

Een scout gaat naar voorstellingen, afstudeerexpositites en premières, duikt in nieuwe ontwikkelingen binnen de cultuursector en spot talent nog voordat het zichtbaar is voor de rest van de wereld. Kansen zien, geven en creëren, dat is de kern van het vak. Een unieke functie binnen het Nederlandse fondsenlandschap, met een meerwaarde die verder reikt dan een aanvraag alleen.

Brabant C ontwikkelt zich voortdurend. Dan is het logisch dat we ook deze belangrijke rol binnen onze organisatie eens met blik op de toekomst onder de loep nemen.W elke invulling krijgt de rol van scout de komende jaren? Hoe kan scouten bijdragen aan het Brabant C van nu? En welke kennis en vaardigheden zijn daarvoor nodig? Kunnen die vanuit praktijkervaring worden opgebouwd, of vraagt dat om iets anders? Dat gesprek is net begonnen. De komende tijd denkt Brabant C hierover na. 

Dansdocent Isa Viktoria van Hees geeft dansles aan ouderen met dementie. Ze ziet haar leerlingen opbloeien, maar waarom werkt dans voor hen eigenlijk zo goed? Dat blijkt verschillende wetenschappelijke verklaringen te hebben.

Dementie is een parapluterm voor verschillende cognitieve ziektes, waarbij hersencellen langzaam afsterven. Volgens het Lancet-rapport van Livingston et al. (2020) zijn er een aantal risicofactoren die bijdragen aan achteruitgang. Zoals te weinig beweging, eenzaamheid en weinig nieuwe prikkels krijgen. Een dansles pakt precies deze factoren aan. Het is fysieke inspanning, het traint evenwicht en coördinatie en het gebeurt altijd samen met anderen.

Leerlingen met ADHD komen vaak beter tot hun recht in de kunstklas dan in het reguliere klaslokaal. Daar bereiken ze een concentratieflow en worden hun impulsiviteit en associatieve vermogen vaak juist een kracht. Eline Vieveen legt uit hoe dat komt – en waarom we in kunstonderwijs juist een voorbeeld kunnen nemen aan het ADHD-brein.

CHANEL heeft het partnership met het onderzoeksproject Vrouwen van het Rijksmuseum met drie jaar verlengd. Het modehuis is sinds 2023 aan het project verbonden. De verlenging krijgt extra betekenis nu het Rijksmuseum en het Museo Nacional del Prado een internationale samenwerking starten rond onderzoek naar de rol van vrouwen in kunst en geschiedenis.

De Kunst van Brabant heeft vier uitgangspunten geformuleerd t.b.v. de nieuwe investeringsregelingen op het gebied van de professionele kunstbeoefening. 1. Een regeling gericht op een sterke culturele keten met ruimte voor nieuwe toetreders en nieuw aanbod. 2. Afstemming van de provinciale financieringsregeling met die van de gemeenten, met ruimte voor lokale afwegingen. 3. Financiële ruimte en stimulerende afspraken. 4. Een toegankelijke, zorgvuldige en transparante procesgang als eerste vereiste. 

Stijgende kosten, fair pay en hoge concurrentie op subsidiegeld zorgen voor flinke financiële druk op de cultuursector. Hoe houd je je staande in dit speelveld? Cultuur+Ondernemen sprak erover met dr. Carolina Dalla Chiesa (Erasmus University Rotterdam), die samen met Anders Rykkja (Queen’s University Belfast) het boek Cultural Funding and Financing – A Guide to New and Traditional Models in Arts and Culture samenstelde. Wat kunnen Nederlandse culturele organisaties en makers leren van internationale ontwikkelingen over financiering, en hoe bouw je aan een gezonde financieringsmix?

Bestuurders zijn als werkgever verantwoordelijk voor het creëren van een veilige werksfeer; toezichthouders zien daarop toe. In de vernieuwde Governance Code Cultuur is dat nog explicieter benoemd. Maar in de dagelijkse praktijk is het invullen van die belangrijke rol aardig complex, weet Annabel Heijen als directeur van Mores. Mores is het advies- en steunpunt sociale veiligheid en grensoverschrijdend gedrag voor organisaties, werkenden en studenten in de culturele, creatieve en mediasector. En dus ook voor toezichthouders en bestuurders. In een artikel vertelt ze wat Mores voor hen kan betekenen.

De Ketentafel Letterenorganisaties presenteert een organisatie-protocol plus een interne en externe gedragscode sociale veiligheid letterenorganisaties. Wat zijn leidraden sociale veiligheid? Dit is een plan of richtlijn om een omgeving te creëren waarin mensen vrij zijn van pesten, discriminatie, agressie en ongewenst gedrag.

De documenten zijn tot stand gekomen op basis van een brede inventarisatie in het culturele werkveld en bij individuele organisaties. Vervolgens is er een openbare consultatie geweest, waarna de ketentafel de input heeft verwerkt in de definitieve versie.

Meer dan 200 culturele organisaties uit heel Europa roepen de EU-lidstaten op om de voorgestelde bezuinigingen op het jaarlijkse budget van Creative Europe voor 2027 terug te draaien. Het initiatief voor deze open brief en de coördinatie ervan lagen bij Culture Action Europe. 

De Raad stelt voor om het budget dat Creative Europe in 2027 aan projecten kan toewijzen, met 31,6 miljoen euro te verlagen. Dit is het vierde begrotingsjaar in de huidige zevenjaarlijkse cyclus waarin de Raad bezuinigingen op Creative Europe voorstelt. "Jaar na jaar moeten we de financiering verdedigen voor samenwerking die de EU naar eigen zeggen wil versterken", aldus de brief.

De Kinderboekenweek is het sterkste instrument om de daling van de Nederlandstalige boekenverkoop een halt toe te roepen. Deze promotieweek van het kinderboek heeft een veel sterkere positie onder het publiek dan de reguliere Boekenweek. Om het tij te keren, dienen de Nederlandse kinderboekenschrijvers zich daarnaast veel sterker te profileren. Dit blijkt uit het jaarlijkse Boekensector Merkenonderzoek van Hendrik Beerda Brand Consultancy.

Het kabinet heeft op 1 oktober een concept voor de nieuwe Zelfstandigenwet gepubliceerd. De wet moet vanaf uiterlijk 2028 meer duidelijkheid geven over wanneer gewerkt mag worden met zzp’ers zonder risico op schijnzelfstandigheid. Tot de ingangsdatum geldt de Wet DBA en het minimumtarief van €38,- ivm het rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief. 

De nieuwe wet in een notendop: meer duidelijkheid vooraf. Locatie- en tijdgebonden werkzaamheden door zzp’ers, zoals muzieklessen, danslessen, cursussen lijken mogelijk te blijven.

Het Harry Wich Stipendium voor scenografie gaat dit jaar naar Ine Roeder. De beurs van 12.500 euro werd op 25 september uitgereikt in Villa Augustus te Dordrecht. Roeder rondde afgelopen zomer de Bachelor Scenografie en kostuumontwerp af aan de Toneelacademie Maastricht.

Het Harry Wich Stipendium werd dit jaar voor de tiende keer uitgereikt. Het Cultuurfonds stelde de beurs in 2017 in, ter gedachtenis aan de scenograaf Harry Wich die in 2002 overleed.