Trends & Ontwikkelingen

Filmeducatie helpt jonge nieuwkomers niet alleen de wereld te begrijpen, maar ook zichzelf zichtbaar te maken. Film kan emanciperen. Door met jonge nieuwkomers te kijken, bespreken en maken, leren ze niet alleen film begrijpen maar ook hun eigen verhaal vertellen. En als jonge nieuwkomers hun eigen beelden maken, kan de wereld eindelijk met hen meekijken. Hierdoor kan een ander verhaal over migratie ontstaan. Fee Geerinck van Filmhub Zuid-Holland vertelt hierover in een blog op Kunstzone.

De gids ‘Innovatie inkopen bij de overheid’ is ontwikkeld om ambtenaren, inkopers en ontwerpers te ondersteunen bij het inkopen van projecten met een innovatieve aard – zoals een ontwerpende aanpak. De gids biedt inzicht in geschikte inkoopprocedures en praktische handvatten om samenwerkingen effectief te organiseren.

De behoefte om een ontwerpende aanpak in te zetten voor complexe vraagstukken neemt toe binnen het publieke domein. Vaak leiden standaard inkoopprocedures tot een uitgekleed of aangepast ontwerptraject, wat geen recht doet aan wat een ontwerpende aanpak kan betekenen in complexe vraagstukken. Hoe kun je deze aanpak toch inkopen om de volle potentie te benutten? De gids helpt je de juiste route te vinden. 

Met 2026 gaat De Publieke Ontwerppraktijk (PONT) haar derde en laatste programmajaar in. In dit jaar zet PONT een volgende stap in het versterken van ontwerp binnen het publieke domein. PONT bouwt aan Publieke Ontwerp Coalities waarin meerdere overheden, maatschappelijke partijen en ontwerpers samenwerken aan een complexe maatschappelijke opgave.

In de afgelopen twee jaar werkte PONT aan het versterken van publieke ontwerppraktijken: samenwerkingen waarin overheidsorganisaties en ontwerpers gezamenlijk werken aan maatschappelijke opgaven. In het laatste programmajaar verschuift de focus van het ontwikkelen en delen van kennis naar het toepassen en toetsen ervan in de praktijk. 

Tot voor kort wilde Renkum de Concertzaal in Oosterbeek liefst verkopen. Nu is de gemeente van plan vier ton te steken in verduurzaming van het pand en heeft wethouder Van Bentem vertrouwen ‘in een verantwoorde toekomst.’ Verkoop is nu minder noodzakelijk omdat de financiële positie van de gemeente is verbeterd. De nadruk kan dus weer liggen op het belang van de Concertzaal voor Oosterbeek als historisch gebouw én als cultureel hart van het dorp, in plaats van alleen een financiële last.’

Als het aan de gemeente ligt krijgt de Concertzaal energielabel A dankzij isolatie, energiezuinige verlichting, een verbeterde klimaatinstallatie en nieuwe beglazing. Dat moet de energierekening met ongeveer 60 procent verlagen. Die besparing moet zorgen voor lagere lasten voor gebruikers. Hoe de invulling van de zaal eruit gaat zien wordt nog onderzocht. Van Bentem zegt dat het de ambitie is van de gemeente dat de Concertzaal weer een centrale rol gaat spelen in het culturele leven van de gemeente en voor toekomstige generaties behouden blijft. 

Bijna 1700 kunstenaars en makers zoeken elk jaar naar betaalbare werkruimte in Amsterdam. Dat is niet vreemd: ongeveer de helft van de beroepskunstenaars verdient minder dan het gemiddelde Nederlandse jaarsalaris en heeft daardoor weinig financiële ruimte voor een hoge huur. Een zeer beperkt aantal kunstenaars komt in aanmerking voor een gesubsidieerd atelier. Bovendien verwacht de gemeente tussen 2023 en 2026 13.000 vierkante meter aan atelierruimte te verliezen omdat er broedplaatsen verdwijnen, wat het vinden van een geschikte werkplek nog moeilijker maakt.

Hierdoor valt een grote groep jonge, beginnende kunstenaars buiten de boot. Zij belanden vaak in tijdelijke studio’s. Drie kunstenaars vertellen in Het Parool over hun zoektocht: ‘Soms denk ik: krijg ik morgen die e-mail dat we eruit moeten?’

Sinds zijn aantreden heeft Trump niet alleen de Senaat en het Huis van Afgevaardigden naar zijn hand gezet; ook publieke instanties, universiteiten, media, ngo’s en culturele instellingen heeft hij gedwongen zich te hervormen. Het is een doemscenario waar we in Europa voor zouden moeten waken. Reden voor de Nederlandse Raad voor Cultuur om met een advies te komen om ervoor te zorgen dat artistieke vrijheid in de toekomst beter wordt beschermd. 

Politici en overheid moeten wat de Raad betreft actief uitdragen dat „iedereen in Nederland volgens de Grondwet vrij is om elkaar verhalen te vertellen en kennis te nemen van andere perspectieven”. Dat is in feite een open deur volgens de NRC, maar treurig genoeg is het hard nodig die boodschap te herhalen. Want niet alleen in de VS worden stemmen gesmoord en de cultuur witgewassen, ook in Europa gebeurt het. De tijd van schouderophalen bij politici die cultuur afdoen als overbodig of elitair is voorbij, dergelijke denkbeelden gaan niet vanzelf voorbij. De alarmbellen zijn al vaak genoeg afgegaan, het wordt nu tijd dat alarm serieus te nemen.

Onderwijs-, welzijns- en jongerenorganisaties in Lelystad starten een gezamenlijke aanpak om jongeren beter te ondersteunen in hun ontwikkeling. Voor het programma Jong Talent, gewoon doen! heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bijna 2 miljoen euro subsidie toegekend, verspreid over de komende drie jaar. Het programma richt zich op talentontwikkeling, ontmoeting en maatschappelijke betrokkenheid van jongeren.

Het initiatief is genomen door de gemeente Lelystad en wordt uitgevoerd in samenwerking met onder meer SWV VO Lelystad (coördinatie), Porteum, Aeres, MBO College en Eduvier (vanuit het onderwijs), Flevodrome, YFC, SPOT, Buddy en Meer en De Buurjongens (vanuit sociale projecten). De betrokken organisaties bundelen hun krachten om jongeren beter te bereiken, te ondersteunen en te begeleiden op gebieden zoals welzijn, onderwijs, werk en persoonlijke ontwikkeling.

Maar liefst vier theatermakers maken voorstellingen over grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector. Raygin Fullinck, Ada Ozdogan, Florian Myjer en Valentijn Dhaenens leggen net andere accenten, maar allemaal stellen ze de vraag: hoe kun je het wél goed doen? 

De theatermakers vertellen hoe grensoverschrijdend gedrag in de cultuursector kan worden voorkomen. Zij zeggen dat duidelijke afspraken, open communicatie en een veilige werksfeer heel belangrijk zijn. Ook vinden ze dat leidinggevenden beter moeten letten op machtsverschillen. Iedereen moet elkaar kunnen aanspreken op gedrag, zodat problemen vroeg worden opgelost. Zo kan samenwerken prettiger en veiliger worden voor iedereen.

Gabriël van den Brink betoogt dat cultuur en samenleving ten onrechte steeds vaker door elkaar worden gehaald, wat leidt tot het cancelen van kunstenaars, schrijvers en evenementen. Volgens hem draait cultuur om betekenis, verbeelding en kwaliteit, niet om sociale normen zoals veiligheid en gelijkwaardigheid. Persoon en werk worden te vaak vereenzelvigd, terwijl cultuur juist kan helpen maatschappelijke spanningen te verzachten. Door kunst en cultuur te politiseren verliezen ze hun verbindende kracht. Van den Brink pleit ervoor culturele uitwisseling te stimuleren in plaats van te beperken: luister naar elkaars verhalen, zoek de confrontatie op en “cancel het cancelen”.

Goed verduurzamings‑ en klimaatbeleid kan de Nederlandse festivalsector toekomstbestendig maken, maar een mix van klimaatverandering, regelgeving en het wegvallen van financiële kaders zet de toekomst ervan zwaar onder druk. Dat blijkt uit het adviesrapport ‘De toon maakt de muziek’ van het Nationaal Klimaat Platform (NKP). Het NKP roept de overheid op om festivals en dorpsfeesten expliciet in te zetten als proeftuinen voor klimaat‑ en energieoplossingen en beleid te formuleren dat de sector ondersteunt in plaats van belemmert.

Festivals en dorpsfeesten worden door het NKP gezien als motoren voor maatschappelijke vernieuwing en sociale cohesie. Ze vormen volgens het rapport een cruciaal onderdeel van het culturele landschap en fungeren als proeftuinen waar innovatieve oplossingen voor klimaat en energie worden uitgeprobeerd. Uit het onderzoek blijkt dat veel festivals al ver zijn in hun verduurzaming en als experimenteerruimte fungeren.

PEN Nederland heeft vier nieuwe ambassadeurs aangesteld voor haar jaarlijkse Ambassadeursproject. Dat meldt de pas aangetreden voorzitter Joke Hermsen op LinkedIn. Milouska Meulens, Stine Jensen, Twan Vet en Christine Otten zullen zich het komende jaar inzetten voor collega-schrijvers die wereldwijd worden bedreigd, vervolgd of het risico lopen het zwijgen opgelegd te worden vanwege hun werk.

Het Ambassadeursproject van PEN Nederland heeft als doel om de internationale vrijheid van meningsuiting en literaire expressie te versterken. Elk jaar kiest PEN vier prominente Nederlandse auteurs die tijdens publieke optredens, media-optredens en andere activiteiten aandacht vragen voor de situatie en het werk van vier vervolgde schrijvers. Zo geeft de organisatie een gezicht aan schrijvers wier vrijheid of zelfs leven op het spel staat en toont het internationale solidariteit. 

Thomas Groen (36) had zomaar tijdelijk directeur van een afgebroken theater kunnen zijn. Toen hij solliciteerde bij het Zaantheater, liep het onderzoek naar sloop en nieuwbouw of renovatie van het gebouw. Recent werd bekend dat de schouwburg blijft staan en daar is de Abcoudenaar blij om. Zijn doel voor de komende jaren: meer bezoekers met een biculturele achtergrond de zaal in krijgen.

Het is dé uitdaging waar Groens voorgangers en andere culturele instellingen zich al jaren voor gesteld zien. Zaanstad telt zo’n 180 nationaliteiten, maar dat is in de zalen niet te merken. „We kunnen ons nog niet op alle groepen richten, we moeten keuzes maken. Nu kies ik voor inwoners met een biculturele achtergrond. Het beste is om met scholen te beginnen." 

De gemeenteraad van Oirschot verlengt de projectsubsidie voor evenementen en projecten tot 1 januari 2028. Inwoners en verenigingen kunnen hiermee activiteiten en initiatieven in de gemeente blijven ontwikkelen.

De projectsubsidie, oorspronkelijk bedoeld om na drie jaar te stoppen, blijft bestaan tot de fusie met gemeente Best. Deze regeling stimuleert projecten en evenementen die bijdragen aan cultuur, sociale cohesie en behoud van immaterieel erfgoed in Oirschot. Zowel inwoners als organisaties kunnen een aanvraag indienen.

BNO heeft op 22 januari de zesde editie van het toonaangevende Dd, Dutch Designers Yearbook gepresenteerd. Gevat in een hardcover vormt de publicatie hét overzicht van een jaar Dutch design en belicht het relevante ontwikkelingen binnen het vak. Dit jaar is het thema Undercurrents. 

Dd Yearbook ’25–’26 kijkt zowel terug op het afgelopen jaar als vooruit naar de toekomst van de Nederlandse ontwerpwereld. Vanuit het thema Undercurrents worden hoopvolle tegenbewegingen in beeld gebracht waarmee de ontwerpsector reageert op de uitdagingen waar deze tijd ons voor stelt. Het boek staat bol van de voorbeelden van jonge én gevestigde ontwerpers die nieuwe perspectieven ontwikkelen op onderwerpen als duurzaamheid, technologie en samenleven.



Koningin Máxima heeft donderdagochtend een werkbezoek gebracht aan basisschool De Stromen in Alphen aan den Rijn. De school doet mee aan de pilot Meer ruimte voor creativiteit, een landelijk initiatief dat creatief onderwijs op basisscholen stimuleert.

Een belangrijk onderdeel van het bezoek was een rondetafelgesprek met vijf leerlingen uit groep acht. Zij vertelden over hun ervaringen met creatieve workshops zoals tekenen, muziek en songwriting. De leerlingen kregen les van vakdocenten en konden kennismaken met verschillende kunstvormen. Volgens de leerlingen was de keuze groot en de korte workshops leerzaam en leuk. Met het bezoek van de koningin is ook de landelijke uitrol van het project officieel van start gegaan. In totaal krijgen 75 scholen ondersteuning via een creativiteitsbudget.

Marco Gerris en Yasmin Hilberdink-Göker hebben van de gemeente een Andreaspenning ontvangen. Choreograaf Gerris vanwege zijn ‘grensverleggende inzet’ voor de Amsterdamse podiumkunsten en de talentontwikkeling bij jongeren, en Hilberdink-Göker voor het oprichten van de succesvolle Strijkkwartet Biënnale.

De Andreaspenning wordt toegekend aan personen die grote prestaties hebben verricht op sociaal, cultureel, maatschappelijk of economisch gebied voor Amsterdam. Ook personen die zich minimaal tien jaar als vrijwilliger voor een maatschappelijk doel hebben ingezet ontvangen de onderscheiding.

Scholen, bibliotheken, sporthallen, culturele centra: veel gemeenten hebben te weinig, of soms zelfs helemaal geen geld aangewezen om hun gebouwen te onderhouden en te vergroenen. Terwijl de spaarpot van alle gemeenten samen weer is gegroeid. Geef geld uit aan die gebouwen, anders gaat het ten koste van de leefbaarheid, waarschuwt accountantskantoor BDO.

Dat bedrijf neemt jaarlijks de financiën van alle 342 Nederlandse gemeenten onder de loep. Op het eerste oog gaat het goed in de gemeentelijke portemonnee: BDO deelt maar acht onvoldoendes uit, en komt met een gemiddeld rapportcijfer van 8,4. Tegelijkertijd maken de rekenmeesters zich wél zorgen, onder meer over wat in jargon ‘maatschappelijk vastgoed’ heet: van het zwembad tot de muziekschool en van de kinder- tot de daklozenopvang. Geld steken in die gebouwen is wel degelijk ‘noodzakelijk’, staat in het begeleidende persbericht. 

De musical Soldaat van Oranje draagt bij aan de culturele uitstraling van de gemeente Katwijk, laat het college van burgemeester en wethouders weten in een reactie op het stoppen van de musical. De productie zorgde ook al voor extra bezoekers en gaf een impuls aan de lokale economie, aldus de gemeente. "Daarmee leverde Soldaat van Oranje een bijdrage aan het culturele leven, zowel lokaal als regionaal."

Het Parktheater in Eindhoven is maandag uitgeroepen tot winnaar van de VVTP Theaterprijs 2025 in de categorie grote theaters. Directeur Giel Pastoor was aanwezig om de prijs in ontvangst te nemen. De vakjury roemt de brede uitgebalanceerde programmering en de technisch hoogwaardig uitgeruste zalen. Daarnaast krijgen de medewerkers van het Parktheater een pluim. ‘Van receptie tot kantoor en van horeca tot backstage straalt de organisatie op alle niveaus professionaliteit uit’, aldus de jury.

De Theater van het Jaarprijs wordt sinds 2010 uitgereikt tijdens Het Grote VVTP Theater Event van de Vereniging Vrije Theaterproducenten. Het Parktheater won de prijs in 2014 ook.

De gemeenteraad in Zeist stemde gisteravond in met de 'Gebiedsvisie Markt'. Dat betekent dat er een onderzoek komt naar de herinrichting van het centrale plein. Daarbij wordt vooral gekeken naar de sloop van het veelbesproken gebouw De Klinker en de bouw van een nieuw 'Huis voor Cultuur en Ontmoeting' op de Markt.

Aan de beslissing van de gemeenteraad om verder te gaan met een herinrichting van het grootste plein van het dorp ging een jarenlange discussie vooraf. Er waren debatten in de gemeenteraad en verschillende inspraakavonden waar inwoners en ondernemers hun mening konden geven.

De online Bibliotheek is in 2025 weer gegroeid. Dat blijkt uit voorlopige cijfers die de KB deelt. Zowel het aantal uitleningen als de collectie nam toe. De online Bibliotheek is een dienst van de KB. In 2025 werden zo'n 9 miljoen titels geleend bij de online Bibliotheek: bijna 6 miljoen e-books en 2,9 miljoen luisterboeken. Het totaal aantal digitale uitleningen was ongeveer 5 procent hoger dan in 2024. Ook de collectie van de online Bibliotheek groeide in 2025. De collectie bevat nu bijna 50.000 e-books en bijna 17.000 luisterboeken.

Bibliotheken spelen een belangrijke rol bij een leven lang leren, van het stimuleren van lezen tot ontwikkelingen op het gebied van AI. Maar als lokale bibliotheek mis je soms de omvang om op dit gebied grote stappen te zetten. In de regio Oost-Brabant en Noord-Limburg werken acht bibliotheken daarom al een aantal jaren samen. Onder de noemer Brainport Bibliotheken werd die samenwerking door het tekenen van een samenwerkingsovereenkomst bekrachtigd.

Het gaat om de bibliotheken Helmond-Peel, Veldhoven, Dommeldal, De Kempen, BiblioPlus, Bibliocenter, Lage Beemden en Eindhoven. De komende jaren gaan ze nog intensiever samenwerken om nieuwe producten te ontwikkelen en betere diensten te bieden aan de mensen in hun werkgebied. 

BAM! Popauteurs, NMUV, NVPI en MMF NL lanceren samen het convenant ‘Safe Music Space’ voor writingcamps: “Creativiteit bloeit pas echt als de werkomgeving veilig is”

BAM! Popauteurs (de grootste beroepsvereniging van popmuzikanten), NMUV (Nederlandse Muziek Uitgevers Vereniging), NVPI Muziek (brancheorganisatie van muziekproducenten) en MMF NL (Music Managers Forum Nederland) slaan de handen ineen voor een veiligere muzieksector. Met het nieuwe Safe Space-convenant spreken de organisaties gezamenlijk af om sociale veiligheid tijdens writingcamps actief te bevorderen, te bewaken en bespreekbaar te maken. “Een writingcamp moet een plek zijn waar creativiteit kan bloeien: songwriters verdienen een professionele omgeving die vrij is van discriminatie, grensoverschrijdend gedrag, intimidatie en geweld” aldus Arriën Molema (voorzitter BAM! Popauteurs).

Het schilderij Bloempjes in een kopje van Chinees porselein (1884) van Odilon Redon (1840-1916) is overgedragen aan de Staat der Nederlanden en in langdurig bruikleen gegeven aan het Van Gogh Museum. Het kleine olieverfschilderij op paneel geldt als een zeldzaam vroeg bloemstilleven binnen Redons oeuvre en is daarmee opnieuw onderdeel van een publiek toegankelijke collectie met een historische band met Vincent van Gogh. 

De Franse cultuurcamping Charme organiseert voor het eerst een inspiratieweek voor kunstvakdocenten. Tijdens deze week kunnen docenten en trainers hun expertise uitwisselen en elkaar inspireren. Aankomende zomer, van 4 tot 11 juli, organiseert Charme voor het eerst een speciale inspiratieweek voor kunstvakdocenten. Omdat ze vaak alleen werken, wil Charme hen de mogelijkheid bieden om onderling werkmethodes uit te wisselen, inzichten te delen, nieuwe werkvormen te proberen, en mogelijk cross-overs te maken tussen de verschillende disciplines.

Het afgelopen festivalseizoen werd in Europa niet alleen gekenmerkt door artistieke hoogtepunten, maar ook door een sterk veranderende politieke context. Voor veel festivals bleek die context een van de grootste uitdagingen van dit moment. Festivalorganisatoren bevinden zich steeds vaker in een spanningsveld tussen politieke machtsverhoudingen, activistische druk en maatschappelijke verwachtingen. Boycotoproepen, het schrappen van artiesten, publieke verontwaardiging op sociale media en het intrekken van subsidies maken duidelijk hoe kwetsbaar live-evenementen zijn geworden in een sterk gepolariseerde samenleving.

In het European Festival Report 2025 van vakblad IQ beschrijven festivaldirecteuren hoe zij omgaan met deze realiteit. Ook tijdens het International Festival Forum (IFF) deelden organisatoren hun ervaringen en strategieën.

In het najaar van 2026 verschijnt in de Tilburgse Spoorzone het Groen Podium: een tijdelijke groene constructie die onderdeel is van Van Gogh Homeland, een publiek programma rond grote duurzaamheidsopgaven. Het Groen Podium fungeert als experimentele omgeving waarin ontwerp, verbeelding en stedelijke vraagstukken samenkomen.

Het bouwwerk, ontworpen door architect Winy Maas (MVRDV), tevens curator van het programma, wordt vormgegeven als een groene oase met meerdere verdiepingen, vol bomen, struiken en planten. Via een ‘green sky walk’ bewegen bezoekers langs pop-up exposities en kunstinstallaties die thema’s als vergroening van steden, hittestress en toekomstbestendige leefomgevingen op een ervaarbare manier verkennen. Het podium nodigt uit om te dwalen, te kijken en nieuwe perspectieven te ontdekken.

Componist Philip Glass ziet af van zijn geplande optredens in het Kennedy Center in Washington D.C. In een brief aan zijn orkest schreef Glass dat „de waarden van het Kennedy Center vandaag de dag in direct conflict staan met de boodschap van de symfonie”. Hiermee sluit Glass zich aan bij een groeiende lijst artiesten die hun optredens in het gebouw annuleren vanwege de steeds grotere inmenging van de Amerikaanse president Donald Trump bij het cultureel centrum. Begin januari kondigde de Washington National Opera al aan niet meer te gaan optreden in het Kennedy Center, evenals Béla Fleck, Stephen Schwartz, Renée Fleming en Chuck Redd.

Trump zet de organisatie steeds meer naar zijn hand. Naast de naamswijziging benoemde hij zichzelf tot voorzitter van de raad van toezicht, ontsloeg hij bestuursleden en benoemde vertrouwelingen op invloedrijke posities.

Een brede groep prominente Nederlanders uit het onderwijs, de wetenschap en de politiek roept staatssecretaris Koen Becking op om zijn voornemen tot beëindiging van de rijkssubsidie voor het Nationaal Onderwijsmuseum (NOM) te heroverwegen. Dat meldt Neerlandistiek. Volgens de initiatiefnemers staat daarmee het voortbestaan van een uniek en onvervangbaar onderdeel van het Nederlandse cultureel erfgoed op het spel.

Het Nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht behoort tot de oudste musea van Nederland en viert in 2027 zijn 150-jarig bestaan. Het museum beheert een collectie van circa 325.000 objecten, waaronder leermiddelen, schoolboeken, illustraties, audiovisueel materiaal en archieven van onderwijsvernieuwers. Samen vertellen zij het verhaal van het Nederlandse onderwijs en daarmee van de ontwikkeling van de samenleving als geheel.

Het Europese burgerinitiatief ‘Stop Destroying Videogames’ heeft voldoende handtekeningen verzameld om door de Europese Commissie in behandeling te worden genomen. Ruim 1,29 miljoen gamers eisen dat makers online spellen niet zomaar offline mogen halen, omdat consumenten er voor hebben betaald. Het initiatief gaat over een fundamentele vraag: van wie is een digitaal product? De betalende consument of het bedrijf dat het product in leven houdt op online servers?

BredaPhoto lanceert een nieuw initiatief: Talent in de Vitrine. Twee grote vitrines in de hal van station Breda vormen dit hele jaar het podium voor jong fotografisch talent. In deze bijzondere projectruimte krijgen zes recent afgestudeerde kunstenaars van verschillende kunstacademies in Nederland de kans om hun werk te tonen aan een breed publiek.

Het Parktheater in Eindhoven is uitgeroepen tot winnaar van de VVTP Theaterprijs 2025 in de categorie grote theaters. De vakjury roemt de brede uitgebalanceerde programmering en de technisch hoogwaardig uitgeruste zalen. Daarnaast krijgen de medewerkers van het Parktheater een pluim. ‘Van receptie tot kantoor en van horeca tot backstage straalt de organisatie op alle niveaus professionaliteit uit’, aldus de jury. De Theater van het Jaarprijs wordt sinds 2010 uitgereikt tijdens Het Grote VVTP Theater Event van de Vereniging Vrije Theaterproducenten.