Trends & Ontwikkelingen

In Almkerk is het Hart van Almkerk, de nieuwe multifunctionele accommodatie met onder andere twee scholen, kinderopvang en een dorpshuis, feestelijk geopend. Het is een gebouw geworden waar, zoals directeur Marloes van der Meijden van basisschool de Almgaard het zei, men elkaar kan ontmoeten, verbinden en kennis kan delen. Sport, cultuur, onderwijs en welzijn komen er samen.

Passeer de wanden van mos en er gebeurt iets bijzonders: daglicht stroomt door 24 ramen in het plafond naar binnen. Ons Klooster in Nuenen is bijna onherkenbaar. Na jaren plannen en uitstel is het dorpshart eindelijk open.

Dorpshuis 2.0, cultureel centrum, gemeenschapshuis, ontmoetingsplek. Er zijn vele benamingen gebruikt maar onder de naam ‘Ons Klooster’ moet het nieuwe dorpshart een bruisende plek worden waar inwoners elkaar ontmoeten, verenigingen samenkomen en cultuur en activiteiten alle ruimte krijgen.

Een Bibliotoop heeft meer te bieden dan het uitlenen van boeken en cd’s: je kunt er ook mensen ontmoeten. Dat was dan ook het geval tijdens de Biblio-t-Open Dag, waarbij de vernieuwde Bibliotoop Tongelre zich aan de buurt presenteerde. Het is een plek voor en door de bewoners van Tongelre. Er kunnen boeken geleend worden, maar het gaat verder dan dat. Een bibliotoop heeft een buurthuisfunctie, het is een ontmoetingsplek.

Van drones tot LEGO tot een enorm bubbelbad: lichtkunstfestival GLOW begint zaterdag 7 november. Vorig jaar trok de lichtkunst in Eindhoven, Helmond, Veldhoven, Best, Oirschot en Laarbeek een recordaantal van één miljoen bezoekers. Omroep Brabant. Dit jaar pakt GLOW uit met een droneshow in het Philips Stadion. 

GLOW bestaat uit een looproute van vijf kilometer door het centrum van Eindhoven. Bezoekers komen langs ongeveer dertig lichtkunstwerken. Het thema is dit keer Connect, verbinden. Bij de jubileumeditie van 2025 kwamen er in Eindhoven 800.000 bezoekers. Ook Helmond, Oirschot,  Best, Veldhoven en Lieshout doen mee.

Den Bosch heeft er een nieuwe tijdelijke culturele broedplaats en sociale laadpaal bij: de IJzergieterij. Op steenworp afstand van de Tramkade. 

„De kracht van creatie is terug van weggeweest. Alleen is de hedendaagse IJzergieterij in vergelijking met vroeger op een totaal andere leest geschoeid. Het is nu de plek waar creatieve verbeeldingskracht, kunst, verbinding en gemeenschapskracht samenkomen”, verduidelijk grondlegger Minou Bosua. Allerlei sociale en culturele projecten zijn er inmiddels gehuisvest. Van het alom bekende Tapijt voor Vrede tot de Geef Mee-winkel van stichting VEADS.

Hoewel ASML een belangrijke geldschieter is voor het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven, mag de financiering van het museum niet afhankelijk zijn van bijdragen van één private partij. Het is een van de vele afspraken die de gemeente Eindhoven en techbedrijf ASML woensdag hebben vastgelegd in een intentieverklaring. Die moet ertoe leiden dat het nieuwe museum op uiterlijk 1 januari 2034 de deuren kan openen. In dezelfde overeenkomst belooft Eindhoven zich de komende jaren in te spannen om ook andere bedrijven en overheden, zoals het Rijk en de provincie, mee te laten betalen aan het nieuwe museum. De 5 miljoen euro die ASML vanaf de opening jaarlijks gedurende 20 jaar bijdraagt, wordt gebruikt voor de exploitatie.

Het Waalwijkse gemeentebestuur wil de komende jaren fors snijden in de subsidie voor het Schoenenkwartier. Volgend jaar gaat het om een ton minder, oplopend tot een half miljoen euro in 2030. „Als dat zo blijft, is het einde oefening”, stelt Jurgens. „We moeten in dat geval de huur van het pand opzeggen. Het museum gaat dan uiterlijk eind 2028 dicht. Waalwijk verliest zo zijn erfgoed, zijn collectie.”

Het Schoenenkwartier geeft niet op, al dringt de tijd. De politiek beslist donderdag 12 november over de gemeentebegroting, waarin die bezuinigingen zijn opgenomen. Directeur Rinske Jurgens deed donderdagavond een dringend beroep op de gemeenteraad om de plannen te herzien. Daarvoor stuurde het museum ook een brandbrief naar gemeenteraad en college. Jurgens en de Raad van Toezicht nemen daarin geen blad voor de mond. „Iedereen bij het Schoenenkwartier is geschokt en teleurgesteld.” Volgens het Schoenenkwartier beloofde de nieuwe coalitie goed overleg over de toekomstplannen, maar komt daar in de praktijk weinig van terecht

De renovatie van het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank in Amsterdam is onderscheiden met de Gouden Piramide 2026. De rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, waaraan een trofee en een geldbedrag van 75.000 euro zijn verbonden, werd donderdag uitgereikt door minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Elanor Boekholt-O’Sullivan.

Eeuwenlang was portretkunst een traditie, mensen lieten zich graag en veel portretteren. Er zijn de beroemde en minder beroemde portretten in musea, maar ook die van voormalig directeuren, hoogleraren, theatermakers of dirigenten in gangen en zalen van bedrijven, universiteiten, schouwburgen en het concertgebouw. Maar de traditie om mensen bij leven te portretteren is zo goed als verdwenen, waardoor portretkunst niet of nauwelijks meer deel uitmaakt van de hedendaagse beeldende kunsten.

De Nederlandse Portretprijs is ingesteld om portretkunst weer – of eindelijk weer – een podium te bieden.Om het tienjarig bestaan van De Nederlandse Portretprijs te vieren is in Slot Zeist momenteel een tentoonstelling te zien met de portretten van de prijswinnaars en een aantal genomineerden: Het portret 2026.

Het Duits Lijntje moet veranderen van een simpel wandeltraject in een soort van langgerekt park vol cultuur, geschiedenis, natuur en kunst. Dat is de kern van het Masterplan 'Van spoorlijn naar levensader' dat Kunststichting Meierijstad onlangs overhandigde aan kunst en cultuurwethouder Wern van Asseldonk. Als het aan de stichting ligt, krijgt de historische spoorverbinding de komende jaren een flinke metamorfose.

In het regeerakkoord spreekt het kabinet expliciet de ambitie uit om meer aandacht te geven aan muziekscholen, talentontwikkeling en een landelijke dekking van cultuurvoorzieningen. Juist daarom verbaast het ons dat cultuurbeoefening geen expliciete plaats heeft gekregen op de agenda van het eerste wetgevingsoverleg Cultuur van deze kabinetsperiode. 

Terwijl de Tweede Kamer spreekt over de cultuurbegroting, de geografische spreiding van cultuur en de toekomst van het cultuurbestel, blijft het fundament van die onderwerpen buiten beeld. Daarom hebben Cultuurconnectie en Méér Muziek in de Klas in aanloop naar het wetgevingsoverleg Cultuur een brief gestuurd aan de leden van de vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Asma en Abdelkarim El-Fassi van productiehuis ZOUKA winnen de CFAP Prijs 2026. De jaarlijkse prijs voor audiovisuele producenten is de belangrijkste in zijn soort in Nederland en werd uitgereikt in Het Documentaire Paviljoen in Amsterdam.

Het Nederlands Filmfonds heeft ruim 5,5 ton subsidie uitgekeerd aan een prestigieuze speelfilm waarvan vanaf het begin onzeker was of die zou uitkomen en of er genoeg geld voor zou zijn. Het fonds maakte daarbij uitzonderingen op zijn eigen regels en controleerde niet of de film daadwerkelijk afkwam. Het gaat om de film Lucca Mortis van de bekende Britse arthouse-regisseur Peter Greenaway, woonachtig in Amsterdam. Het is een prestigieus project, met Oscarwinnaars Dustin Hoffman en Helen Hunt in de hoofdrol. Het verwachte budget bedroeg ruim 13 miljoen euro.

Via een subsidieregeling zegde het Filmfonds in 2023 ruim 600.000 euro toe. Bij de aanvraag moet vaststaan dat de film in Nederland te zien zal zijn. Maar die garantie ontbrak. "Wij geloven in de productie. Dan kunnen wij een uitzondering maken", verklaart zakelijk directeur van het Filmfonds, George van Breemen. Dat geloof baseerde het fonds op "de regisseur, de cast en mensen met een brede staat van dienst" die meewerkten.

Annelies van Roij werkt als cultuurcoach in Bergeijk (Noord-Brabant) en is één van de drie kandidaten die kans maken op BNG Cultuurcoachprijs 2026. Op de website van het LKCA staat een portret. Annelies zit in haar derde jaar als cultuurcoach in de gemeente Bergeijk. Ze verbindt kunst en cultuur met onderwijs, sport, zorg en welzijn en brengt jong en oud samen.

De Groene Loper Maastricht heeft in Napels de Build Europe Award gewonnen. Na de NEPROM-prijs eerder dit jaar volgt nu ook Europese erkenning voor de gebiedsontwikkeling bovenop de A2-tunnel, die leefbaarheid, vergroening en stedelijke vernieuwing combineert.

De Europese onderscheiding wordt door Build Europe toegekend aan gebiedsontwikkelingen die uitblinken in duurzaamheid, innovatie, ruimtelijke kwaliteit en maatschappelijke impact. Daarmee krijgt niet alleen het Maastrichtse project internationale erkenning, maar ook de Nederlandse aanpak van complexe stedelijke gebiedsontwikkeling.

“Een hele eer, Herman zou hier heel blij mee zijn geweest”, zegt Xandra Brood, weduwe van de in 2001 overleden rockmuzikant en beeldend kunstenaar Herman Brood. Een schilderij van zijn hand is donderdag officieel opgenomen in de rijkscollectie, ons gezamenlijke kunstbezit. Dat was nog nooit gebeurd, voor zover ze weet is er nooit een werk van Brood aangekocht door een museum.

Er zijn in Nederland veel professionele podiumkunstgezelschappen, zoals orkesten, dansgezelschappen, theatergezelschappen en koren. Naast hun hoofdtaak, het geven van optredens en voorstellingen, kunnen zij educatieactiviteiten aanbieden. 

In de eerste editie van de Monitor professionele podiumkunstgezelschappen en hun activiteiten voor cultuureducatie gaat het LKCA dieper in op de educatieactiviteiten van professionele podiumkunstgezelschappen.

Avans Hogeschool sluit de vestiging van St. Joost in Den Bosch en brengt al het kunstonderwijs samen op de campus in Breda. Door dalende studentenaantallen is het volgens de hogeschool moeilijk om de kwaliteit op twee plekken hoog te houden.

„Het doet pijn en het geeft verdriet, zowel in Breda als in Den Bosch”, zegt Avans-bestuursvoorzitter Marjan Hammersma. Zij heeft de afgelopen weken aan de medewerkers van kunstopleiding St. Joost moeten vertellen dat Avans van plan is de vestiging in Den Bosch te sluiten. In Breda moeten medewerkers over een paar jaar afscheid nemen van hun geliefde gebouw aan de Beukenlaan. 

Sinds 2008 kunnen gemeenten met cofinanciering van het Rijk hun lokale sport- en beweegbeleid verstevigen door BRC-functionarissen aan te stellen. Bijvoorbeeld buurtsportcoaches, combinatiefunctionarissen en cultuurcoaches. Met de monitor Brede Regeling Combinatiefuncties 2025 volgt het Mulier Instituut de ontwikkelingen. 

In 2025 is een daling te zien in het aantal gemeenten dat het profiel van cultuurcoach inzet, van 257 in 2024 naar 241 in 2025. Het aantal fte daalde met 8 procent van 477 naar 438. Het aantal personen daalde met meer dan 15 procent, van 1.147 naar 945. Doordat de daling in personen groter was dan de daling in fte, is de gemiddelde aanstelling qua fte toegenomen. Die bedraagt nu 0,46 fte, terwijl die vorig jaar nog 0,42 fte was.  

In de Tweede Kamer heeft het lid Eerdmans c.s. het verzoek ingediend om het op 27 oktober 2005 te Faro tot stand gekomen Kaderverdrag van de Raad van Europa inzake de waarde van cultureel erfgoed voor de samenleving (Verdrag van Faro) voor uitdrukkelijke goedkeuring aan de Kamer voor te leggen.

Nederland ondertekende het Verdrag van Faro in januari 2024. Ratificering, de stap waarbij het parlement het verdrag goedkeurt, vindt mogelijk in 2027 plaats. De regering had het verdrag op 18 september 2026 ter stilzwijgende goedkeuring aan de Staten-Generaal aangeboden. Is het parlement akkoord, dan treedt het verdrag formeel in werking. Met deze brief vragen het lid Joost Eerdmans en medestanders om een actieve (uitdrukkelijke) parlementaire behandeling en stemming in plaats van stilzwijgende goedkeuring.

Stichting Forten Nederland ontvangt een schenking van 875.000 euro van de VriendenLoterij om forten, waterlinies, bunkers en vestingwerken als belangrijk cultuurhistorisch erfgoed te behouden én onder de aandacht te brengen van een breed publiek. In een tijd waarin thema’s als vrijheid, veiligheid en weerbaarheid opnieuw sterk in de belangstelling staan, vertellen de Nederlandse verdedigingswerken niet alleen een historisch verhaal, maar bieden ze ook aanknopingspunten voor actuele maatschappelijke vraagstukken.

Ook de zes belangenorganisaties die samenwerken in de Podiumkunsten Alliantie hebben gereageerd op de brief Visie op cultuur en cultuursubsidies vanaf 2029. De ondertekenaars zijn: Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten, Vereniging van Schouwburg- en Condertgebouwdirecties, Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals, Verening Vrije Theaterproducenten, Vereniging van Nederlandse Orkesten en Verenigde Podiumkunstenfestivals. 

“De brief roept bij onze achterbannen meer vragen op dan hij beantwoordt. Bovendien vrezen wij dat, nadat uitvoering van het stelseladvies van de Raad voor Cultuur een aantal jaren heeft stilgestaan, nu op te korte termijn te veel veranderingen op elkaar gestapeld worden. Dit overigens zonder dat de extra middelen die de Raad voor Cultuur noodzakelijk achtte om een vernieuwd bestel vorm te geven, beschikbaar zijn. Wij voorzien dat hiermee de bestaande knelpunten niet worden opgelost, maar dat er vooral nieuwe problemen worden gecreëerd.”

Het Museum van Zuilen wordt opnieuw in zijn voortbestaan bedreigd nadat de gemeente Utrecht de subsidieaanvraag voor de Cultuurnota 2027–2028 heeft geweigerd. Hoewel de adviescommissie de maatschappelijke waarde van het vrijwilligersmuseum erkent, scoorde de aanvraag op artistieke gronden onvoldoende. 

In een eerdere subsidieperiode werd het museum na een soortgelijke afwijzing nog door de gemeenteraad gered met een incidentele subsidie. Het Museum van Zuilen vraagt nu met een brief aan de gemeenteraad om structurele steun. “U heeft immers zelf het begrotingsrecht,  ongeacht het advies van welke commissie dan ook.

De Rijksuniversiteit Groningen wil het Universiteitsmuseum sluiten als onderdeel van een grote bezuinigingsoperatie. Museumdirecteuren en hoogleraren reageren verbijsterd op het plan. De mogelijke sluiting van het museum komt op een opmerkelijk moment, omdat Groningen zich kandidaat wil stellen als Europese Culturele Hoofdstad in 2033.

Zondag overleed kunsthistoricus en museumdirecteur Rudi Fuchs. Zijn invloed op de Nederlandse kunstwereld was groot. Maar wat was die invloed precies, en hoe ziet een nieuwe generatie zijn aanpak van toen? „Ik ben niet rouwig dat ikzelf niet zo’n baas had, maar ik waardeer zijn overtuiging van de kracht van kunst enorm.”

Inwoners van Eindhoven kunnen vanaf 2028 een stadspas aanvragen die voordeel geeft op bijvoorbeeld sport, cultuur en recreatie. Komend jaar wordt gebruikt om het plan verder uit te werken. Met die boodschap stelde wethouder Robert Strijk (D66) de raadsfracties van de VVD en PRO deze week gerust.

Jongeren van 13 tot 26 jaar uit het azc in Budel maakten kunst tijdens een workshop van kunstorganisatie De Vrolijkheid. De werken zijn nu zelfs te zien tijdens de Dutch Design Week. „Je ziet dat ze hun zelfvertrouwen terugkrijgen.”

De designsector in Eindhoven kan het kapitaal uit de hightechindustrie goed gebruiken. De relatie tussen ontwerpers en bedrijfsleven heeft in de stad een lange traditie. Maar tegelijkertijd probeert de organisatie van Dutch Design Week ‘designwashing’ te voorkomen.

Er is geld nodig om de designsector te versterken, vinden Eindhovense ontwerpers, de gemeente en het bedrijfsleven die zijn verenigd in samenwerkingsverband Design Development Eindhoven (DDE). Het kapitaal in de regio, waar de hightechindustrie floreert, weet zijn weg naar design nog nauwelijks te vinden maar is wel geïnteresseerd. 

ASML gaat 100 miljoen euro investeren in de komst van een dependance van het Rijksmuseum naar Eindhoven. De vestiging zal „wat meer ruimte” innemen dan gepland, nadat de gemeenteraad had gevraagd om een ambitieuzer plan.

Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum, noemde het bedrag van ASML „exceptioneel in Europa”. „Het is heel bijzonder dat jullie instappen bij iets wat nog niet helemaal gedefinieerd is. Dat getuigt van pioniersgeest en vertrouwen”, zei hij bij het tekenmoment tegen ASML-bestuurder Frank Heemskerk.

De Flying Pins op de kop van de John F. Kennedylaan in Eindhoven hoeven toch niet te wijken voor een opstelplaats voor stads- en streekbussen. Dat verzekerde burgemeester Jeroen Dijsselbloem bij de ondertekening van de overeenkomst over het Rijksmuseum Eindhoven tussen de gemeente en ASML. "We gaan daar een andere oplossing voor vinden, die past bij de grote ambities die we met het museum hebben.”

ASML gaat vanaf de opening van het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven twintig jaar lang jaarlijks 5 miljoen euro bijdragen. Tot die tijd draagt de chipmachinefabrikant met geld en ‘in natura’ bij aan de oprichting van het museum.

„Dit is voor Nederlandse begrippen en zelfs internationaal ongekend”, zei burgemeester Jeroen Dijsselbloem woensdagmiddag bij de ondertekening van een overeenkomst tussen de gemeente en ASML in het hoofdkantoor van het bedrijf in Veldhoven. „Het is echt een enorm bedrag.” De gemeente ziet het nieuwe museum nadrukkelijk als hefboom om het culturele aanbod in de stad te verbreden.

De cultuursector is voortdurend in beweging. Nieuwe technologie, veranderende publieksbehoeften en maatschappelijke ontwikkelingen vragen om nieuwe ideeën en andere manieren van werken, organiseren, financieren en presenteren.

Maar vernieuwing ontstaat niet vanzelf. Vernieuwing vraagt om tijd en ruimte om te experimenteren, maar ook om de kennis, vaardigheden, begeleiding en passende financiering om nieuwe ideeën verder te ontwikkelen. Platform Cultuurinnovatie brengt cultuurfinanciers en andere mogelijkmakers van cultuur samen om dit gezamenlijk te onderzoeken, kennis en ervaringen te delen en nieuwe manieren te ontwikkelen om innovatie in de cultuursector beter te ondersteunen.

ASML gaat twintig jaar lang vijf miljoen euro per jaar investeren in het nog te realiseren Rijksmuseum Eindhoven. Dat komt bij elkaar neer op een bedrag van 100 miljoen euro. ASML trekt niet zomaar zoveel geld uit, zegt Frank Heemskerk verantwoordelijk voor de wereldwijde communicatie. "We zijn ervan overtuigd dat het Rijksmuseum Eindhoven kan uitgroeien tot een internationaal erkend museum."