Trends & Ontwikkelingen

Bij Theater De Schalm zijn publieksdata geen Excel-overzichten en jaarrapporten meer die één keer per jaar worden bekeken. Programmeur Nancy van Dijck en het marketingteam gebruiken de inzichten uit de Publieksmonitor van DIP en data uit het Culturele Doelgroepenmodel actief bij programmering, marketing én beleidsontwikkeling. “Je onderbouwt keuzes niet op gevoel, maar met feiten. Dat maakt echt het verschil.”

Simon van den Berg ádemt theater. Hij studeerde Theaterwetenschap en was een van de oprichters van de theaterwebsite Moose. Nu is hij hoofdredacteur van Theaterkrant: hét onafhankelijke podiumkunstenplatform van Nederland. Samen met DIP ontwikkelt Simon een nieuwe agenda, die voorstellingsdata verbindt en zo bezoekers helpt nieuwe dingen te ontdekken. “Ik denk dat we met data de verbinding met het publiek beter en duurzamer kunnen maken.”

Tijdens Dutch Design Week veranderde Eindhoven negen dagen lang in een ontmoetingsplek voor creativiteit, experiment en vernieuwing. Een bijzonder moment tijdens deze week was de uitreiking van de Dutch Design Awards, waarbij veelbelovend ontwerptalent een podium krijgt. Keep an Eye draagt hier graag aan bij en stelde drie Emerging Talent Awards beschikbaar. De winnaars zijn Jun Fujisaku, Ori Orisun Merhav en Esmay Wagemans. 

Op 27 oktober viert de ELJA Foundation haar 5 jarig jubileum. In deze periode investeerde de ELJA Foundation in meer dan 300 kunst- en cultuurprojecten en bereikten deze projecten samen ruim 850.000 kinderen en jongeren (van de in totaal 3.3 miljoen jongeren in Nederland). De ambitie waarmee oprichter Els Blokker de Foundation in 2021 startte, is onveranderd: ieder kind de kans geven om kunst en cultuur te ervaren, in aanraking te komen met nieuwe perspectieven, creativiteit te ontwikkelen en zich verbonden te voelen met elkaar.

Naast het ondersteunen van bestaande projecten en organisaties initieert de ELJA Foundation zelf nieuwe programma’s die op grote schaal bijzondere ervaringen mogelijk maken. 

Contrabassist Sasha Witteveen is de winnaar van de International Bottesini Competition. Dat werd bekend op zondag 25 oktober 2026 in het Italiaanse Crema tijdens de finale van de competitie. De International Bottesini Competition (IBC) wordt gezien als een van de belangrijkste competities voor contrabas wereldwijd. IBC werd in 1989 opgericht en beleefde dit jaar haar tiende editie. 

De Raad voor Cultuur is in beginsel positief over de voorgestelde hervorming van de landelijke publieke omroep. De plannen sluiten volgens de raad beter aan op het veranderende medialandschap en lossen verschillende knelpunten in het huidige bestel op. Wel vraagt de raad in zijn consultatiereactie aandacht voor een aantal risico’s en onduidelijkheden. Dat geldt in het bijzonder voor kunst en cultuur, waarvoor de omroephuizen straks gezamenlijk verantwoordelijk worden. 

Sterre Dingemanse heeft de Social Design Talent Award 2026 gewonnen. Ze ontving deze gemeentelijke prijs voor haar project Digitale Deuren. Dit is een lesmethode voor digitale veiligheid en geletterdheid.

De prijs bestaat uit een bedrag van 10.000 euro om het concept verder uit te werken en een begeleidingstraject op maat ter waarde van 4000 euro van de Talenthub Design to Market. 

Met het slaan van 3 piketpalen op het bouwterrein aan de Lange Vore 9 is vandaag de start van de bouw van de nieuwe multifunctionele accommodatie (MFA) in Bavel gemarkeerd. Wethouder Den Braber verrichtte de officiële handeling samen met toekomstige gebruikers. Ook werd het bouwbord onthuld. Daarmee is, na jaren van praten en voorbereiden, een belangrijke stap gezet op weg naar een nieuwe plek voor sport, cultuur, ontmoeting en horeca in het dorp.

Kinderen kijken meer dan ooit naar film. Op school leren ze met audiovisueel materiaal en zitten ze op sociale media. Daarom is het belangrijk dat kinderen les krijgen in beeldtaal. Hoe interpreteer je wat je ziet? Wat heeft de maker bedoeld? En hoe kun je zelf een verhaal vertellen met film? 

Om ervoor te zorgen dat filmeducatie duurzaam wordt verankerd in het curriculum, zijn er in Nederland zes regionale Filmhubs en het Netwerk Filmeducatie. Wil van de Ven, projectleider bij Filmhub Oost, vertelt over de effecten. 

Kunst en Cultuur kan in het mbo-onderwijs een belangrijke rol spelen. Een culturele activiteit biedt iets wat in geen enkele lesmethode volledig te organiseren is. Een theatervoorstelling, film, tentoonstelling of workshop kan kwetsbare, abstracte of complexe thema's concreet maken, nieuwe perspectieven introduceren en gevoelige onderwerpen bespreekbaar maken. 

Dat maakt kunst & cultuur relevant voor uiteenlopende onderwerpen die binnen het mbo een plek hebben. De CJP Cultuurkaart kan daarbij een waardevol instrument zijn.

De centrale tegenstrijdigheid die als een rode draad door State of Culture 2026 loopt, is dat cultuur meer dan ooit wordt geprezen, maar tegelijkertijd minder dan ooit wordt beschermd. In het jargon van alle EU-instellingen geldt cultuur als een publiek goed, en toch wordt ze gefinancierd en beoordeeld alsof het een industrieel product is – gemeten in projecten, KPI’s en korte cycli.

Op 9 november 2026 debatteert de Tweede Kamer over de cultuurbegroting 2027 (wetgevingsoverleg WGO Cultuur). Hiervoor schreef Kunsten '92 een brief aan de cultuurwoordvoerders. 

Er speelt veel op dit moment in een inmiddels polariserende en turbulente wereld. De culturele en creatieve sector – en daarmee vele makers, werkenden en organisaties – staat voor een grote verandering aan het cultuurbestel. Daarnaast voltrekken de ontwikkelingen rond AI zich in hoog tempo en wordt de financiële basis onder kunst en cultuur zwakker. Dat vraagt om politieke keuzes. Niet alleen over de inrichting van het cultuurbestel, maar ook over de betekenis die we in Nederland aan kunst en cultuur willen geven. 

De afgelopen maanden werkten Sjoerd Feitsma en Joost Heinsius namens Platform ACCT samen met Culture Action Europe aan het paper ‘Towards the EU Artists’ Charter: A Sector Blueprint’. Dit is een stevige aanzet en bijdrage vanuit de sector voor het officiële EU Artists’ Charter over eerlijke werkomstandigheden, waarmee de Europese Commissie medio 2027 naar buiten komt.

De blauwdruk is een initiatief van Culture Action Europe. Het kwam tot stand met input van meer dan 40 betrokkenen uit de culturele en creatieve sector uit heel Europa. Daarmee biedt het een stevige, breed gedragen basis voor het toekomstige Charter.

De sector cultuureducatie is volop in beweging. Recent brancheonderzoek van Cultuurconnectie laat zien met welke ontwikkelingen en uitdagingen organisaties te maken hebben, zoals veranderingen in financiering en een lichte daling van het bereik. Deze ontwikkelingen vragen niet alleen om inzicht in resultaten, maar ook om een proactieve benadering van data. 

Hoe kun je data gebruiken om ontwikkelingen vroegtijdig te signaleren en beter voorbereid te zijn op wat komen gaat? Planned Culture organiseert op 17 november een digitale bijeenkomst om de antwoorden op deze vragen te onderzoeken.

Verspreid over het land laten leden van Cultuurconnectie dagelijks zien wat de kracht van cultuurbeoefening doet. Ook Cultivier. 

Cultivier brengt workshops en voorstellingen naar 820 scholen in heel Nederland, ook op plekken waar het culturele aanbod minder vanzelfsprekend is. Directeur Sjoerd Berendsen vertelt hoe een cultuurdocent in korte tijd iets bij een leerling in beweging kan zetten, waarom juist de ontmoeting met een kunstenaar zo waardevol is en hoe slimme automatisering helpt om daar meer tijd voor vrij te maken.

De popsector beschikt over een relatief sterk ecosysteem voor talentontwikkeling, waarin regionale popkoepels een belangrijke verbindende rol spelen tussen muzikanten, podia, opleidingen en andere partners. Zij ondersteunen talent via coaching, ontwikkeltrajecten, netwerkactiviteiten en showcases. Talentontwikkeling staat daardoor nadrukkelijk op de agenda van de sector, onder meer via het Convenant Talentontwikkeling in de Popmuziek 2025–2027.

Tegelijkertijd signaleren veel popkoepels knelpunten. Vooral financiële beperkingen en een gebrek aan capaciteit bemoeilijken de ontwikkeling van nieuwe activiteiten. Ook maken relatief weinig cultuurbeoefenaars gebruik van het aanbod. Daarnaast hebben poppodia steeds minder ruimte voor risicovolle programmering van nieuw talent. Hierdoor komt de doorstroom van opkomende muzikanten onder druk te staan. Volgens LKCA zijn duurzame financiering, samenwerking en continuïteit essentieel om het talentecosysteem toekomstbestendig te houden.

De organisatoren van Paaspop, Harmony of Hardcore en 7th Sunday Festival doen een laatste verwoede poging om de prettaks van tafel te krijgen. „Ook als Meierijstad de belasting verlaagt tot 1,50 euro per kaartje, zijn de festivals nog steeds een verdienmodel en dat is oneerlijk.”

De discussie over de vraag of Meierijstad een belasting moet invoeren voor de drie grote muziekfestivals loopt al anderhalf jaar. Donderdag 5 november valt een besluit; de raadscommissie praat er donderdag 29 oktober al over.

De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met een hervorming die het aantal lokale omroepen terugbrengt van ruim tweehonderd tot maximaal tachtig. De nieuwe wet moet ervoor zorgen dat deze omroepen sterker worden. Het stelsel gaat in op 1 januari 2028.

Het idee is dat er met minder omroepen meer financiële ruimte is om de journalistieke kwaliteit te verbeteren. Lokale omroepen worden nu nog gefinancierd vanuit de gemeenten, maar door de nieuwe wet verschuift die verantwoordelijk naar het Rijk.

Het Nederlandse cabaret staat er goed voor, zei Volkskrant-cabaretrecensent Joris Henquet in De Staat van het Cabaret 2026. ‘Ik moet hier bekennen dat ik het eigenlijk wel een goed seizoen vond. Of misschien zelfs wel: een uitzonderlijk goed seizoen.’ Hij deelde zijn visie op het veld vorige week op het Cabaretgala in Theater Diligentia.

Twintig Europese muziekorganisaties, waaronder IMPALA, ESNS, GESAC en YOUROPE, verzetten zich tegen een voorgestelde bezuiniging van 30% op het Europese financieringsprogramma AgoraEU.

In een gezamenlijke verklaring roepen zij de EU-lidstaten en het Ierse voorzitterschap op het oorspronkelijke budget van 8,6 miljard euro te herstellen en structurele financiering voor de muzieksector veilig te stellen. De verklaring, volgt op een voorstel om het budget voor AgoraEU voor de periode 2028–2034 terug te brengen van 8,6 miljard naar circa 6 miljard euro. Volgens de ondertekenaars raakt deze verlaging de culturele, media- en democratiesector onevenredig hard. 

Hobby Centrum Mill heeft een bijdrage van 10.000 euro veiliggesteld voor haar toekomstige huisvesting. Het bedrag wordt beschikbaar gesteld door Rabobank Land van Cuijk & Maasduinen en is bestemd voor de realisatie van een nieuwe hobby- en ontmoetingsruimte in Cultureel Centrum Myllesweerd.

Van religieuze beelden tot abstracte sculpturen: de campus van Tilburg University staat vol kunst. Maar wat voor kunstcollectie is er in de afgelopen honderd jaar eigenlijk samengebracht? In aanloop naar het eeuwfeest in 2027 neemt Maartje van den Heuvel de collectie onder de loep.

De website van Tilburg University maakt duidelijk dat de kunstwerken er niet zomaar als versiering staan. Samen maken ze van de campus een Denkraum dat uitnodigt tot reflectie. 

Na anderhalf jaar verbouwen heropent Gashouder eind oktober in het Amsterdamse Westerpark als onafhankelijk cultuurpodium. Van Nederlandse hiphop tot ligconcerten, de voormalige gasopslag wil meer zijn dan een feestlocatie. Met een capaciteit van 3.500 bezoekers vult Gashouder het gat tussen Paradiso en Melkweg (beide 1.500) en AFAS Live (6.000).

013-directeur Frens Frijns noemt de komst van Gashouder „spannend”: hij had „liever gehad dat-ie er niet was geweest”. Er is al langer sprake van concurrentie met Amsterdam. „We verliezen ook acts aan Paradiso, terwijl ze daar een derde verdienen. Dat is wat Amsterdam doet.” Hij verwacht grotere artiesten kwijt te raken, wat ook het imago van 013 raakt. Maar er liggen kansen als artiesten één grote show in AFAS Live verruilen voor twee kleinere

Dit najaar staat voor Stichting De Best Verzorgde Boeken in het teken van herdenken, vieren en vooruitkijken. De organisatie bestaat honderd jaar en presenteert vanaf 7 november de jaarlijkse selectie van De Best Verzorgde Boeken in het Stedelijk Museum Amsterdam. Tegelijkertijd wordt stilgestaan bij het plotselinge overlijden van directeur Esther Scholten, die ruim tien jaar een centrale rol speelde binnen de stichting.

De internationale livemuziekmarkt is definitief een markt van twee snelheden geworden: stadion- en arenashows van de grootste sterren en clubshows van opkomende acts doen het goed, terwijl artiesten in het middensegment het steeds zwaarder hebben. Dat is de belangrijkste conclusie van de Global Promoters Report 2026 van het Britse vakblad IQ Magazine, dat op 20 oktober verscheen en 76 landen onder de loep neemt.

Hoeveel mensen doen aan sport, en aan welke vooral? Welke culturele hobby’s hebben mensen? Hoe is dit veranderd tussen 2014 en 2024, en in welke mate is dat veranderd tijdens de coronapandemie? Verschilt sport- en culturele hobbydeelname tussen verschillende groepen? Het CBS brengt de sportdeelname en beoefening van culturele hobby’s tussen 2014 en 2024 in kaart.

Het Fonds voor Cultuurparticipatie en VSBfonds sluiten aan bij maakdekunst, de gezamenlijke werkwijze van het Cultuurfonds en voordekunst voor meervoudige cultuurfinanciering. Daarmee brengen nu vier partijen hun financieringsmogelijkheden dichter bij elkaar. Niet de afzonderlijke regelingen of fondsen, maar het plan en de vraag van de aanvrager staan centraal. 

Via één vooraanvraag kijkt maakdekunst welke ondersteuning, financieringsvorm en financier het beste passen. Voordekunst en het Cultuurfonds willen met dit initiatief de samenwerking binnen de culturele sector bevorderen. “Kunst ontstaat niet zomaar – kunst maak je samen,” aldus de initiatiefnemers.

Het Fonds voor Cultuurparticipatie voert een aantal veranderingen door binnen de huidige beleidsperiode 2025-2028. Door meer focus aan te brengen zorgen we ervoor dat regelingen toegankelijker, uitvoerbaarder en toekomstbestendiger worden en dat aanvragen een gelijkere kans krijgen op behandeling en beoordeling. Later dit najaar maken we per projectregeling bekend hoe de wijzigingen eruitzien, wanneer projectregelingen openen en welke voorwaarden gelden. Vanaf 2027 voeren we de wijzigingen verder uit.

Voor de resterende beleidsperiode in 2027 en 2028 versterken we de projectregelingen binnen de programmalijnen Amateurkunst, Co-creatie en Cultuureducatie. We brengen meer focus aan door ons aanbod te vereenvoudigen. Om aanvragen op een transparantere en gelijkere manier te behandelen, gaan we werken met een gefaseerd aanvraagproces op de meest overvraagde regelingen. 

De kabinetsplannen voor cultuur maken het beleid goedkoper en transparanter. En in het huidige stelsel zitten genoeg mogelijkheden voor vernieuwing, schrijft kunstsocioloog Quirijn van den Hoogen. De eerdere opiniebijdrage van Joost Heinsius en Henk Krijnen bevat volgens hem een paar denkfouten. 

Goddank zijn die kunstenaars afwezig in zo’n beleidsstuk. De minister gaat helemaal niet over kunstenaars, noch over de kunst zelf. Het is in Nederland een goed gebruik dat er (forse) afstand is tussen wat politici en ambtenaren doen en wat kunstenaars maken en tonen aan een publiek.

Na 100 dagen is Sonsbeek 2026: ‘Ik hoef geen tuin, ik deel een park’ op 11 oktober afgesloten. Meer dan 155.000 bezoekers zagen de dertiende editie in Park Sonsbeek, bij partnerinstellingen en in de Arnhemse binnenstad, en ruim 500.000 mensen kwamen de werken in het voorbijgaan tegen.

De minister verbouwt het cultuurbestel, maar vergeet de vernieuwing, schrijven politicologen Joost Heinsius en Henk Krijnen. Letschert belooft minder bureaucratie en meer zekerheid, maar laat de kern onbesproken: voor welke kunst, voor welke kunstenaars en voor welk publiek moet het bestel er eigenlijk zijn?

Gevestigde kunst verdient publieke steun. Alleen: traditionele kunstvormen zijn stevig verankerd in het bestel, terwijl nieuwe vormen telkens opnieuw hun waarde moeten aantonen. Kunstpraktijken midden in de samenleving zijn doorgaans afhankelijk van tijdelijke projectsubsidies.

Kunstenaars en carnavalsverenigingen kunnen in hun handjes knijpen. De gemeente Montferland wil vanaf 2027 structureel meer geld beschikbaar stellen voor kunst en cultuur. Daarbij is het versterken van deze sector geen doel op zich, maar draagt het bij aan iets groters: samenbrengen en verbinden.

Wethouder Polman: "De achterliggende gedachten is dat kunst en tradities mensen samenbrengen en zo ook eenzaamheid wordt tegengegaan. Het verbetert de leefbaarheid en daarmee gezondheid in onze gemeente."

Twintig jaar lang is Willem van Zeeland al fervent DDW-bezoeker, maar dit jaar loopt hij er voor het eerst rond als directeur. Het ED liep de laatste twee uur op zondag met hem mee. „Het valt echt op hoe veel belangstelling er is vanuit Azië.”