Zoek bijvoorbeeld naar een activiteit of pagina

Een kunstwerk waarin het verleden, heden én de toekomst samenkomen; dat is het nieuwe, gigantische bustebeeld van Gerard Philips in Eindhoven. Kunstenaar Andreas Hetfeld maakte het beeld, Philips was de opdrachtgever en Kunstloc Brabant zorgde voor de verbindende en artistiek begeleidende rol de afgelopen twee jaar. Hoe is die samenwerking verlopen? En wat levert het Eindhoven op, zo’n enorm kunstwerk? Kunstenaar Andreas Hetfeld en director Campus Services bij Philips Nederland, Bert Tip, aan het woord.

Geschreven door: Simone Vos 

Een symbolisch werk voor de stad. Een iconisch beeld dat staat voor het innovatieve karakter van de stad, zo noemt Bert ‘De Poort van de Toekomst’, zoals het werk heet. “Een ode aan Gerard, de oprichter van Philips, dat is het beeld zeker. Maar: het is meer. Een ode aan waar Eindhoven voor staat: sociaal ondernemen en een maakindustrie. En: erkenning voor Gerard Philips, die altijd wat op de achtergrond bleef”, volgens Bert. “Daarnaast vind ik het persoonlijk een mooie manier om een leider die zich volledig in dienst stelde van de onderneming, uit te lichten. Dat is mooi om te zien, zeker in deze tijd waarin het ego soms belangrijker lijkt.”

“We wilden vanuit Philips graag een kunstwerk aan de stad schenken. In 2021 zijn we al met dit project begonnen. Toen bestond Philips 130 jaar en wilden we de stad iets teruggeven”, zegt Bert. “Er zijn al kunstwerken van zijn jongere broer Anton en neefje Frits, maar Gerard ontbrak. Terwijl hij de grondlegger van de Brainport-gedachte en samenwerking is. Het beeld moest juist geen man op een sokkel worden, maar een verbinding tussen verleden, heden en toekomst. Een figuratief en innovatief beeld.”

Foto: Frank van Beek
"Het beeld moest juist geen man op een sokkel worden, maar een verbinding tussen verleden, heden en toekomst. Een figuratief en innovatief beeld." Bert Tip

Monumentaal belevingskunstwerk

De kunstenaar die voor dit enorme project geselecteerd werd, is Andreas Hetfeld. Hij maakte eerder al een imposant Romeins masker ‘Het Gezicht van Nijmegen’ dat in Veur-Lent bij Nijmegen staat. “Dat masker is zo breed opgemerkt en gecommuniceerd, daardoor vond Kunstloc Brabant mij voor dit project. Ik stond op de shortlist van vier kunstenaars en mocht een ontwerp indienen. Er waren heel wat randvoorwaarden en de plek waarop het beeld zou komen te staan, was bekend; Het Victoriapark in Eindhoven. Ik dacht meteen aan een belevingskunstwerk. Je moet je er toe kunnen verhouden, erdoorheen mogen lopen. Groots en monumentaal”, zegt hij.

Om de opdracht te krijgen, presenteerde Andreas zijn idee voor een kunstselectiecommissie, die Kunstloc samenstelde. “Ik ben heel blij dat we met Kunstloc samenwerkten, want als bedrijf laat je niet iedere dag een kunstwerk in de openbare ruimte maken. Ik heb zelf heel wat projecten gedaan, maar zo’n project is toch heel anders. We wilden het eigenlijk binnen een jaar realiseren, om het op de geboortedatum van Gerard te onthullen. Dat bleek al heel snel niet haalbaar. Ook de aanleg van het park liep vertraging op, maar we wilden het beeld evengoed alvast laten maken”, zegt Bert.

Uiteindelijk koos de commissie unaniem voor Andreas. “Zijn presentatie kwam recht uit z’n hart. Hij kwam met een schaalmodel van het werk binnen. Dat gaf de bescheidenheid van Gerards karakter mooi weer, terwijl de grootsheid van het beeld stond voor wat hij heeft bereikt en voor Eindhoven betekende”, zegt Bert. 

Foto: Frank van Beek

Gigantisch beeld

Voor Andreas was het heel duidelijk dat het beeld van Gerard van cortenstaal gemaakt moest worden. Het is een staalsoort die eenmalig roest en daarmee meteen een beschermlaag heeft. De warme bruintint benadrukt het karakter van Gerard. Binnen het budget dat hij meekreeg en de achtergrondinformatie die hij over Gerard had gekregen van Philips, ontwierp hij het 3D-model. Dat het een groot en zeer complex beeld zou worden, was meteen duidelijk. “Het beeld moet passen in de omgeving waar het komt te staan. Daarom is het uiteindelijk acht meter breed en zeven meter hoog geworden. Daarnaast kun je erdoorheen lopen, de doorgang heeft de vorm van een gloeilamp. Het verhoudt zich tot de gebouwen die eromheen staan en ontspruit als het ware uit de grond. Dat is voor mij heel belangrijk, dat het past in het landschap. Landschapsarchitect Adriaan Geuze heeft het ontwerp van het park ook wat aangepast op het beeld. Dat is heel mooi, dat het op elkaar reageert”, gaat Andreas verder.

"de doorgang heeft de vorm van een gloeilamp. Het verhoudt zich tot de gebouwen die eromheen staan en ontspruit als het ware uit de grond. Dat is voor mij heel belangrijk, dat het past in het landschap." Andreas Hetfeld

Tegenslagen zorgen voor vooruitgang

Voor Andreas was de samenwerking met Philips en Kunstloc heel fijn, omdat hij in het traject kon sparren over het project en professionele terugkoppeling kreeg. Juist zo’n artistieke begeleider als Netty van de Kamp vanuit Kunstloc was heel prettig voor hem. Zo kon hij logistieke, materiële en artistieke zaken op een vakkundige manier doornemen. Ook voor Bert was die samenwerking fijn, juist door de knelpunten te bespreken tijdens het proces, werd het werk alleen maar beter. “Net als Gerard, liep Andreas ook tijdens het werken tegen technische tegenslagen aan. Juist door die op te lossen en soms te worstelen, is het zo’n mooi proces en werk geworden”, zegt Bert.

Andreas ziet dat ook zo: “Eerst wilde ik alle lagen staal die het beeld vormen, zonder tussenruimte aan elkaar lassen, maar het zou kunnen dat er spleetcorrosie ontstaat als er water tussenin blijft staan. Dus heb ik een andere oplossing bedacht waarbij de ringen waaruit het beeld is opgebouwd niet meer direct op elkaar zitten, maar er een kleine afstand tussen zit. Dat maakt het beeld veel transparanter en daardoor alleen maar boeiender. Op het moment zelf was het even zoeken en denken hoe dat op te lossen. Maar dat deed Gerard ook, dus hier heb je een directe link met het verleden.”

16798

Eerste vaste plek in Eindhoven

In een scheepswerf in Millingen aan de Rijn maakt Hetfeld met een heel team in tien maanden tijd het hele beeld af. Een hele bouwperiode waar hij volledig in op ging. “Ik wil dat het echt een project van mezelf is, ben ervan overtuigd dat alle energie die ik erin stop voelbaar is. Het overstijgt echt mijn verwachtingen. Zeker die transparantie tussen de uiteindelijk meer dan vijfhonderd ringen waar het beeld uit is opgebouwd, dat is een geschenk uit de hemel. Het is een beeld met een positieve gezichtsuitdrukking, daar draagt het materiaal aan bij. Ik geloof in innovatie en menselijkheid en dat zie je terug in dit werk. Het menselijke aspect is belangrijk, dat is ook een positieve boodschap voor de jonge generatie”, zegt Andreas. 

Het beeld van Gerard kwam in mei dit jaar in Eindhoven aan, via zijn geboorteplaats Zaltbommel. Met een boot ging Gerard de rivier over van de scheepswerf in Millingen naar Zaltbommel. Daar lag hij twee dagen aan wal, om vervolgens naar zijn eerste plek in Eindhoven te komen. Tijdelijk staat hij in het Gloeilampplantsoen, totdat het Victoriapark in, naar schatting in 2025, af is.

16797

Er zit ook een tintje technologie aan het kunstwerk: de aanlichting van Signify. “Per seizoen verandert het licht van het werk. En elk uur is er een subtiele verandering in de kleuren van het licht. Ze verwijzen naar de kleuren van de logo’s die Philips heeft gehad. Door de luchtlagen tussen het staal, lijkt Gerard te zweven als het donker is. Het is echt een plek voor ontmoeting en overdenking geworden, zo mooi, dat een beeld van tonnen staal zo’n sympathieke en uitnodigende uitstraling heeft.”

Kunstopdrachten

Meer weten over De Poort van Toekomst of over de begeleiding van dit soort kunstopdrachten? Lees het op de website van Kunstloc Brabant.

De Poort van Toekomst

Simone Vos

Freelance journalist / communicatieadviseur
+31 6 22 15 14 30

Opdrachtgeverschap

Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

Kunstloc stimuleert deelnemers aan de Van Gogh Nationaal Park Academie om een kunstenaar in te zetten.

8 december 2023
Nieuwe projecten mét verbeeldingskracht in Van Gogh Nationaal Park

12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

ArtCoDe studenten werken bij Studio Public Space aan een kunstopdracht in de openbare ruimte.

7 december 2023
12 studenten ontwerpen buitenkunst voor Festival Kaapstad

Pilot: Waardevol Werkgeverschap

Ruimte bieden aan directeuren, zakelijk leiders en opdrachtgevers bij het scherp krijgen van hun waarden om beweging te krijgen in fundamentele vragen.

20 september 2023
Pilot: Waardevol Werkgeverschap

Tonnen staal zorgen voor sympathieke uitstraling; kunstwerk Gerard Philips brengt Eindhoven nieuwe inspiratie

Een kunstwerk waarin het verleden, heden én de toekomst samenkomen; dat is het nieuwe, gigantische bustebeeld van Gerard Philips in Eindhoven.

31 juli 2023
Tonnen staal zorgen voor sympathieke uitstraling; kunstwerk Gerard Philips brengt Eindhoven nieuwe inspiratie

Bobbi Cleij ontwerpt groot keramiek kunstwerk voor Boeimeerpark

Bobbi Cleij is de winnaar van De Kunstopdracht 2022/23. Zij gaat een kunstwerk ontwerpen voor het Boeimeerpark in Breda.

21 juni 2023
Bobbi Cleij ontwerpt groot keramiek kunstwerk voor Boeimeerpark

Bobbi Cleij wint De Kunstopdracht 2022/2023

Bobbi Cleij wint ontwerpopdracht voor kunstwerk in het Bredase Boeimeerpark.

31 januari 2023
Bobbi Cleij wint De Kunstopdracht 2022/2023

Drie jonge makers gekozen voor schetsontwerp kunstwerk Boeimeerpark

Felipe van Laar, Bobbi Cleij en Fenna Koot zijn gekozen om een schetsontwerp te creëren voor een permanent kunstwerk in het Bredase Boeimeerpark.

29 november 2022
Drie jonge makers gekozen voor schetsontwerp kunstwerk Boeimeerpark

Winnaars opdracht Kaapstad bekend

15 studenten van Fontys namen deel aan een talentontwikkelingstraject. Twee krijgen nu een opdracht bij festival Kaapstad.

12 juli 2022
Winnaars opdracht Kaapstad bekend

Kunstopdracht talentontwikkeling 2022

Vijftien studenten van de opleiding ArtCoDe volgen vijf weken workshops en ontwerpen concept voor festival Kaapstad.

31 mei 2022
Kunstopdracht talentontwikkeling 2022

Column: U vraagt, wij draaien 

Peter Dictus, schrijver, theatermaker en artistiek en zakelijk leider bij productiehuis  Bureau Pees, over makers en werken in opdracht.

16 september 2021
Column: U vraagt, wij draaien 

Zeggingskracht: kunst geeft leven aan Bossche herdenkingsplaats

Gemeente Den Bosch selecteert samen met bewoners een kunstwerk van Anne Wenzel als symbool van vrijheid.

1 september 2020
Zeggingskracht: kunst geeft leven aan Bossche herdenkingsplaats

Ontdek, speel, spiegel: nieuw kunstwerk Helmond

Kunstenaar Marieke Vromans: “Dit werk verbeeldt een stuk gereedschap met een ziel.”

16 juni 2020
Ontdek, speel, spiegel: nieuw kunstwerk Helmond

Maatschappelijke trends en de onmisbare blik van de kunstenaar

Sectoren bundelen hun krachten op zoek naar innovatieve oplossingen. Welke rol kan de kunstenaar spelen in deze vraagstukken?

26 oktober 2017
Maatschappelijke trends en de onmisbare blik van de kunstenaar

De waarde van Kunst tussen water en Bosch

Over het samenbrengen van domeinen, de bijzondere samenwerking tussen verschillende partijen en de vraag: 'Kunnen wij ons eigenlijk nog natuurmens voelen?

20 september 2016
De waarde van Kunst tussen water en Bosch

Boom- en plantenkwekers, kunstenaars en ontwerpers slaan de handen ineen

Langs de N65 tussen Den Bosch en Tilburg zijn veel boom- en plantenkwekerijen gevestigd die op hulp krijgen van de creatieve ontwerp- en denkkracht van kunstenaars en ontwerpers.

8 maart 2016
Boom- en plantenkwekers, kunstenaars en ontwerpers slaan de handen ineen