Als filmmaker wil je films maken, logisch! Met liefde voor je vak aan de slag gaan en doen wat je het allerliefste doet: jouw verhaal verbeelden in een documentaire, speelfilm of animatie. Sommige filmmakers lopen over van enthousiasme en energie om die passie ook over te brengen voor de klas. Ira Hoefsmid en Ramon Etman bijvoorbeeld. Zij maken documentaires en fictiefilms, en geven daarnaast lessen en workshops over film. Ze vertellen wat ervoor nodig is om filmdocent te worden. En – niet onbelangrijk – wat het oplevert.
Geschreven door Pleuni van Keulen
Bij Ramon ontstond de behoefte om filmkennis over te dragen vrij organisch. In de nasleep van zijn monsterproject Horizonica – een speelfilm gemaakt met honderden vrijwilligers – ontdekte hij hoe mooi het is om vol energie anderen aan te steken met je passie. Ramon: “Samen met crewleden vertelde ik aan een grote groep jongeren over dit project. Daar was voor mij het zaadje geplant om kennis over te dragen. Maar misschien moet onderwijs ook een beetje in je bloed zitten.”
Filmlessen in Rotterdam
Als dochter in een lerarengezin zit onderwijs zeker in Ira’s bloed. Zij volgde – naast de filmopleiding aan het Sint Joost – de deeltijd docentenopleiding Beeldende vorming. In haar afstudeeronderzoek wilde ze haar Rotterdamse kaderbasisonderwijsleerlingen de magie van documentaire laten zien. Ira: “Ook nog op de vrijdagmiddag, dus dat was best een uitdaging. Ik wilde ze laten zien en voelen: wat er op het scherm gebeurt, dat kun jij ook! Zo keken we Shabu van Shamira Raphaëla, een jeugdocu over een tienerjongen uit Rotterdam. Die raakte enorm aan de belevingswereld van deze jongeren. Aan hen lesgeven maakte een vuurtje in me los.”
Zelf aan de slag
Ira maakt documentaires en geeft daarnaast les aan allerlei leeftijdsgroepen. Van kleuters tot gymnasiasten. Wat haar aanspreekt in het lesgeven, is dat ze de leerlingen het gevoel kan geven dat zij alles kunnen. Ira: “Ik heb een lesmethode ontwikkeld waarin we eerst naar films kijken, dan erover praten en vervolgens gaan doen. De drempel verlagen om zelf aan de slag te gaan is heel belangrijk, vind ik. Alles mag mislukken en het resultaat mag mooi, lelijk, blij of wat dan ook zijn.”
Ook Ramon is van het zelf doen. Sterker nog, hij doet niet anders. Met zijn bedrijf filmworkshop.nl geeft hij samen met acteurs, cameramensen, editors, regisseurs en producers workshops aan grote groepen leerlingen. Ramon: “Wij maken samen met al die jongeren – onderverdeeld in kleinere groepjes – in 2 tot 3 uur een one minute. De docenten krijgen bovendien een filmboekje dat ik heb gemaakt, met daarin basisuitleg over de stappen die je zet als je een film maakt. Tijdens zo’n workshop profileer ik mezelf wel als filmmaker en bespreek ik ook mijn eigen materiaal.”
De creatieve winst van lesgeven
Dat eigen materiaal gebruiken, herkent ook Ira. En dat heeft een prettig ontnuchterende werking, vertelt ze. Ira: “Soms krijg je dan te horen dat het vet saai is. Dat maakt je wel weerbaarder tegen kritiek of feedback. Je werk is niet langer heilig, want een stel 12-jarigen haalt het zo onderuit. Ik was bijvoorbeeld bezig met versie 35 van mijn filmplan, en liet dat lezen aan leerlingen. Die zeiden doodleuk: ‘Ja, maar wat zien we dan, ik snap het niet’. Dat wil ik meer gaan inzetten als maker. Ik ben nu bezig met een jeugddocumentaire. Tijdens mijn lessen ga ik mijn concepten toetsen bij de leerlingen. En met ze samenwerken, door ze opdracht te geven om aan de slag te gaan met mijn vraagstukken.”
Hoe begin je?
Maar hoe begin je nou als filmmaker die voor de klas wil? Ramon heeft geen onderwijsachtergrond, maar is van het leren door te doen. Hij vertelt: “Het begint met passie en een goede basis opbouwen. Ik heb een jaar bij Mad Science voor de klas gestaan (een educatief programma over wetenschap voor kinderen, red.). Terwijl ik enorm a-technisch ben, vertelde ik van alles over wetenschap in een witte jas aan groep 1 tot en met 8. Dat was als het ware acteren! Maar het ging vooral ook over uitleggen, overzicht houden en structuur geven. Daarvan heb ik veel didactiek geleerd.” Hij vertelt dat mensen ook bij zijn bedrijf terecht kunnen om ervaring op te doen. “Je kunt altijd proefdraaien bij mij, voor een meeloopvergoeding. Dan geef je meteen een workshop! De drive die iemand heeft vind ik belangrijker dan filmkennis. Als jij enthousiast bent, dan ben ik dat ook!” Ira geeft als tip: “Ga naar je oude basisschool en geef aan dat je les wil geven. En kijk dan bijvoorbeeld eens of je met groep 8 een one minute kan maken. Wacht niet tot je het perfecte concept hebt, maar kijk vooral of het je ligt en of je er energie van krijgt. Denk niet teveel na, maar test gewoon of je het leuk vindt.”
Een mooie parttime baan
Filmmaken is over het algemeen geen vetpot, dus het is fijn om nog een ander inkomen te hebben. Maar geld moet zeker niet je voornaamste motivatie zijn, want met lesgeven verdien je ook geen gouden bergen. Ira licht de zakelijke kant toe: “Het is mooi naast je creatieve praktijk. Dan is het een fijne financiële extra. Maar veel ermee verdienen doe je niet. Denk aan circa 50 euro per uur. En vergeet niet dat daar nog een hoop belasting van afgaat.”
Kortom: bedenk goed waarom je wil lesgeven, en ga het gewoon eens proberen! Wie weet is het voor jou ook een mooie bijbaan, waarin je scholieren kennis laat maken met de wondere wereld van film.
Ben jij enthousiast geworden en wil je ook voor de klas? Filmhub Zuid heeft Film-Maak-sets te leen om te gebruiken in workshops.
Heb je vragen?
Neem dan gerust contact met ons op.
