Trends & Ontwikkelingen

Kunst is meer dan schoonheid; het is ook een groeiende pijler onder onze welvaart. Het is daarom belangrijk dat het kunstonderwijs zich zelfbewust en breed profileert, als samenwerkingspartner voor bijvoorbeeld sectoren zoals zorg, wonen of bestuur. Kunst en cultuur worden steeds vaker gezien als essentieel voor welzijn, democratie en maatschappelijke veranderingen. Verbinding met andere disciplines, sectoren en regionale ecosystemen is essentieel. Ondernemersvaardigheden en technologie horen in de opleiding thuis.

Dat is de kern van het advies van de externe commissie-Bussemaker, die in opdracht van de Vereniging Hogescholen een verkenning heeft uitgevoerd naar het hbo-kunstonderwijs. Aanleiding is een snel veranderende maatschappelijke, technologische en economische context en de vraag wat deze ontwikkelingen betekenen voor onderwijs en onderzoek in de kunsten. De commissie heeft haar adviezen samengevat in de term “ACT!”: assertief, collectief en transformatief. 

In het jaarverslag 2025 laat het fonds zien wat het Mondriaan Fonds mogelijk heeft gemaakt. Het was het eerste jaar van een nieuwe beleidsperiode. Dat betekent dat we aan de slag gingen met het nieuwe beleidsplan Voorbij het centrum, voorbij de norm, en met de regelingen, trajecten en activiteiten die daaruit voortvloeien.

We blikken terug op wat er in het eerste jaar van de beleidsperiode is bereikt. Van bijzondere aankopen en opdrachten tot vele projecten en activiteiten van beeldend kunstenaars, curatoren en instellingen. Naast aanpassingen aan de bestaande regelingen kwamen er ook nieuwe. Zo zag de regeling Kunst Erfgoed Festival het licht, waarmee een langgekoesterde wens in vervulling ging om festivals een eigen regeling te bieden. Er kwam een regeling voor plannen van instellingen, beeldend kunstenaars en curatoren die willen bijdragen aan de bewustwording van het slavernijverleden. Prospects beleefde zijn eerste editie op een nieuwe locatie en de Prix de Rome kende een andere invulling. In Zeeland werden de eerste stappen gezet richting een aanpak om regio’s vanuit de eigen context en behoeften te bedienen. Een voorbode op wat in 2026 en later zal volgen voor alle regio’s van het Koninkrijk.

Iedere week ging de Brabantse Rien van Son naar de repetitie van zijn koor in Oudenbosch. Het mannenkoor werd opgericht in 1910, maar onlangs klonken de laatste noten. Bij gebrek aan nieuwe leden is het koor opgeheven. Het verhaal van het koor in Oudenbosch staat niet op zichzelf. In heel Nederland hebben traditionele koren het moeilijk. Wel is het gemiddelde aantal koorzangers per koor of zanggroep na vijf jaar weer terug op het niveau van vóór de coronatijd. Dat laat de jaarlijkse analyse van Koornetwerk Nederland onder de Nederlandse korenbonden zien.

Hoewel de ledenaantallen bij christelijke en klassieke zangverenigingen teruglopen, is het niet zo dat mensen stoppen met zingen. Sterker nog: "We zien in heel Nederland een trend waarbij meer mensen lid worden van een popkoor of ander koor met moderne muziek", zegt Timmer van Koornetwerk Nederland. Bij dat soort koren stijgen de ledenaantallen juist wel. "Mensen willen echt graag samen zingen." Behalve popkoren wint ook zingen op projectbasis aan populariteit. 

Bij de aankomende gemeenteraadsverkiezing gaat het weinig over cultuur, maar er staat veel op het spel voor de sector. Van erfgoed en musea tot culturele broedplaatsen en muziekscholen: de gemeente is de belangrijkste geldschieter voor de cultuursector. De Cultuurmonitor van de Boekmanstichting laat zien dat de eigen inkomsten van de cultuursector als geheel, bijvoorbeeld door ticketverkoop, aanzienlijk is: er werd in 2023 bijna 2 miljard euro verdiend door gesubsidieerde culturele instellingen. Maar het meeste geld (bijna 4 miljard euro) komt van overheidsbijdragen. Daarvan was in 2023 ongeveer 60 procent afkomstig van gemeenten, blijkt uit cijfers van het CBS. Die bijdrage is afhankelijk van de gemeentepolitiek: zij neemt de uiteindelijke beslissing over de begroting.

De gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart bepalen de politieke richting die gemeenten de komende vier jaar inslaan. Het zijn dus spannende dagen voor de sector, die ook zonder verkiezingen voor genoeg uitdagingen staat. Jeroen Bartelse is directeur van TivoliVredenburg en voorzitter van belangenorganisatie Kunsten’92, en heeft in die rollen veel te maken met gemeenten. „De meeste mensen kijken naar Den Haag als het over investeren in cultuur gaat, maar de gemeenten dragen uiteindelijk het meeste bij.” Gemeenten hebben geen wettelijke verplichtingen als het aankomt op cultuur, vertelt Bartelse. „Als de financiën van een gemeente onder druk komen te staan, dan kijken ze naar gebieden waar geen wettelijk commitment is. Daar kunnen ze dan bezuinigen. Dan wordt cultuur dus eigenlijk een vrij schootsveld.” Hij ziet het liefst een wettelijke basis onder het hele cultuurbeleid.

De internationale kunstbeurs TEFAF zorgt jaarlijks voor een flinke economische impuls voor Maastricht. Hotels zitten vol, restaurants draaien topomzetten en duizenden internationale bezoekers vinden hun weg naar de stad. Met het project Emerging Artists Unveiled, een initiatief van het succesvolle Maastrichtse bedrijf Artichoque Art Gallery, krijgt ook een nieuwe generatie ondernemende kunstenaars de kans om mee te profiteren van deze internationale aandacht. De jonge talenten krijgen niet alleen de mogelijkheid om te exposeren, maar worden ook ondersteund bij het ontwikkelen van hun culturele ondernemerschap. 

In ’s-Hertogenbosch gebeurt veel achter de schermen. Niet alleen op podia en in ateliers, maar ook aan tafels waar makers, ondernemers en cultuurliefhebbers elkaar ontmoeten. In de stad zijn verschillende culturele netwerkclubs actief die cultuur helpen groeien. Zij brengen mensen samen, delen ideeën en maken nieuwe initiatieven mogelijk. De gemeente presenteert een overzicht. 

Prestigieus, drukbezocht en geroemd: de Tefaf lokt jaarlijks tienduizenden mensen naar Maastricht. Maar hoe blijf je als kunstbeurs aan de top en zorg je ervoor dat je ook de volgende generatie bezoekers, handelaars en liefhebbers weet te trekken? „We moeten daar nu nóg beter over nadenken.”

Dat begint met het aanboren van een nieuwe generatie handelaren. Hiervoor zette de beurs showcase op. Ook inhoudelijk probeert de Maastrichtse kunstbeurs nadrukkelijk aansluiting te houden bij een nieuwe generatie, een derde van de beurs bestaat uit moderne en hedendaagse kunst. Een andere ontwikkeling: sinds dit jaar is er meer fotografie en hedendaags design te zien. 

Misschien is dat wel de vraag die in aanloop naar de komende gemeenteraadsverkiezingen vaker gesteld mag worden volgens Rob Krmaer. Niet alleen wat cultuur kost, maar welk ecosysteem een stad nodig heeft om zich te ontwikkelen. Een stad die wil groeien naar 170.000 inwoners heeft meer nodig dan woningen en infrastructuur alleen. Zij heeft ook plekken nodig waar ideeën ontstaan, waar makers experimenteren en waar jonge generaties zich kunnen verbinden aan de stad.

In dat netwerk spelen kunstopleidingen een bijzondere rol. Niet alleen als plekken waar kennis wordt overgedragen, maar als knooppunten waar verschillende werelden elkaar ontmoeten: jonge makers, docenten uit het werkveld, podia, festivals, programmeurs, collectieven en publiek.

Vanaf 2013 werd Van Rappard een belangrijke begunstiger van het Rijksmuseum. Hij doneerde in elf jaar tijd volgens het Rijksmuseum 4,9 miljoen euro. In 2023 maakte het museum bekend dat het de grootste particuliere gift tot dan toe had ontvangen: 12,5 miljoen euro. De gulle gever was opnieuw Van Rappard. Ten behoeve van deze megaschenking en eventuele toekomstige steun aan het Rijksmuseum riep de zakenman in 2022 de Stichting DQ in het leven. Opvallend is dat in de oprichtingsakte een functie is gecreëerd voor de fungerend directeur van het Rijks. Hierdoor is Taco Dibbits al 3,5 jaar lid van een (tweekoppige) raad die het bestuur van de stichting – Van Rappard zelf – gevraagd en ongevraagd adviseert over giften ‘in de breedste zin van het woord’.

De relatie tussen Van Rappard en het Rijksmuseum bevat nog een component die bezwaarlijk zou kunnen zijn. De zakenman is begunstiger en bruikleengever tegelijk. De miljardair geeft 60 miljoen euro voor het openen van een beeldenpark waarin zijn verzameling centraal staat. Zijn sculpturen kunnen meer waard worden doordat de internationaal gelauwerde kunstinstelling die gaat exposeren. De Ethische Code voor Musea waarschuwt expliciet voor dit soort potentiële belangenconflicten. ‘Er dient voor gewaakt te worden dat naar buiten toe zelfs de schijn ontstaat van een onbetamelijke belangenverstrengeling.’

Terwijl het debat over ontlezing doorgaat, laten nieuwe cijfers een verrassende trend zien: jongeren bezoeken de fysieke boekhandel en bibliotheek steeds vaker. Uit recent onderzoek van Markteffect, in opdracht van de CPNB, blijkt dat ruim een op de drie lezers uit Gen Z (1997 – 2012) minstens één keer per maand in de boekhandel of bibliotheek te vinden is.

Het onderzoek benadrukt een verschuiving in het leesgedrag van jongeren. Iets meer dan dertig procent van deze groep geeft aan maandelijks een boekhandel te bezoeken om boeken te zoeken, lezen of kopen. Daarmee is Gen Z op dit moment vaker een terugkerende bezoeker dan lezers uit Generatie X (1965 – 1980) en oudere generaties. De resultaten van het onderzoek sluiten nauw aan op het thema van de Boekenweek, Mijn Generatie. Het thema staat in het teken van de verschillende generaties en hoe deze gevormd worden door verhalen, taal en de tijd waarin mensen opgroeien.

Een nieuw muziekfestival speciaal voor kinderen, met als doel om ze van hun telefoon af te krijgen. Weg van het scherm, de concertzaal in. Het is een initiatief van violist Julia Fischer. Het belangrijkste doel van het project is om de greep van internet en sociale media tegen te gaan. Fischer maakt zich zorgen om de jonge generatie, die alleen nog maar in een virtuele wereld leeft, en doet er alles aan om ze naar concerten te krijgen. Daar kunnen ze nieuwe dingen ervaren en nieuwsgierig worden. En “ook het publiek van de toekomst moet verdiend en aangetrokken worden,” vertelt Fischer.

Zeven jaar geleden zette Julia Fischer al een kinderorkest op touw. Maar nu komt er dus ook een heel festival. Aan de Duitse muziekwebsite BR Klassik vertelt ze: “Mijn idee was: als er ergens een concertzaal is, zou die één keer in het jaar zijn deuren speciaal voor kinderen moeten openen.” 

Britse musea hebben zeker 260.000 menselijke resten in hun bezit, blijkt uit onderzoek van de Britse krant The Guardian. In 28.914 gevallen is het zeker dat het menselijke resten betreft die afkomstig zijn van buiten Europa. Zowel Britse politici als historici hebben de onderzoeksresultaten al een beschamende erfenis van het Britse kolonialisme genoemd. Helemaal omdat veel van de menselijke resten simpelweg in dozen liggen opgeslagen.

Hoe nu verder? Volgens Nederlandse roofkunstexpert Jos van Beurden is het in eerste plaats belangrijk dat musea, universiteiten en erfgoedinstellingen de komende tijd zichtbaar maken welke menselijke resten zij in bezit hebben. Dat is lastiger dan bij geroofde objecten, zoals een antiek zwaard. In dat geval kan een museum immers een foto online plaatsen. Britse erfgoedinstellingen kunnen de menselijke resten volgens hem echter wel zo nauwkeurig mogelijk proberen te omschrijven. Bijvoorbeeld met behulp van dagboeknotities van de Britten die de lichamen of lichaamsdelen ooit hebben geroofd. 

Het was decennia in alle dorpen en steden een vertrouwd beeld in de winkelstraat, en zelfs op elk treinstation: een muziekwinkel. Een grote winkelstraat had zelfs een eigen megastore, een soort warenhuis vol cd's, dvd's, T-shirts, boeken en ander fanmateriaal.

Door de hernieuwde interesse van muziek op vinyl keren muziekwinkels de afgelopen jaren in rap tempo terug in het straatbeeld. De populariteit van de fysieke geluidsdrager groeit zo hard dat zelfs een buitenlandse keten de sprong naar Nederland waagt. Vorige maand opende het Britse HMV in Den Haag een eerste vestiging in Nederland. En vandaag komt daar al nummer twee bij, in de Amsterdamse Kalverstraat. 

Het is Boekenweek en met het boekenbal in Amsterdam is afgelopen vrijdag feestelijk afgetrapt. Tijdens de promotieweek voor het boek organiseren boekhandelaren en bibliotheken activiteiten, trekken schrijvers door het land en krijgen klanten bij een aankoop in een boekenwinkel het Boekenweekgeschenk Piaggio van Hendrik Groen cadeau.

Al langer is bekend dat jongeren minder lezen dan ouderen. Wel is er een verschuiving gaande: in een recente peiling zegt een op de drie gen-Z'ers (geboren tussen ongeveer 1997 en 2012) minstens iedere maand wel in een boekhandel te komen en dat is meer dan oudere generaties. Het thema van de Boekenweek is dit jaar 'mijn generatie'. 

Smiljan Radic is onderscheiden met de Pritzker Prize 2026. De zestigjarige Chileen wordt door de jury van ‘s werelds belangrijkste architectuurprijs geprezen als een architect die elke opgave met een hoge mate van originaliteit benadert en gebouwen ontwerpt die zowel fragiel ogen als een stille vorm van plezier uitstralen.

Volgens de organisatie van de Pritzker Prize hanteer Radic geen herhaalbare architectuurtaal, maar benadert hij elk gebouw als een afzonderlijke opgave, waarbij het ontwerp wordt gevormd door de sociale, historische en politieke context. “Zijn gebouwen ogen tijdelijk, instabiel of opzettelijk onafgewerkt, bijna alsof ze op het punt staan te verdwijnen, maar ze bieden tegelijkertijd een geordende, optimistische en ingetogen vreugdevolle schuilplaats, waarin kwetsbaarheid wordt omarmd als een intrinsieke voorwaarde van het leven”, stelt de Pritzker-jury.

Vrijdag komen de rijke kunstverzamelaars met hun privévliegtuigen naar Maastricht om hun slag te slaan. Daarna zullen nog een kleine week mensen komen kijken die alleen maar van zo’n schilderij kunnen dromen. Er worden tot donderdag 50.000 bezoekers verwacht. Voor hen is de beurs een gigantisch pop-upmuseum waar je de bijzonderste dingen kunt zien bij de 276 handelaren en galeries uit de hele wereld. Een museum met een sushi- en een oesterbar tussen de kunstwerken.

Will Korner, hoofd van de beurs, hoopt ook dat mensen hier binnenlopen en iets interessants ontdekken. “We staan erop dat er bij elk van de ruim 15.000 objecten een kaartje hangt met uitleg. En we verwachten van de galeriehouders dat ze over de kunst vertellen.” Daarom vindt de Brit Tefaf verre van snobby. “Bij sommige kunstbeurzen heb je het gevoel dat je het moet snappen. Hier mag je alles vragen.”

Het is een aankoop waarvan de Amerikaanse filmwereld nerveus wordt. Netflix, de grootste streamingdienst ter wereld, heeft eerder deze maand een AI-bedrijf overgenomen van acteur en zakenman Ben Affleck en wil de technologie gaan inzetten bij de productie van films en series. Hollywood maakt zich al langer zorgen, omdat oprukkende AI in de filmindustrie banen kan kosten. Netflix kocht het bedrijf InterPositive twee weken geleden voor een bedrag van naar schatting een half miljard euro. Het is daarmee een van de grootste aankopen van de streamingdienst en een van de belangrijkste AI-deals in de Amerikaanse filmindustrie.

In een videoboodschap van Netflix en Ben Affleck leggen de partijen uit dat de AI van InterPositive niet wordt getraind op bestaande filmbeelden, mogelijk om zorgen weg te nemen. Volgens Elizabeth Stone, hoofd technologie bij Netflix, is de AI van InterPositive ‘op maat gemaakt’ voor filmmakers. ‘Deze technologie ondersteunt hun creatieve visies op zeer natuurlijke wijze’, zei ze in een verklaring van Netflix, na de overname. ‘De innovaties vervangen de verhalenvertellers niet, maar maken ze juist sterker.’ Met de AI krijgen filmmakers volgens Netflix ‘meer keuze en meer controle’.

Het Museum Rotterdam heeft een cadeautje gekregen. Het gaat om het portret van Willem Westerman (1864-1935). Als directeur van de Rotterdamse Bankvereeniging (Robaver) stond hij aan de absolute top van de financiële wereld. Onder zijn leiding groeide Robaver uit tot de grootste bank van het land. Het portret is in 1921 geschilderd door Jan Toorop, een van de meest vooraanstaande kunstschilders van zijn tijd. 

Aan wie het museum het schilderij precies te danken heeft, wil conserator Liesbeth van der Zeeuw niet zeggen. Een anonieme gulle gever dus. „Zulke schenkingen krijgen we met enige regelmaat. We hebben een enorme portrettencollectie, van bewindhebbers van de VOC tot G.J. de Jongh, en die breiden we graag uit. Dit is de eerste Jan Toorop die we hebben.”

Om te kunnen groeien, heeft cultuur dringend behoefte aan meer budget, zo bepleitten Tanja Mlaker en Bas van Spréw in het ED (2 maart). Maar meer geld is niet altijd dé oplossing, schrijft Chris de Zeeuw, eigenaar en uitbater van LAB1 in Eindhoven.

De groei van de culturele sector in Eindhoven is zichtbaar. Maar er is te weinig structurele ruimte gecreëerd voor nieuwe initiatieven en broedplaatsen. Groei zonder structurele ondergrond creëert een fragiel ecosysteem. Juist plekken die ontstaan vanuit makers en inwoners zelf, waar geëxperimenteerd wordt en nieuw publiek wordt opgebouwd, hebben continuïteit nodig. Middelgrote en onafhankelijke, bijzondere plekken maken de stad. Zij vormen het experimentele fundament. Als daar gaten vallen, raakt dat het hele ecosysteem. Daarbij gaat het niet alleen om de hoogte van het budget, maar ook om de verdeling. Meer geld is niet altijd nodig. Een gezonde culturele infrastructuur vraagt om spreiding en ruimte voor ondernemende initiatieven.

On Stage is in twaalf jaar tijd uitgegroeid van een muzikale avond voor eigen mensen tot een multicultureel festival voor de stad. Zaterdag 21 maart spelen er maar liefst 28 groepen op vijf podia en in alle foyers, inclusief een dance-area en een karaoke-podium. De regio Eindhoven staat internationaal bekend als hightech regio, gecentreerd rond een alsmaar groeiend ASML. Een wereld vol slimme bèta’s, voor de buitenwacht, mensen die in de meest brede zin van het woord goed zijn met ‘cijfertjes’. Wie nou denkt dat cijfertjes het allerbelangrijkst zijn vergist zich; er zit een enorme creatieve potentie bij ASML. 

„Creatief zijn onze mensen sowieso”, zegt Carl Leen, Program Manager Society & Community Engagement. „Velen zijn ook nog eens muzikaal creatief, getuige het grote succes van ASML On Stage, dat is uitgegroeid tot een multicultureel festival, met 28 bands bestaande uit 138 performers, waarvan vijftig ASML-medewerkers.” Het sleutelwoord is ‘verbinding’, met zowel de binnenwereld van ASML als met de regio.

Politieke thriller One Battle After Another werd de grote winnaar van de avond. Toepasselijk, voor een beladen, politieke prijzenceremonie, in een zwaarbeveiligd Dolby Theatre in Los Angeles zondagnacht. De film verzilverde zes van zijn dertien nominaties. De film raakte met name in Amerika een snaar; sommige scènes kon je griezelig herkenbaar terugzien in de ICE-razzia’s en immigratiekampen in het nieuws. 

Regisseur Paul Thomas Anderson won drie Oscars voor de film (beste film, regie en geadapteerd scenario). Acteur Sean Penn won voor de Oscar voor beste mannelijke bijrol. Runner-up Sinners won vier Oscars, op een recordaantal van zestien nominaties: beste acteur, origineel scenario, cinematografie en muziek.

Het leek misschien een luchtkasteel van 013-directeur Frens Frijns, maar het poppodium en de gemeente Tilburg maken serieus werk van een groot amfitheater bij de stad. Er is nu een concrete locatie in beeld. 

Gemeente Tilburg en Poppodium 013 onderzoeken de mogelijkheden voor de ontwikkeling van Adem, een grootschalig openlucht-amfitheater voor grote concerten en een landschapspark aan de rand van de stad. Het gebied moet het hele jaar toegankelijk worden voor inwoners. Naast evenementen moet het een plek worden om te wandelen, recreëren en elkaar te ontmoeten. Vrijdag maakten Frens en wethouder Maarten van Asten (VVD) bekend dat de haalbaarheid van de plannen bij industrieterrein Vossenberg verder worden onderzocht. 

Voormalig Rijksmuseum-directeur Hendrikje Crebolder staat sinds 1 januari ad interim aan het roer van het Prins Claus Fonds. Tijdens TEFAF Maastricht viert het internationale cultuurplatform, dat zich inzet voor kunstenaars en cultuur in landen waar artistieke vrijheid onder druk staat, zijn 30-jarig jubileum. Harper’s Bazaar spreekt met haar over haar nieuwe rol, de impact van dertig jaar steun aan kunstenaars en de toekomst van artistieke vrijheid.

De hoeveelheid winkels in de Randstad blijft afnemen, terwijl de bevolking verder groeit. Online winkelen heeft invloed, maar de rol van winkelgebieden verandert ook. "Zonder samenwerking is er een grote kans dat een winkelgebied verandert in een gatenkaas."

De rol van de centrumgebieden verandert, concluderen de provincies op basis van het onderzoek. Vroeger waren winkels de belangrijkste trekkers, maar nu is het steeds belangrijker dat ook onder meer horeca, cultuur en dienstverlening aanwezig zijn. "Het heeft met beleving te maken", zegt Hofstede. “Mensen hebben weinig tijd en willen ergens heen waar wat te beleven valt.”

Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft op kunstbeurs TEFAF een werk van de Franse kunstenaar Virginie Demont-Breton gekocht. Het werk gold als een inspiratiebron voor Vincent van Gogh, die er zelf ook een versie van schilderde.

Het Van Gogh Museum kocht het schilderij aan de vooravond van kunstbeurs TEFAF in Maastricht, die zaterdag begint en tot en met donderdag duurt. Het museum zegt niet hoeveel het werk heeft gekost. Het is het eerste schilderij van Demont-Breton dat in een openbare Nederlandse collectie te zien is.

De Russische autoriteiten hebben Nederland, het museum Allard Pierson en Oekraïne aangeklaagd wegens ‘diefstal’ van kunstschatten uit de Krim. Op last van de rechter gingen die na de Russische annexatie van de Krim niet terug naar musea op het schiereiland, maar naar Oekraïne.

Je kunt er dansen, kijken naar een voorstelling of slenteren over een markt: rond het Berlijnplein in Leidsche Rijn komen drie nieuwe pleinen vol culturele activiteiten. De plannen voor het nieuwe ‘cultuurcluster’ zijn goedgekeurd, de bouw moet volgend jaar beginnen.

Het moet dé nieuwe culturele ontmoetingsplek worden voor zowel Leidsche Rijn als de rest van Utrecht. In het plan staan drie pleinen die ruimte bieden aan onder meer markten, dansvoorstellingen, festivals en tijdelijke kunstinstallaties. Rond deze pleinen komen meerdere gebouwen met ateliers, repetitieruimtes, muziekstudio’s en expositieruimtes voor beeldende kunst. 

Donna Yates (Universitair Hoofddocent in de capaciteitsgroep Strafrecht en Criminologie in Maastricht) is benoemd tot UNESCO-Leerstoelhouder in cultureel erfgoed en opkomende criminaliteit. De nieuwe leerstoel is verbonden aan de Universiteit Maastricht en zal zich richten op de vraag hoe opkomende wereldwijde ontwikkelingen zoals kunstmatige intelligentie (AI), klimaatverandering en veranderende economische druk nieuwe vormen van criminaliteit tegen cultureel erfgoed kunnen creëren.

Het oude gemeentehuis in Cuijk staat al lange tijd leeg. Momenteel ligt er een plan, in samenwerking met woningcorporatie Mooiland, om er woningen te realiseren, maar nu oppert een burgerinitiatief een heel andere invulling van het pand. „Laat Cuijk het culturele centrum van de gemeente worden.” In het plan staat dat het oude gemeentehuis in Cuijk de thuisbasis moet worden van een hoogwaardig kunst- en erfgoedinstituut, genaamd FORA Land van Cuijk, voor het hele Land van Cuijk.

Timothée Chalamet heeft zich niet geliefd gemaakt in de opera- en balletwereld. De acteur zei onlangs in een interview dat niemand meer iets om die kunstvormen geeft. Maar Nationale Opera & Ballet in Nederland laat een heel ander beeld zien.

De kritiek van Chalamet gaat in Nederland niet op, want de zalen zitten sinds de coronacrisis juist weer goed vol, zegt Ted Brandsen, directeur en choreograaf van Het Nationale Ballet. “Het gaat uitstekend. Het Nationale Ballet haalt de afgelopen jaren een zaalbezetting van 97 procent.” Sophie de Lint, directeur van De Nationale Opera, bevestigt het beeld dat Brandsen schetst. Brandsen en De Lint ontkrachten ook het beeld dat bezoekers van opera en ballet vooral welvarende ouderen zijn. "Onze grootste groep bezoekers bestaat uit mensen tussen de twintig en veertig jaar oud", zegt Brandsen.

De komst van het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven gaat zeker niet ten koste van andere culturele voorzieningen in de stad. Sterker nog: het culturele veld wordt er juist door versterkt. Dat is de stellige overtuiging van burgemeester Jeroen Dijsselbloem, die dinsdagavond groen licht kreeg van ‘zijn’ gemeenteraad om de plannen voor het museum verder uit te werken.

De gemeente Zaanstad heeft laten onderzoeken welke vormen van externe financiering mogelijk zijn om alle lokale culturele ambities te realiseren. Met deze externe financiering moet de cultuursector uiteindelijk tot meer samenwerking en meer zelfredzaamheid komen. Uit dit rapport komt het advies om als gemeente vooral basisvoorwaarden te scheppen en dan de culturele sector zélf verder te laten groeien. Dan kunnen culturele instellingen en initiatieven in de gemeente ook zelf beter werken aan hun financiering.

Zaanstad kan de sector ondersteunen door het maken van een meerjarig subsidiestelsel in plaats van de huidige financiering per jaar en door een vastgoedagenda voor cultuur te maken. Zaanstad kan ook helpen om de kennis en capaciteit van instellingen te vergroten en door meer te co-financieren samen met andere partijen. Ook adviseert het rapport de gemeente om zich meer als ontwikkelpartner op te stellen én om cultuur nog meer te verbinden aan de gemeentelijke thema's en de Zaanse strategische opgaven. Het rapport is opgesteld door Backing Grounds en bevat een praktisch concept plan voor de periode 2026-2030. 

Het College van B&W van Zaanstad wil dat meer werk wordt gemaakt van broedplaatsen om de culturele en economische groei te stimuleren. Zaanstad telt nu meerdere broedplaatsen. Het zijn locaties in de gemeente waar makers, ondernemers en bewoners elkaar ontmoeten. Hier ontstaan veel nieuwe economische en culturele ideeën en initiatieven. Daarmee dragen de Zaanse broedplaatsen bij aan de samenhang en groei van de Zaanse samenleving.

Om dit te kunnen realiseren heeft Adviesbureau STIPO in opdracht van de gemeente een Aanpak Broedplaatsen opgesteld. Deze week deelt het college de aanpak met de Zaanse gemeenteraad. STIPO adviseert onder andere om capaciteit vrij te maken voor een coördinator broedplaatsenaanpak, om gemeentelijk vastgoed slim in te zetten en om samen te werken met pandbeheerders.