Het is razend populair: een beurs/conventie over populaire cultuur zoals cosplay, comics, manga en games. Bijna één op de drie Brabantse jongeren tussen de 16 en 29 jaar oud bezocht het afgelopen jaar zo’n beurs. Dat blijkt uit de Cultuurpeiling, een tweejaarlijks onderzoek naar cultuurdeelname. Een hype? Absoluut.
Ik moet eerlijk bekennen dat ik eerst mijn zoekmachine aan het werk moest zetten om te weten wat zo’n conventie inhoudt. Ligt dat aan mijn leeftijd? Met drie generaties boven én onder mij zit ik precies in het midden. Dat maakte mij des te nieuwsgieriger: hoe verschilt het bezoek aan cultuur tussen leeftijden? Waar liggen de grootste verrassingen?
Waarom we het niet over generaties hebben
We delen mensen graag in op basis van hun generatie: babyboomers, millennials, Gen Z. Elke generatie bestaat uit een groep mensen die in dezelfde periode zijn opgegroeid. Ook in Cultuurpeiling, die we elke twee jaar uitvoeren voor de Waarde van cultuur, voeren we analyses uit om verschillen in cultuurdeelname tussen leeftijden uit te zoeken. Daarmee kijken we niet naar generaties, maar naar leeftijdsgroepen. Want onderzoek naar generatieverschillen is echt iets heel anders dan eenmalig kijken naar leeftijdsverschillen in een peiling.
In dit blog neem ik je mee langs een paar opvallende uitkomsten. Welke plekken trekken vooral jongeren? Waar zijn ouderen juist in de meerderheid? En wat gebeurt er op de grens van 50 jaar?
Dit is een voorproefje op de Waarde van cultuur 2026 en verre van volledig. In september publiceren we alle resultaten. Nu alvast drie inzichten die eruit springen.
1. Naar de film en popconcerten zijn voor alle leeftijden de populairste vormen van cultuurbezoek
Bioscopen en filmhuizen zijn geliefd bij alle leeftijden en dat is geen verrassing. Hetzelfde geldt voor popconcerten. Toch tekenen zich opvallende verschillen af, met een duidelijke omslag rond het vijftigste levensjaar. Die omslag is nog zichtbaarder bij ander vormen van populaire cultuur. Vooral bij festivals en dancefeesten geldt: hoe jonger, hoe vaker mensen gaan.
- Festivals: 70% van de 16‑29‑jarigen bezocht er afgelopen jaar één, tegenover maar 17% van de 65‑75‑jarigen.
- Film: Jongeren tussen de 16-29 jaar zijn koploper (91%), maar ook 65-75‑jarigen weten de weg naar de zaal te vinden (43%).
- Dance- en housefeesten: die zijn na 65 jaar vrijwel volledig uit beeld.
- Popconcerten: tot 64 jaar blijft meer dan de helft van de Brabanders komen, pas daarna daalt het bezoek echt.
2. Podiumkunsten en musea: veel minder grote verschillen tussen leeftijden dan je misschien zou denken
Bij veel podiumkunsten en bij de kunstmusea blijkt iets opmerkelijks: de leeftijdsgrenzen zijn minder scherp dan vaak wordt gedacht. Ze trekken zowel oud als jong publiek. Het aandeel bezoekers neemt bijna niet af in naarmate de leeftijd stijgt. Bij klassieke muziek en theater neemt het bezoek onder 75-plussers weer iets toe.
- Museumbezoek en dansvoorstellingen: jongeren zijn actiever, maar de verschillen zijn relatief klein.
- Theatervoorstellingen: die worden het meest bezocht door 30-49 jarigen. Bij 75‑plussers staan theatervoorstellingen zelfs bovenaan als populairste vorm van bezoek, samen met filmbezoek.
- Klassieke muziek: opvallend genoeg bezoeken Brabantse 50‑64‑jarigen deze optredens minder dan jongere en oudere groepen.
3. Online cultuurbezoek: hoe jonger, hoe actiever
Mijn generatie is de laatste die opgroeide op in een (deels) analoge kindertijd met platen en cassettebandjes en een videotheek om de hoek. Inmiddels heeft iedereen zich aangepast aan de nieuwe online mogelijkheden. Toch loopt de intensiteit van het beluisteren en bekijken van cultuur online sterk uiteen.
- Online muziek luisteren: jongeren zijn verreweg het meest actief.
- Online video, films en series: hetzelfde patroon.
En hoe zit het dan met die cosplay‑conventies?
Dat ik geen expert ben op het gebied van cosplay blijkt uiteindelijk vooral iets over mij te zeggen en niet over mijn leeftijd. Want ook 17% van de 40‑49‑jarigen bezocht het afgelopen jaar zo’n conventie. Minder dan jongeren tussen 16-19 jaar (29%), maar nog steeds een flink aandeel.
Het kan nuttig en verleidelijk zijn om mensen in leeftijdscategorieën in te delen. Tegelijkertijd zijn de verschillen binnen elke groep groot. Gelukkig maar. Want stel je eens voor hoe saai de wereld zou zijn als we allemaal dezelfde voorkeuren hadden.
Verdieping: generaties & cultuur
Wil je meer begrijpen over hoe generaties werken binnen de culturele sector? Boekman #146 zoomt in op de zin én onzin van generatiedenken in cultuurbeleid en -praktijk.
Voor wie echt de diepte in wil, raad ik het artikel De verraderlijke charme van het begrip generatie aan van Andries van den Broek. Matthijs Kalmijn en Kène Henkens onderzochten de leeftijds- en generatie-effecten in het klassieke concertbezoek. Hun bevindingen verschenen in een beknopte versie in het bulletin Demos van het NIDI.
Wil je meer weten over de Waarde van cultuur?
Neem dan contact met mij op!
