Welke data kun je gebruiken om jouw beleid te onderbouwen? In aanloop naar de nieuwe editie van de Waarde van cultuur in september 2026 zetten we volop in op het gebruik van de monitor. Voor de kennisdeling hebben we kenniskringen in het leven geroepen. Hierin werken onderzoekers en beleidsmakers samen aan een thema. Zo geven we meer inzicht in het werken met de monitor en kunnen we de resultaten gezamenlijk thematisch duiden.
Vier bijeenkomsten met elk een eigen thema
Elke kenniskring bestaat uit twee onderdelen. Allereerst presenteren onderzoekers en adviseurs van Kunstloc Brabant, Het PON & Telos, Pyrhulla Research Consultants en de Boekmanstichting de meest recente onderzoeksresultaten over een afgebakend thema. Vaak zijn deze resultaten nog niet gepubliceerd.
Vervolgens gaan we in gesprek over de resultaten. Wat zeggen de cijfers over het Brabantse culturele ecosysteem? Welke data kan je gebruiken om beleidskeuzes te versterken? Welke best practices kunnen we met elkaar delen?
Op deze pagina vind je een overzicht van de belangrijkste inzichten en resultaten uit de sessies. In november 2025 stond de culturele infrastructuur centraal. In januari 2026 richtten we ons op publieksbereik.
Er zijn nog twee kenniskringen gepland:
- Subsidies en geldstromen (7 mei 2026, 9.30u-11.30u)
We kijken naar het onderzoek dat we doen voor het economisch kapitaal. Wat kunnen we meenemen uit de analyse van de jaarrekeningen (de Culturele Atlas)? Welke rijksgelden voor cultuur komen naar onze provincie?
- Makersklimaat - samenwerkingen buiten de sector (17 juni 2026, 10u-12u)
We sluiten af met een gesprek over de resultaten van het onderzoek onder makers en instellingen. In 2024 lag de focus op de effecten van maatschappelijke ontwikkelingen op culturele instellingen en makers. Deze editie kijken we naar samenwerkingen buiten de sector. Dit combineren we met de cijfers over werkgelegenheid en bedrijvigheid.
Januari 2026: Publieksbereik
Met de Cultuurpeiling ondervragen we tweejaarlijks een grote en diverse groep Brabanders over hun waardering van het aanbod, bezoek, beoefening en ondersteuning aan cultuur. Wat leren de resultaten uit deze peiling ons over het cultuurbezoek in de provincie? En hoe zit het met het draagvlak voor cultuur?
In de tweede kenniskring presenteerden we alvast een deel van de resultaten uit de meest recente Cultuurpeiling van september 2025. 90% van de Brabanders is actief als cultuurbezoekers en het cultuuraanbod wordt goed beoordeeld. Het draagvlak voor cultuurbezoek is daarentegen lager dan in de jaren voor corona. Ook zien we, net als vorige jaren, duidelijke verschillen tussen groepen: jongeren en hbo-wo opgeleiden zijn de meest actieve bezoekers.
Publieksbereik speelt een belangrijke rol in verschillende beleidskaders. Vooral het bereiken van zoveel mogelijk mensen staat centraal ('Cultuur voor iedereen'). Ongelijkheid ontstaat vaak vroeg, de basis om zoveel mogelijk mensen te bereiken ligt in het onderwijs. Een gelijk speelveld vraagt vroege interventie.
Het bereiken van specifieke doelgroepen, waaronder bo-vmbo-opgeleiden, jongeren met verschillende culturele achtergronden en inwoners van kwetsbare wijken, blijft lastig. Zowel instellingen als beleidsmakers hebben hierin blinde vlekken. Gemeenten en provincie stimuleren de sector actief om aanbod te maken voor nieuwe doelgroepen.
Beleidsmakers ervaren spanning tussen kunst als waarde op zichzelf en kunst als middel voor sociale doelen. Door de focus op sociaal-maatschappelijke waarden en de koppeling aan maatschappelijke opgaven, verliezen we soms het idee dat kunst er ook gewoon mag zijn, zonder resultaat. Tegelijk helpt samenwerking met het sociaal domein om het draagvlak te vergroten.
Vaak wordt het cultuurbegrip te smal opgevat. Het is belangrijk om steeds duidelijk te maken hoe breed kunst en cultuur zijn. Verenigingen, volkscultuur, erfgoed, fotografie, bibliotheekbezoek, dat valt allemaal hier allemaal onder.
Cultuurpeiling 2025: Hoge waardering maar daling draagvlak
Brabanders zijn actieve cultuurbezoekers: 9 op de 10 heeft cultuur bezocht in het afgelopen jaar. Ruim 80% deed dit meer dan één keer. Jongeren en hbo-wo geschoolden zijn de meest actieve cultuurbezoekers.
Het cultuuraanbod krijgt een 7,4 - 55% van de Brabanders geeft het totale cultuuraanbod in de provincie een 8 of hoger. De meest populaire activiteiten zijn het bezoek aan een bioscoop of filmhuis, popconcerten, theatervoorstellingen en festivals. Net als in 2023, zijn jongeren kritischer op het aanbod, maar tegelijkertijd bereid om meer geld te besteden.
Kunst en cultuur zijn volgens Brabanders belangrijk voor de samenleving en voor het persoonlijk leven. Het belang voor de samenleving daalt (van 83% in 2017 naar 68% in 2025), het belang voor het persoonlijk leven is constant (45%). Cultuurbezoek is voor één op de drie inwoners een belangrijk onderdeel van het leven. Dit is minder dan voor de pandemie, maar meer dan 2 jaar geleden.
Plezier en ontspanning zijn de meest genoemde motivaties voor cultuurbezoek. Steeds meer Brabanders bezoeken cultuur voor persoonlijke ontwikkeling. Een gebrek aan interesse is de belangrijkste reden voor het niet bezoeken van cultuur. Dit gebrek aan interesse komt vaker voor bij bo- en mbo-geschoolden dan bij hbo- en wo-geschoolden.
Op de Waarde van cultuur lees je de resultaten uit de Cultuurpeiling 2023 terug. In september presenteren we alle uitkomsten uit de Cultuurpeiling 2025 in de Waarde van cultuur 2026.
December 2025: Culturele infrastructuur
Hoe investeren we strategisch in cultuur in een groeiende provincie? Gaat het om meer voorzieningen, een betere spreiding, of vooral om sterkere verbindingen tussen bestaande plekken? En hoe benutten we data om lokaal en regionaal cultuurbeleid toekomstbestendig te maken?
Daarover spraken we in de eerste kenniskring van de Waarde van cultuur. De culturele infrastructuur en het culturele aanbod zijn in Brabant relatief beperkt van omvang. Een opvallende uitzondering vormen multifunctionele organisaties (mfo’s): plekken waar meerdere culturele functies samenkomen. Welke beleidskeuzes vloeien voort uit deze combinatie van schaarste en innovatie?
De bescheiden culturele infrastructuur is volgens de aanwezige beleidsmakers niet per definitie problematisch. In de Waarde van cultuur staan vooral cijfers over het grote, professionele aanbod. Niet alle cultuur speelt zich af in deze grote instellingen. Verenigingen, wijkcentra en informele plekken vervullen eveneens een belangrijke rol. Er bestaat bij beleidsmakers een grote behoefte meer zicht te hebben op dit informele circuit. Als het aanbod goed regionaal gespreid is, kan een grotere reisafstand acceptabel zijn. Aandachtspunt is aanbod in de buurt voor inwoners die minder makkelijk reizen, zoals jongeren en ouderen.
Knelpunten ontstaan vooral in snelgroeiende regio’s, zoals Brainport Eindhoven. Daar verwachten de internationale kenniswerkers een sterk cultureel aanbod. Topvoorzieningen zijn noodzakelijk voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. In nieuwe woonwijken bestaat het risico dat de afstand tot culturele voorzieningen te groot wordt, waardoor de toegankelijkheid in gevaar komt. Hierbij valt op dat culturele voorzieningen sneller onder druk staan dan sportvoorzieningen, terwijl ook cultuurdeelname één van de manieren is om een actief leven te stimuleren en de sociale basis te versterken.
De bescheiden culturele infrastructuur in Brabant
De Waarde van cultuur laat zien dat Brabant, ondanks zijn schaal en economische positie, relatief weinig culturele voorzieningen per inwoner heeft. Er zijn per inwoner minder musea, theaters, poppodia, galerieën en bibliotheken dan in andere provincies. Bovendien is het culturele aanbod relatief beperkt en vooral gecentreerd in de vier grote Brabantse steden. De meest recente cijfers van 2023 laten geen verbetering zien in de positie van de provincie ten opzichte van eerdere jaren. Brabant blijft bijvoorbeeld laag scoren in het aantal musea: in 2023 heeft het de minste musea per 100.000 inwoners van alle provincies.
Een opvallende uitzondering in de infrastructuur zijn multifunctionele organisaties: plekken waar meerdere culturele functies, zoals een bibliotheek, podium en (cultuur)educatie, samenkomen. Brabant huisvest ongeveer 20% van alle multifunctionele culturele organisaties in Nederland en behoort daarmee tot de landelijke koplopers (Atlas Research, 2022). Vooral in kleinere kernen functioneren deze plekken als culturele ruggengraat en zorgen ze voor toegankelijke culturele voorzieningen. Onderzoek voor de Gelderse Cultuur- en Erfgoedmonitor laat zien dat mfo's een complexe positie hebben.
Wil je ook aansluiten bij de kenniskringen?
We horen graag van je!
