Welke data kun je gebruiken om jouw beleid te onderbouwen? In aanloop naar de nieuwe editie van de Waarde van cultuur in september 2026 zetten we volop in op het gebruik van de monitor. Voor de kennisdeling hebben we kenniskringen in het leven geroepen. Hierin werken onderzoekers en beleidsmedewerkers samen aan een thema. Zo geven we meer inzicht in het werken met de monitor en kunnen we de resultaten gezamenlijk thematisch duiden.
Vier bijeenkomsten met elk een eigen thema
Elke kenniskring bestaat uit twee onderdelen. Allereerst presenteren onderzoekers van Kunstloc Brabant, Het PON & Telos, Pyrhulla Research Consultants en de Boekmanstichting de meest recente onderzoeksresultaten over een afgebakend thema. Vaak zijn deze resultaten nog niet gepubliceerd.
Vervolgens gaan we in gesprek over de resultaten. Wat zeggen de cijfers over het Brabantse culturele ecosysteem? Welke data kan je gebruiken om beleidskeuzes te versterken? Welke best practices kunnen we met elkaar delen?
De vier thema's in 2025 en 2026 zijn:
- De culturele infrastructuur
- Publieksbereik
- Subsidies en geldstromen
- Makersklimaat - samenwerkingen buiten de sector
Op deze pagina houden we je op de hoogte van de uitkomsten van de sessies.
December 2025: Culturele infrastructuur
Hoe investeren we strategisch in cultuur in een groeiende provincie? Gaat het om meer voorzieningen, een betere spreiding, of vooral om sterkere verbindingen tussen bestaande plekken? En hoe benutten we data om lokaal en regionaal cultuurbeleid toekomstbestendig te maken?
Daarover spraken we in de eerste kenniskring van de Waarde van cultuur. De culturele infrastructuur en het culturele aanbod zijn in Brabant relatief beperkt van omvang. Een opvallende uitzondering vormen multifunctionele organisaties (mfo’s): plekken waar meerdere culturele functies samenkomen. Welke beleidskeuzes vloeien voort uit deze combinatie van schaarste en innovatie?
De bescheiden culturele infrastructuur is volgens de aanwezige beleidsmakers niet per definitie problematisch. In de Waarde van cultuur staan vooral cijfers over het grote, professionele aanbod. Niet alle cultuur speelt zich af in deze grote instellingen. Verenigingen, wijkcentra en informele plekken vervullen eveneens een belangrijke rol. Er bestaat bij beleidsmakers een grote behoefte meer zicht te hebben op dit informele circuit. Als het aanbod goed regionaal gespreid is, kan een grotere reisafstand acceptabel zijn. Aandachtspunt is aanbod in de buurt voor inwoners die minder makkelijk reizen, zoals jongeren en ouderen.
Knelpunten ontstaan vooral in snelgroeiende regio’s, zoals Brainport Eindhoven. Daar verwachten de internationale kenniswerkers een sterk cultureel aanbod. Topvoorzieningen zijn noodzakelijk voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. In nieuwe woonwijken bestaat het risico dat de afstand tot culturele voorzieningen te groot wordt, waardoor de toegankelijkheid in gevaar komt. Hierbij valt op dat culturele voorzieningen sneller onder druk staan dan sportvoorzieningen, terwijl ook cultuurdeelname één van de manieren is om een actief leven te stimuleren en de sociale basis te versterken.
De bescheiden culturele infrastructuur in Brabant
De Waarde van cultuur laat zien dat Brabant, ondanks zijn schaal en economische positie, relatief weinig culturele voorzieningen per inwoner heeft. Er zijn per inwoner minder musea, theaters, poppodia, galerieën en bibliotheken dan in andere provincies. Bovendien is het culturele aanbod relatief beperkt en vooral gecentreerd in de vier grote Brabantse steden. De meest recente cijfers van 2023 laten geen verbetering zien in de positie van de provincie ten opzichte van eerdere jaren. Brabant blijft bijvoorbeeld laag scoren in het aantal musea: in 2023 heeft het de minste musea per 100.000 inwoners van alle provincies.
Een opvallende uitzondering in de infrastructuur zijn multifunctionele organisaties: plekken waar meerdere culturele functies, zoals een bibliotheek, podium en (cultuur)educatie, samenkomen. Brabant huisvest ongeveer 20% van alle multifunctionele culturele organisaties in Nederland en behoort daarmee tot de landelijke koplopers (Atlas Research, 2022). Vooral in kleinere kernen functioneren deze plekken als culturele ruggengraat en zorgen ze voor toegankelijke culturele voorzieningen. Onderzoek voor de Gelderse Cultuur- en Erfgoedmonitor laat zien dat mfo's een complexe positie hebben.
Kenniskringen in 2026
- Publieksbereik (januari 2026)
In januari bespreken we de resultaten van de meest recente Cultuurpeiling van september 2025. Wat leren we uit deze tweejaarlijkse peiling over trends in publieksbereik? Ook kijken we naar het culturele doelgroepenmodel. Hoe kunnen gemeenten dit model inzetten om doelgroepen beter te bereiken?
- Subsidies en geldstromen (mei 2026)
We kijken naar het onderzoek dat we doen voor het economisch kapitaal. Wat kunnen we meenemen uit de analyse van de jaarrekeningen (de Culturele Atlas)? Welke rijksgelden voor cultuur komen naar onze provincie?
- Makersklimaat met focus op samenwerking buiten de sector (juni 2026)
We sluiten af met een gesprek over de resultaten van het onderzoek onder makers en instellingen. In 2024 lag de focus op de effecten van maatschappelijke ontwikkelingen op culturele instellingen en makers. Deze editie kijken we naar samenwerkingen buiten de sector. Dit combineren we met de cijfers over werkgelegenheid en bedrijvigheid.
Wil je meer weten over de kenniskringen?
We horen graag van je!
