Best practice digitale transformatie: Huis van verhalen van de Grote Kerk Breda

Podium voor kunst, cultuur en ontmoeting

De Grote Kerk Breda is al 750 jaar een huis van verhalen. Een plek van verbinding, verbeelding en vernieuwing. Het monument is gebouwd in de vijftiende eeuw in een rijke Brabants-gotische stijl die zich verder heeft ontwikkeld in de renaissancestijl. De kerk is gebouwd op initiatief van de voorouders van het Nederlandse Koninklijk Huis. Negen Nassaus en de eerste prins van Oranje-Nassau zijn in de Prinsenkapel in de Grote Kerk Breda begraven. Het is één van de topmonumenten van Noord-Brabant.

In 2020 is de herpositionering van de Grote Kerk Breda ingezet. Sindsdien neemt het monument een plek in als podium voor kunst, cultuur en ontmoeting. De Stichting Grote Kerk Breda neemt de gelaagde en rijke geschiedenis van de kerk altijd als ijkpunt en plaatst deze in een breder perspectief. In de programmering sluit de Grote Kerk Breda aan bij actuele maatschappelijke, sociale en culturele ontwikkelingen. Zo beweegt de Grote Kerk Breda mee met de veranderende en steeds inclusievere samenleving en is het een plek waar iedereen welkom is, ongeacht leeftijd, gender, geloof of cultuur. 

Tijdens het ontwikkelen van de nieuwe visie voor de Grote Kerk Breda is ook aandacht besteed aan het opnieuw vormgeven van de algehele uitstraling van het monument. Met het zogenaamde Masterplan – Huis van Verhalen is er geïnvesteerd in onder andere een nieuwe balie, huisstijl én jong erfgoed talent. Een eigentijdse en kwalitatieve uitstraling zijn daarbij van groot belang, zo heeft Irma Boom de nieuwe huisstijl vormgegeven zodat de totale brand identity van de Grote Kerk Breda – website, webapp en socials – goed op elkaar aansluit. Ook is er gekozen om te investeren in jong erfgoed talent voor de uitwerking van het Masterplan zodat kennis in de organisatie wordt ingebed. Waar nodig zijn er externe partners aangesloten die vanuit hun expertise meedenken over de uitwerking van het Masterplan.

Huis van verhalen – digitale rondleidingen door de kerk

Een belangrijk onderdeel van het Masterplan en de herpositionering van de Grote Kerk Breda is het ontwikkelen van een innovatieve en dynamische database waarin de vele verhalen van het gebouw samenkomen. Samen met de technische partner Norday is het Huis van verhalen ontwikkeld, een meerstemmige, multimediale en interactieve webapp over de Grote Kerk Breda. Het Huis van verhalen is een groeiende verzameling van verhalen waarin het gebouw, haar geschiedenis en het tastbare verleden – gevat in (graf)monumenten, muurschilderingen en objecten – de hoofdrol spelen en altijd gekoppeld worden aan thema’s van nú. Tezamen vormen deze verhalen het DNA van het monument. 

In het Huis van verhalen zijn alle losse verhalen ondergebracht in 7 interactieve tours. Deze tours belichten de geschiedenis van de kerk elk vanuit een ander perspectief en linken de verhalen aan het heden en de actualiteit. Voor de bezoekers die geïnteresseerd zijn in de algemene geschiedenis en bijzondere hoogtepunten van de kerk is er de Quick Highlights Tour. Voor gezinnen bestaat er een Familie Tour en voor liefhebbers van mode is er een Fashion Tour. Ook is er een Influencer Tour waarin je kan ontdekken welke personen van grote invloed waren op het monument en een Follow the Money Tour waar er specifiek naar de rol van geld en macht binnen de geschiedenis van de kerk wordt gekeken. Tot slot is er een Vrouwen in Beeld Tour die zich richt op belangrijke en invloedrijke vrouwen in de geschiedenis van de Grote Kerk Breda en een Arts & Crafts Tour over de bouwgeschiedenis van het monument, waarin vakmanschap, erfgoed en high tech innovatie samenkomen. 

Gebruik en mogelijkheden van het Huis van verhalen

Concreet is het Huis van verhalen een webapp die gratis te gebruiken is in de Grote Kerk Breda. Bezoekers van de kerk kunnen een QR-code scannen waarmee ze terecht komen op de website www.huisvanverhalen.com. Er is bewust gekozen voor de vorm van een webapp, Uit een eerste testfase met proefpersonen bleek dat zij niet graag een app op hun telefoon downloaden. De tijd nemen voor testfases was volgens directeur Marieke Wiegel essentieel voor de ontwikkeling van het Huis van verhalen: ‘Je kunt van alles bedenken over hoe je verhalen maakt en presenteert, maar test altijd mét je publiek. Neem ruim de tijd voor die testfases. We krijgen hier veel verschillende doelgroepen binnen, en die neem je het liefst allemaal mee in je testfases. Door goed te luisteren naar de testers hebben we veel geleerd. Soms waren we te snel met het opbouwen van verhalen. Je eigen ideeën kunnen goed zijn, maar je publiek denkt er vaak anders over.’

Als bezoekers zich eenmaal op de website Huis van verhalen bevinden, hebben ze toegang tot alle verhalen die over de kerk geschreven zijn. Bezoekers kunnen zo via de telefoon een digitale rondleiding door de kerk volgen. Ze swipen op eigen tempo door de tour heen, die is samengesteld uit relevante ‘points of interest’ in het monument. De tours zijn verrijkt met close-up beeldmateriaal, video’s, multiple choice vragen en foto’s met touchpoints die een verdiepende toelichting op hetgeen te zien is geven. Ook kunnen de digitale rondleidingen via de browser vertaald worden naar alle talen en zijn te beluisteren in het Nederlands en Engels via door AI gegenereerde stemmen. Na afloop is er de optie om de tour via e-mail toegestuurd te krijgen, zodat de tour thuis rustig op de bank nagelezen kan worden.

Naast het volgen van een tour vanuit een van de perspectieven, biedt het Huis van verhalen ook de mogelijkheid tot het verbinden van verschillende verhalen over één specifieke plek. Op de bijschriftbordjes die door de gehele kerk bij bijzondere monumenten hangen, staan QR-codes die naar het Huis van verhalen leiden. Na het scannen van een QR-code op een bijschriftbordje krijgt een bezoeker alle verhalen te zien die over deze specifieke plek gaan. Over de Prinsenkapel – de privékapel en grafkelder van de familie Nassau én één van de hoogtepunten in de kerk – zijn bijvoorbeeld meerdere verhalen geschreven. 

Bezoekers van de Grote Kerk Breda kunnen het Huis van verhalen dus op meerdere manieren betreden en kiezen op welke manier zij de grote verzameling digitale verhalen willen gebruiken. Daarnaast biedt de digitale tool de mogelijkheid om Guest Editors uit te nodigen bij tentoonstellingen en daarmee een nieuw perspectief – en een extra tour – toe te voegen die specifiek ingaat op de kunstwerken in een tentoonstelling. Voor de tentoonstelling René! I’m Still Standing – Over liefde en verlies is er een speciale Muziektour ontwikkeld samen met Guest Editor Pepijn Lanen, Faberyayo van De Jeugd Van Tegenwoordig. Lanen koos bij elk kunstwerk een muzieknummer uit en zijn motivatie voor elke keuze is te bekijken in een video in de muziektour. Op deze manier is het mogelijk om het Huis van verhalen gericht in te zetten als verdiepende laag bij een tentoonstelling. Het Huis van verhalen blijft daardoor een verhalenverzameling in ontwikkeling waar telkens nieuwe perspectieven aan toegevoegd kunnen worden. 

Toekomstmuziek

Het Huis van verhalen blijft ook in de toekomst een dynamische database die constant in ontwikkeling is. Met name het toevoegen van nieuwe perspectieven met hulp van Guest editors, is een mogelijkheid die de Grote Kerk Breda verder wil uitdiepen. Daarnaast wordt er gewerkt aan een tool waarmee tijdelijke tours van Guest Editors via een dynamisch archief altijd toegankelijk blijven via de website van de Grote Kerk Breda. Daarmee blijven ze een actief onderdeel van het Huis van verhalen, ook als een tentoonstelling is afgelopen. 

Het Huis van verhalen laat zien hoe digitale middelen ingezet kunnen worden om de rijke geschiedenis van een eeuwenoud monument actueel en relevant te houden en voor iedereen toegankelijk te maken. In de toekomst zou de Grote Kerk Breda graag nog een spannende game ontwikkelen waarmee bezoekers met hulp van Augmented Reality en AI zichzelf, de wereld om hen heen, en de kerk ontdekken.