Kunst maken en genieten van kunst kan veel betekenen voor onze eigen gezondheid, de zorg- en welzijnssector en voor onze samenleving. Sinds 2012 stimuleert Kunstloc Brabant de kunstensector om meer te gaan samenwerken met het sociaal domein en andersom. Dit doen we door makers en mogelijkmakers te voorzien van kennis en advies. Aan de andere kant inspireren we zorginstellingen, gemeentes en welzijnsinstellingen om ruimte te geven aan het toegankelijk maken van de kunsten ten behoeve van de positieve gezondheid van iedereen. Dat deze invalshoek ook wetenschappelijk onderbouwd is, blijkt uit een groeiend aantal onderzoeken.
Je bent bij ons welkom voor advies of kom naar onze bijeenkomsten.
Ook zijn we sinds 2024 partner in het door de EU gecofinancierde CultureAndHealth-platform.
Op de hoogte blijven van wat we allemaal doen?
Invloed op positieve gezondheid
Kunst en cultuur hebben een positieve invloed op onze gezondheid en welzijn. Ze ondersteunen herstel van fysieke en mentale uitdagingen en dragen bij aan zingeving, kwaliteit van leven, vergroten empathie en brengen mensen samen. Erg belangrijk voor onze positieve gezondheid. Meer informatie over positieve gezondheid vind je hier: het Spinnenweb van Machteld Huber die het Institute for Positive Health oprichtte. Gezondheid is breder dan de afwezigheid van ziekte en klachten. Elementen als veerkracht, zingeving en zelfmanagement staan steeds meer centraal. Een andere kijken op gezondheid die niet gaat over wat je niet kunt, maar waar je in je leven wel regie op hebt.
Atelier Beeldkracht Oisterwijk
Gescheiden domeinen samenbrengen
Er is internationaal en nationaal veel bewijs dat kunst bijdraagt aan onze gezondheid. Lastig is echter de domeinen zorg, welzijn en cultuur nog steeds gescheiden werken, zowel nationaal als regionaal.
Kunst maken is een essentieel onderdeel van ons menszijn stelt Ellen Dissanayake het gaat om het speciaal maken van alledaagse gebeurtenissen. Ze beschouwt kunst als het product van 'dingen speciaal maken', en deze dingen kunnen zowel objecten als gedragingen zijn. Dat wil zeggen, kunst is geëvolueerd om bepaalde gebeurtenissen, die belangrijk zijn voor het overleven van de mens of de sociale cohesie, opvallender, aangenamer en gedenkwaardiger te maken. Of om via kunstuitingen een pogingen te doen om met de onzekerheden van de natuur om te gaan door er controle over uit te oefenen via rituelen, dans en zang.
Een zeer verhelderend boek is Arts in Health van Daisy Fancourt. Fancourt brengt in beeld dat vanaf de eerste grottekeningen kunst en gezondheid met elkaar verbonden waren en hoe deze gebieden uit elkaar getrokken zijn tot verschillende domeinen in onze gespecialiseerde samenleving. In 2026 verscheen Art Cure: The Science of How The Arts Transform Our Health. Ook in het Nederlands beschikbaar. Een aanrader!
Welke rol hebben kunstenaars?
Kunstenaars kunnen onderzoekers en innovators zijn. Kunstenaars kunnen een andere blik geven op jouw organisatie, op vastgelopen processen, of op een onorthodoxe manier betrekken bij beleidsvorming. Bekijk deze film eens De Kleinkijkacademie van Sjaak Langenberg en Rose de Beer bij zorginstelling Severinus in Veldhoven.
Kunstenaars kunnen op een impactvolle manier fysieke ruimte vormgeven zodat wij beter functioneren, creatiever zijn, ons prettiger of veiliger voelen, beter de weg kunnen vinden etc. Zowel in onze openbare ruimte als binnenskamers: Healing environment. In samenwerking met architectuur, design, groen en omgevingspsychologie. Voorbeeld: Justine Kontou & Marthe Biezen ism GGZe en Conservatorium Hotel Amsterdam of Bio Mirror van Alissa+Nienke.
Maar ook een extra beleving toevoegen aan een zorginstelling zoals een ziekenhuis. Een mooi voorbeeld is de uitgebreide kunstcollectie in het Amsterdam AMC. En hoe die troost kan bieden voor bezoekers laat kunstenaar Nina Goedegebure zien.
Kunstenaars kunnen hulpmiddelen of diensten ontwikkelen om op een nieuwe manier een onderwerp bespreekbaar te maken. Zoals theatergroep De Kwekerij over mantelzorg. Nienke Helder met haar project Sexual Healing. Of Anne Ligtenberg en Max Horbach die onderzoeken hoe je het gesprek kunt aangaan over seksueel misbruik of geweld.
Sexual Healing van Nienke Helder, fotograaf: Nicole Marnati
Kunstenaars kunnen met mensen samen kunst maken om sociale contacten te verbeteren en eenzaamheid te verminderen. Een mooi voorbeeld is De Tijd van je Leven vanuit GGD West-Brabant om eenzaamheid bij ouderen tegen te gaan. Of Stoute Schoenen in Tilburg.
Maar kunstenaars geven ook les zoals Beeldkracht in Oisterwijk voor mensen met dementie en hun mantelzorger. En als je uitgaat van het idee dat iedereen een kunstenaar kan zijn (amateur, professional of outsider) en dat het maken van iets bijdraagt aan de versterking van je identiteit, dan is The Living Museum een mooi voorbeeld tussen kunst, zorg en welzijn. Net als Nei Skoen in Helmond en Living Museum Vught.
Wetenschappelijk bewijs
Er komt steeds meer wetenschappelijk bewijs over de gunstige werking van kunst maken en kunst genieten voor onze gezondheid. Een greep:
- 2017 Creative Health: The Arts for Health & Wellbeing (All-Party Parliamentary Group for Arts, Health & Wellbeing, 2017)
- 2018 Arts Council Engeland: Museums as Spaces for Wellbeing: A Second Report.
- 2018 Arts Council Engeland: Arts and culture in health and wellbeing and in the criminal justice system: a summary of evidence.
- 2019 World Health Organization Synthesis Report (Fancourt & Finn, 2019)
- 2019 What Works Centre for Wellbeing: Heritage and Wellbeing: The State of the Evidence.
- 2020 DCMS report: The role of the arts in improving health and wellbeing (Fancourt, Warren & Aughterson, September 2020)
- 2020 Heritage, Health & Wellbeing (the Heritage Alliance, 2020)
- 2023 University College of London: Arts, society and public health: an exploration of the major UK cohort studies.
- 2023 LKCA: Kunst als verwondermiddel 2023.
- 2024: Arts in Health Groningen: Een nationale agenda.
- 2025: Culture and Health - Time to Act.
- 2026: Crétien van Campen Toekomstverkenning Zorg en Cultuur , Tineke Abma The Art of Healing, Janine Stubbe De kracht van kunst – van belofte naar praktijk
Publicaties Kunstloc Brabant
Sinds 2012 ontwikkelden we programma’s, bijeenkomsten, exposities en publicaties rondom kunst, zorg en gezondheid. Lees hierover meer in onze digitale magazines Who Cares?, We Care, en CareFull.
In ons magazine All Inclusive laten we zien wat de kracht van kunst is bij belangrijke maatschappelijke opgaven, zoals goede zorg en welzijn voor alle Brabanders. Zo lees je in dit magazine een artikel over de onmisbare rol van professionele kunstenaars voor ouderen in Park Zuiderhout.
Het magazine CareFull bevat 16 portretten gemaakt door fotograaf Marcel de Buck en journalist Simone Vos. Verschillende mensen vertellen wat het maken van kunst met ze doet. Ze maken kunst in verschillende Brabantse zorg- en welzijnsinitiatieven en ateliers. Ze vertellen dat ze meer geluk ervaren en minder eenzaamheid door het maken van kunst.
We brachten in 2024 brachten een kalender uit met 12 inspirerende voorbeelden, lees ze hier: Zo kan het ook!
Netwerk CareFull
Om elkaar te inspireren, te ondersteunen en samenwerkingen tot stand te brengen is er ons netwerk CareFull voor mensen die werken op het snijvlak van kunst, zorg en welzijn. We zijn elk half jaar te gast bij een Brabantse netwerkpartner op een inspirerende locatie. Kom ook eens langs bij de pioniers. We onder andere Atelier Kempro, Vrouw Muskens, Vitalis, Living Museum Tilburg, De Groeituin in Gilze.
We zijn met het netwerk in 2023 gaan samenwerken met de master Kunsteducatie van Fontys Academy of Arts (FAA).
Foto Naomi Weerman.
Europees netwerk CultureAndHealth Platform
Kunstloc Brabant vertegenwoordigt Nederland in het bouwen van een platform voor kunstenaars die werken op het snijvlak van zorg en welzijn. Het door de EU gecofinancierde CultureAndHealth Platform, dat gestart is met 14 Europese partners en elk jaar groeit. Van 2025 tot en met 2028 ontvangen jaarlijks drie kunstenaars een bijdrage om hun samenwerking met een zorg- of welzijnsorganisatie te verduurzamen. Sonja van Dolron, Nieke Koek en Katja Graessli waren de eersten in 2025. In 2026 zijn Abhishek Thapar, Cathalijne Smulders en Xandry van den Besselaar geselecteerd.
Sonja Dolron Atelier op Wielen
Meer weten?
Bekijk ook deze kennisdossiers. Het is altijd mogelijk een inspirerende presentatie op maat te verzorgen bij jouw zorg- of welzijnsinstelling. Daarin leggen we aan de hand van concrete projecten de relatie tussen positieve gezondheid en kunst. We vertellen op welke manier kunst kan bijdragen aan een gezonde samenleving, persoonsgerichte zorg, kwaliteit van leven en zingeving.
Neem ook contact op als je in jouw organisatie kunstenaars een rol wil geven. We adviseren, denken en schrijven mee aan beleid, visiedocumenten, concrete projecten en zijn tijdelijk beschikbaar als projectleider of kwartiermaker via Cultuuradvies op Maat.
Tot slot, we zijn aangesloten bij de alliantie Arts in Health NL. Wil je nog overtuigd worden of anderen overtuigen? Bekijk dan de korte film.
Inspirerende film van Arts in Health Nederland
bijeenkomsten Kunst is Gezond
Spreekuur Letteren
Voor advies en inspiratie over literatuur
KunstUnlocked #5: Kansen voor het buitengebied
Inspiratie, workshops en nieuwe verbindingen rond kunst, ontwerp en gebiedsontwikkeling in het buitengebied
Met sociale kunstprojecten hét verschil maken in jouw gemeente
Inspiratie om met sociaal-artistieke projecten bij te dragen aan maatschappelijke verandering
Hoe bereik je meer culturele initiatieven met jouw subsidieregeling?
Bijeenkomst voor beleidsmedewerkers, fondsen en lokale ondersteuners die willen bijdragen aan toegankelijkere financiering.
Training Vertrouwenscontactpersonen
Wil jij in het amateurkunstveld een plek bieden om in vertrouwen te kunnen praten?
Verdiepingssessie Art of Hosting
Verdiep je verder in Art of Hosting
Training Art of Hosting
Driedaagse training in het ontwerpen en hosten van effectieve samenwerking
16 apr. 2027 Theater De Nieuwe Schuur, Herpt
artikelen over kunst en gezondheid
Volg de laatste trends & ontwikkelingen
Nieuw Rijksmuseum mag niet leunen op één geldschieter
Hoewel ASML een belangrijke geldschieter is voor het nieuwe Rijksmuseum Eindhoven, mag de financiering van het museum niet afhankelijk zijn van bijdragen van één private partij. Het is een van de vele afspraken die de gemeente Eindhoven en techbedrijf ASML woensdag hebben vastgelegd in een intentieverklaring. Die moet ertoe leiden dat het nieuwe museum op uiterlijk 1 januari 2034 de deuren kan openen. In dezelfde overeenkomst belooft Eindhoven zich de komende jaren in te spannen om ook andere bedrijven en overheden, zoals het Rijk en de provincie, mee te laten betalen aan het nieuwe museum. De 5 miljoen euro die ASML vanaf de opening jaarlijks gedurende 20 jaar bijdraagt, wordt gebruikt voor de exploitatie.
03-11-2026,
Bron: Eindhovens Dagblad
Schoenenkwartier vreest sluiting door bezuiniging
Het Waalwijkse gemeentebestuur wil de komende jaren fors snijden in de subsidie voor het Schoenenkwartier. Volgend jaar gaat het om een ton minder, oplopend tot een half miljoen euro in 2030. „Als dat zo blijft, is het einde oefening”, stelt Jurgens. „We moeten in dat geval de huur van het pand opzeggen. Het museum gaat dan uiterlijk eind 2028 dicht. Waalwijk verliest zo zijn erfgoed, zijn collectie.”
Het Schoenenkwartier geeft niet op, al dringt de tijd. De politiek beslist donderdag 12 november over de gemeentebegroting, waarin die bezuinigingen zijn opgenomen. Directeur Rinske Jurgens deed donderdagavond een dringend beroep op de gemeenteraad om de plannen te herzien. Daarvoor stuurde het museum ook een brandbrief naar gemeenteraad en college. Jurgens en de Raad van Toezicht nemen daarin geen blad voor de mond. „Iedereen bij het Schoenenkwartier is geschokt en teleurgesteld.” Volgens het Schoenenkwartier beloofde de nieuwe coalitie goed overleg over de toekomstplannen, maar komt daar in de praktijk weinig van terecht
03-11-2026,
Bron: Brabants Dagblad
Masterplan Duits Lijntje is overhandigd aan wethouder Wern van Asseldonk van Meierijstad
Kunststichting Meierijstad heeft het initiatief genomen voor het opstellen van een masterplan voor het voormalige spoortracé van het Duits Lijntje tussen Boxtel en Wesel. Het plan onderzoekt hoe kunst en cultuur, in samenhang met natuur en erfgoed, kunnen bijdragen aan een nieuwe betekenis en beleving van deze historische spoorverbinding. Het onderzoek is in mei 2025 gestart en uitgewerkt in het masterplan.
Het masterplan geeft een impuls aan de ontwikkeling van een herkenbare cultuur- en erfgoedcorridor door Meierijstad. Door kunst in de openbare ruimte te combineren met erfgoedbeleving, educatie, storytelling en recreatie & toerisme ontstaat een aantrekkelijk netwerk van locaties dat niet alleen inwoners verbindt met hun geschiedenis, maar ook bezoekers naar de gemeente trekt.
03-11-2026,
Bron: Kunst in Meierijstad
Ben je geïnspireerd geraakt?
Wil je als kunstenaar aan de slag in het sociale domein? Of ben jij juist die zorginstelling/welzijnswerker/gemeente die creatieve kracht wil inzetten? Wij denken graag met je mee als bemiddelaar, adviseur, tolk en spreekbuis. Maar horen ook graag waar jij mee bezig bent en hoe we je kunnen helpen. Of je nu kunstenaar bent, beleidsadviseur of zorgverlener, we bouwen graag mee aan een gezonde Brabantse samenleving.
